title

CHUYỆN TỬ TẾ

Tiệm sửa xe Hòa Bình nằm trên đường Quốc lộ 1, gần quán cháo lòng Huỳnh Của, ngay con dốc dẫn lên Trường TH Ngô Quyền_Biên Hòa (BH). Suốt những năm tháng cắp sách đến trường, ngày nào tôi cũng đi ngang qua nơi ấy.

Đó chỉ là một tiệm sửa xe đạp, xe gắn máy cũ kỹ, chẳng có gì nổi bật giữa vô số tiệm sửa xe khác ở BH.

Điều còn ở lại trong ký ức tôi về tiệm nầy không phải là tấm bảng hiệu đã bạc màu, mà là một chiếc bơm xe lặng lẽ đặt trước cửa tiệm.

Chiếc bơm ấy dành cho tất cả mọi người. Không ai trông coi. Không ai thu tiền.

Chỉ cần bánh xe bị mềm, bất cứ ai, nhất là những đứa học trò, đều có thể dừng lại, tự lấy ra bơm đầy hơi, rồi tiếp tục đạp xe đi hết đoạn dốc còn lại để đến trường.

Nhiều năm sau, mỗi khi nhớ về tiệm Hòa Bình, điều hiện lên trong ký ức tôi vẫn là chiếc bơm ấy. Có những sư tử tế bắt đầu từ những điều nhỏ nhặt như vậy, đến mức người ta dễ dàng đi ngang mà không nhận ra.

Sau năm 1975, cuộc sống còn nhiều thiếu thốn. Xe đạp là tài sản quý của nhiều gia đình, và cũng là phương tiện gắn bó với tuổi học trò của chúng tôi.

Tôi trở thành khách quen của tiệm từ những ngày ấy. Khi thì vá xe, lúc chỉnh niềng, thay sên, sửa thắng... Những hư hỏng từ chiếc xe cũ của tôi đều từng đi qua bàn tay người thợ nơi đây, với mức tiền công lúc nào cũng phải chăng.

Chủ tiệm là ông Hai. Mọi người gọi ông như vậy.

Không ai nhớ ông đã gắn bó với nghề từ bao giờ. Khi tôi biết ông, râu tóc ông đã bạc phơ, lưng đã còng và đôi bàn tay thì hằn kín dấu vết của thời gian. Tuổi cao khiến ông chỉ còn đảm nhận những việc nhẹ như vá xe, rút căm, chỉnh niềng… Những công việc nặng hơn, được giao lại cho người con trai.

Ông nói rất ít. Nhưng mỗi chiếc xe rời khỏi tiệm đều được ông gửi kèm theo một chút quan tâm. Khách của ông phần lớn là học sinh. Sau khi vá xong chiếc ruột xe, ông ít khi trao xe ngay. Ông thường kiểm tra lại thắng, ghi-đông, yên xe, pedal, dây sên... Chỗ nào lỏng thì siết lại, chỗ nào lệch thì chỉnh ngay. Ông chưa bao giờ tính thêm tiền. Có lẽ ông nghĩ rằng, nếu chỉ mất thêm ít phút để một đứa trẻ đến trường an toàn, thì vài phút ấy giá trị hơn bất kỳ đồng tiền công nào.

Một ngày đầu thập niên 1980s, khi đến tiệm để sửa chiếc xe đạp, tôi tình cờ chứng kiến một câu chuyện mà đến nay vẫn không hề quên.

Một em học trò dắt chiếc xe đạp đến để vá bánh trước. Quan sát kỹ, ông Hai thấy chiếc vỏ đã mòn đến rách tươm, phải lót thêm vài miếng cao su đệm bên trong. Đi như vậy không an toàn và rất dễ nổ bánh giữa đường.

Vào cái thời bao cấp đầy truân chuyên ấy, thay một chiếc vỏ xe mới là điều vượt quá khả năng của nhiều gia đình.

Ông nhẹ nhàng hỏi chuyện. Biết hoàn cảnh của em rất khó khăn, ông nói:

"Cháu đi chiếc vỏ này nguy hiểm lắm. Để ông tìm cho cháu cái khác."

Rồi ông chậm rãi đứng dậy, lui cui bước vào căn nhà phía sau, lục lọi một hồi rồi tìm được một chiếc vỏ xe cũ còn tạm dùng được, thay cho cháu và căn dặn:

“Chiếc vỏ xe này còn dùng tạm được một thời gian. Sau này nếu mòn nữa thì cứ mang đến đây. Ông sẽ tìm đổi cho cái khác. Đừng ngại. Ông không lấy tiền đâu. Chỉ cần cháu đi cho an toàn.”

Em học trò nhỏ lí nhí cảm ơn. Ông chỉ cười. Một nụ cười hiền như chính con người ông.

Có lẽ em học trò hôm ấy không biết rằng mình vừa nhận được một món quà còn lớn hơn rất nhiều một chiếc vỏ xe cũ. Đó là lòng tốt.

Nhiều năm đã trôi qua, hình ảnh người thợ già lặng lẽ bên những chiếc xe đạp vẫn còn nguyên vẹn trong ký ức tôi. Ông không giảng giải về lòng nhân ái, cũng không nói những điều cao siêu. Ông chỉ sống tử tế, ngày này qua ngày khác, bằng chính đôi bàn tay đã chai sần vì năm tháng của mình.

Mỗi khi nhớ về ông Hai của tiệm sửa xe Hoà Bình, tôi lại nghiệm ra một điều.

Có những người cả đời không làm việc lớn lao. Họ chỉ lặng lẽ đặt một chiếc bơm miễn phí trước cửa, vá một chiếc ruột xe, chỉnh lại cây căm, thay giúp ai đó một chiếc vỏ xe cũ...

Nhưng chính những điều tưởng chừng như nhỏ nhặt ấy đã âm thầm gìn giữ niềm tin giữa con người với con người. Để những đứa học trò nhỏ năm nào khi lớn lên, vẫn tin rằng lòng tốt là điều có thật và không phải là điều hiếm gặp. Chỉ là nó thường chọn cách hiện hữu một cách âm thầm và lặng lẽ.

Giờ đây ông Hai cũng đã đi xa. Năm tháng rồi sẽ xóa mờ những con đường, những mái nhà, cả những tiệm sửa xe cũ.

Chỉ có điều tử tế là không bao giờ cũ. Nó lặng lẽ sống mãi trong ký ức của những người từng được nó chạm tới.

Hiep Phan

(Ảnh sưu tầm trên mạng)