title

Sau Khi Cởi Bỏ Quân Phục

Tiếng kẻng buổi sáng vang lên giữa trại cải tạo.

Anh Ba đứng lặng nhìn hàng người nối nhau đi lao động. Bộ quân phục ngày nào đã thay bằng bộ quần áo vá chằng vá đụp. Chỉ còn đôi mắt vẫn giữ vẻ bình tĩnh của một người từng chỉ huy.

Một cán bộ đi ngang.

— Anh còn nghĩ mình là sĩ quan nữa không?

Anh Ba mỉm cười rất nhẹ.

— Không. Tôi chỉ còn là một người cha đang mong được về nhà.

…

Ngày trở về. Đứa con trai đã lớn. Nó ngập ngừng hỏi:

— Ba… người ta nói ba là người thua trận. Có đúng không?

Anh đặt bàn tay chai sần lên vai con.

— Có những trận đánh mình thua. Nhưng một con người chỉ thật sự thua khi đánh mất lương tâm.

Đứa bé im lặng rất lâu.

…

Những năm sau đó. Gia đình quyết định vượt biển.

Đêm tối. Con thuyền nhỏ rời bến. Người vợ nắm chặt tay chồng.

— Anh có sợ không?

Anh nhìn ra biển.

— Sợ chứ.

— Vậy sao vẫn đi?

— Vì anh muốn các con được lớn lên mà không phải sống bằng nỗi sợ.

Biển dữ. Sóng cao. Có người cầu nguyện. Có người khóc.

Có người chỉ biết ôm con vào lòng.

Ai cũng mang theo một quê hương trong tim.

…

Nhiều năm sau. Ở một thành phố xa xứ. Ông nội đã tóc bạc. Đứa cháu hỏi bằng tiếng Việt còn lơ lớ.

— Ông ơi… ngày xưa ông có phải anh hùng không?

Ông cười.

— Không.

— Vậy ông là gì?

Ông nhìn bức ảnh cũ treo trên tường. Trong ảnh là một chàng trai mặc quân phục, ánh mắt còn rất trẻ. Ông chậm rãi nói:

— Ông chỉ là một người lính làm bổn phận của thời mình.

Đứa cháu lại hỏi:

— Thế danh dự là gì hả ông?

Ông im lặng rất lâu.

Rồi đáp:

— Danh dự không nằm ở bộ quân phục mình mặc. Danh dự là sau khi cởi bộ quân phục ấy, mình vẫn sống tử tế, vẫn yêu gia đình, vẫn không nuôi hận thù, vẫn dạy con cháu biết yêu quê hương và biết tôn trọng những người có số phận khác mình.

…

Chiến tranh đã lùi xa. Có người ở lại. Có người nằm xuống. Có người lưu lạc bốn phương. Nhưng ký ức không chỉ để kể về mất mát. Ký ức còn để nhắc rằng, sau mọi biến động của lịch sử, điều còn lại không phải là cấp bậc hay chiến thắng. Điều còn lại là cách con người đối xử với nhau khi tiếng súng đã im, cách họ đứng dậy sau đổ vỡ, xây dựng gia đình, nuôi dạy con cái và gìn giữ phẩm giá của mình. Đó cũng là một định nghĩa khác của danh dự.

Không phải danh dự của chiến trường. Mà là danh dự của những con người vẫn tiếp tục sống, tiếp tục yêu thương, sau ngày đã cởi bỏ quân phục.

Phạm Sơn Liêm