title

Tình yêu Wabi sabi

Chị 65 tuổi, ở Cali đã hơn ba mươi năm. Anh 75 tuổi, kiến trúc sư về hưu, ở trong một căn nhà nhỏ đầy hoa giấy trong một con hẻm cụt ở Phú Nhuận.

Họ chưa từng gặp nhau.

Họ quen nhau trên Facebook, vì một bài nhạc Pháp. Chị chia sẻ bài Aline của Christophe, bản thu cũ cassette nghe rè rè. Anh vào bình luận: "Bản này tôi nghe lần đầu năm 70, chiều mưa."

Chỉ một câu đó thôi mà chị biết, đây là người Sài Gòn cũ của mình.

Rồi họ thành bạn. Ngày nào cũng vào trang nhau coi.

Anh mê vẽ ký họa. Về hưu rồi nhưng ngày nào cũng vẽ nguệch ngoạc những ngôi nhà có hiên rộng, có ghế mây, có giàn bông giấy. Anh đăng lên, ghi: "Vẽ cho vui."

Chị mê lan. Sáng đi làm, chiều về tưới lan, tối chụp một tấm ảnh lan mới nở đăng lên.

Họ có chung một gu rất cũ mà bây giờ ít ai còn nhớ. Nhạc thì chỉ nhạc Pháp - Adamo, Christophe, Dalida - và nhạc Sài Gòn trước 75 - Ngô Thụy Miên, Vũ Thành An, Phạm Duy, Trịnh Công Sơn thời Khánh Ly còn hát ở Quán Văn. Thơ của họ thích là thơ Sài Gòn xưa: Nguyên Sa với Áo lụa Hà Đông, Du Tử Lê với Khúc Thụy Du, Cung Trầm Tưởng, Nguyễn Tất Nhiên. Truyện Dương Nghiễm Mậu, Nhã Ca...

Anh gửi chị: "Em coi câu thơ này của Du Tử Lê - tình yêu như ngọn dao

anh đâm mình, lút cán

thuỵ ơi và thuỵ ơi - tới giờ đọc vẫn còn ghê rợn."

Chị gửi lại anh: "Em mới đọc lại Mai Thảo viết về cà phê Givral, nhớ Sài Gòn quá anh."

Chị 65, anh 75. Nên chị gọi anh là anh. Anh gọi chị là em, là cô em, là em gái... Ngọt ngào như anh trai gọi em gái.

Chị cũng có một người anh trai ruột chị rất thương, đi lính rồi mất năm 75. Nếu còn sống, anh cũng 75 tuổi, bằng đúng tuổi của anh. Cho nên ngay từ đầu, chị đã coi anh như anh của mình sống lại. Anh thì coi chị như cô em gái nhỏ bướng bỉnh, bỏ đi Mỹ lâu quá không thèm về.

Cả hai đều đã có gia đình. Chồng chị hiền, không bao giờ ghen. Vợ anh cũng hiền, ít lên mạng, chỉ biết chồng mình có nhiều "friend ở nước ngoài". Mọi thứ trong vắt.

Họ chỉ có cảm tình với nhau như bạn bè trên mạng? Không rõ. Không phải bạn bè xã giao, vì bạn bè không ai ngày nào cũng phải vào trang nhau coi, không thấy thì trong lòng thiếu thiếu. Cũng không hẳn là anh em, vì anh em không ai gửi cho nhau bài "Ne me quitte pas" lúc hai giờ sáng kèm dòng chữ "gửi em nghe, hôm nay mất ngủ".

Hơn nửa năm nay, trang của anh im bặt. Không một dòng status, không một hình ảnh mới.

Bài cuối cùng là một bản phác thảo chì, một cái homestay nhỏ ở Mèo Vạc, anh viết: "Tháng 10 sẽ làm một chuyến Mã Pí Lèng, già rồi mà vẫn muốn đi."

Rồi im luôn.

Chị vào coi mỗi ngày. Không thấy gì mới. Chị nghĩ anh bệnh, hay anh bận, hay gia đình có biến cố? Hay anh giận chị chuyện gì? Họ không có bạn chung nên không biết hỏi ai. Cái khổ của bạn trên mạng là vậy đó. Khi người ta biến mất, mình không có cả một số điện thoại để gọi.

Cho đến một hôm, chị đi chợ Phước Lộc Thọ, gặp một cô bạn vừa từ Việt Nam qua, trước kia làm chung công ty tư vấn với anh. Chị buột miệng nhắc tên anh.

Cô bạn sững người: "Ủa, chị không biết hả? Anh ấy mất rồi. Hồi tháng 10 năm ngoái."

Chị đứng chết trân giữa chợ.

Cô ấy kể: Anh đi phượt một mình bằng mô tô, như mọi khi. Anh nói với vợ là đi vẽ ký họa nhà cửa, phong cảnh. Anh lên đèo Mã Pí Lèng. Hôm đó gặp trời mưa to, đá lở. Một tảng đá từ trên cao rơi xuống. Anh chết ngay trên đèo, giữa mưa và gió, giữa núi non hùng vĩ mà anh yêu nhất, không kịp đưa vào bệnh viện. Trong ba lô, người ta còn thấy cuốn sổ ký họa vẽ dở dang ngôi nhà có hiên rộng.

Đêm đó chị khóc thầm trong bếp. Một nỗi hụt hẫng và đau như bị ai khoét một lỗ sâu thẳm trong ngực.

Chị nhớ những câu anh hay đùa trên trang cá nhân: "Mình không sợ chết, chỉ sợ chết lây lất, nằm một chỗ vô dụng, làm phiền người khác."

Trời đã chiều anh? Cho anh đi như cách anh muốn - đi trong một chuyến đi, đi giữa cái đẹp anh yêu thích, đi ngay lập tức, không kịp đau? Như không muốn làm phiền ai?

Chị tự hỏi, vậy rốt cuộc, hai người là gì của nhau? Nếu hỏi người đời, người ta sẽ nói hai người là bạn Facebook, vì quen trên mạng. Nếu hỏi lý trí, hai người là anh em? Một người anh chị tìm lại được để bù cho người anh đã mất năm 75.

Nhưng nếu hỏi trái tim chị lúc này, khi chị khóc thầm vì một người đàn ông chưa từng nắm tay, chưa từng gặp mặt, chưa bao giờ ngồi chung uống cà phê, thì chị biết, đó đã là yêu rồi.

Không phải thứ tình yêu muốn chiếm hữu, muốn rũ bỏ tất cả để theo nhau. Họ 65 và 75 rồi, qua hết cái tuổi đó rồi.

Đó là một thứ tình yêu hiếm hoi. Tình yêu của hai tâm hồn đồng điệu, nhưng gặp nhau quá muộn. Họ yêu nhau bằng một bản nhạc Pháp, bằng một câu thơ Du Tử Lê, bằng một tấm ảnh ngôi nhà trồng bông giấy. Chính vì chưa từng gặp nhau, chưa từng có gì, nên nó không bao giờ tan vỡ và đẹp mãi?

Người Nhật có một quan niệm về cái đẹp gọi là wabi-sabi. Họ nói cái đẹp không nằm ở sự vẹn toàn, mà nằm ở chỗ dở dang. Một chiếc bát sứt được gắn lại bằng vàng, vết nứt chính là nơi đáng quý và đẹp nhất. Câu chuyện của chị và anh cũng vậy, thậm chí nó là dạng wabi-sabi thuần khiết nhất.

Tình yêu Wabi-sabi không phải là tình yêu phải được lấp đầy, mà là học được cái đẹp trong sự thiếu vắng.

Tình yêu không bao giờ gặp mặt nhau của hai người là fuzai no bi - vẻ đẹp của sự vắng mặt. Bạn không yêu một người hoàn hảo trước mắt, bạn yêu một hình dung không trọn vẹn qua tin nhắn, qua giọng nói. Nó thiếu, nó mờ ảo, nó không bao giờ đủ - và chính vì không đủ nên nó không vỡ.

Tình yêu dở dang là mujou - vô thường. Nó không có kết thúc viên mãn, không có đám cưới, không có lời chia tay rõ ràng. Nó cứ lửng lơ ở đó như một vết mực chưa khô. Người thường sẽ bảo nó là thất bại. Người hiểu wabi-sabi thấy nó là thật.

Nhưng wabi-sabi không phải là tự huyễn hoặc mình với nỗi đau.

Nếu bạn ôm mãi một tình yêu dở dang để tự làm khổ mình, đó không phải wabi-sabi, đó là chấp niệm.

Wabi-sabi là khi bạn nhìn vào sự dở dang đó và mỉm cười: "À, hóa ra tình yêu cũng không cần phải hoàn thành mới đẹp. Có những người đến chỉ để dạy ta cách yêu, chứ không phải để ở lại."

Đẹp, vì nó đã từng có. Buồn, vì nó không ở lại. Và bình yên, vì bạn chấp nhận cả hai.

Thi Anh