5 tách cà phê: bạn sống thêm bao lâu?
Là người uống cà phê, tôi thấy vui khi nghe Hội Tim Mỹ (American Heart Association hay AHA) tuần vừa qua ra tuyên bố rằng 5 tách cà phê mỗi ngày là tốt cho chúng ta.
■ Tác dụng của cà phê đến sức khoẻ tim
Cà phê là một trong những thức uống cổ xưa nhứt, và tác dụng của nó đối với sức khoẻ là một đề tài gây ra nhiều tranh cãi.
Người thì nói uống cà phê làm tăng huyết áp (có ly' do sinh học) và giảm mật độ xương (cũng có ly' do luôn). Nhưng lại có người cho rằng uống cà phê giúp chúng ta sống lâu hơn.
Để giải quyết những 'mâu thuẫn' đó, các nhà nghiên cứu làm một phân tích tổng hợp (meta-analysis) nhiều nghiên cứu trước đây và mới công bố trên tập san Circulation. Kết quả chánh có thể tóm tắt như sau:
· Cà phê 1–3 tách/ngày giảm 39% nguy cơ rung nhĩ tái phát.
· Cà phê 2–3 tách/ngày giảm khoảng 10% nguy cơ bệnh mạch vành.
· Nguy cơ suy tim thấp nhứt ở người uống 4 tách/ngày.
· Uống 3–4 tách/ngày, giảm nguy cơ độ quị khoảng 21%.
Có lẽ bạn đọc cái note này trong lúc uống cà phê. Vậy là bạn có ly' do để mỉm cười lạc quan vì mình đã chọn đúng lối sống.
Cần ghi thêm rằng hầu hết những nghiên cứu mà AHA duyệt qua (và làm cơ sở cho tuyên bố tuần qua) là nghiên cứu quan sát. Điều này có nghĩa là chúng ta chỉ có thể nói về 'liên quan', chứ không thể nói cà phê là nguyên nhân của sức khoẻ tim tốt hơn.
Tại sao cà phê có ảnh hưởng đến sức khoẻ tim? AHA đề ra ba cơ chế chánh như sau:
(a) Cà phê chận thụ thể A1 và A2A của adenosine. Trong tim, điều này loại bỏ tác dụng như là cái thắng xe của adenosine lên tế bào tạo nhịp, dẫn đến tăng cAMP và tăng nhịp tim. Cơ chế này có thể giải thích tác dụng chống rung nhĩ thông qua hiệu ứng vagolytic (giảm trương lực phó giao cảm).
(b) Cà phê ngăn chận phân hủy cAMP, dẫn đến tích lũy cAMP. Ở mô mỡ, cAMP cao kích hoạt phân giải triglyceride và giải thoát acid béo tự do, ảnh hưởng đến chuyển hóa lipid.
(c) Cà phê giải thoát calcium từ lưới nội chất cơ tương, ảnh hưởng đến co bóp cơ tim và cơ xương. Cơ chế này chỉ xảy ra ở nồng độ vượt xa mức tiêu thụ bình thường.
Cà phê trong nghiên cứu AHA là cà phê nói chung, nhưng cà phê đen lọc giấy là lựa chọn tối ưu nhứt, vì nó giữ lại các hợp chất có lợi, loại bỏ cafestol gây tăng cholesterol, và không thêm calo từ đường/béo.
■ Một cách hiểu khác về tác dụng của cà phê
Nếu bạn là bác sĩ và nếu có bệnh nhân hỏi bạn: "Bác sĩ ơi, tôi mới đọc tin nói rằng uống cà phê có lợi cho sức khoẻ và giúp chúng ta sống lâu hơn", bạn sẽ trả lời sao?
Đương nhiên, bạn sẽ trả lời dùng thông tin chánh thống mà tôi tóm tắt trên. Nhưng bệnh nhân sẽ không hiểu. Làm sao bệnh nhân có thể hiểu "giảm nguy cơ đột quị 21%"? Thú thiệt, có khi bác sĩ cũng không hiểu nổi.
Cái cách mà AHA truyền đạt thông tin là cho giới chuyên môn; họ không truyền đạt cho người bình thường như chúng ta.
Khi bác sĩ nói người uống cà phê có "nguy cơ đột quị thấp hơn 21%", họ đang so sánh hai tỉ lệ. Nếu một người không uống có nguy cơ đột quị 1.5% (trong 5 năm), con số giảm 21% có nghĩa là người uống cà phê có nguy cơ đột quị khoảng 1.2%.
Về mặt kỹ thuật thì con số giảm 21% là chính xác. Nhưng chênh lệch tuyệt đối chỉ là 0.3% mà thôi.
Nhưng ngay cả công chúng như chúng ta cũng không rõ con số giảm 0.3% là cao hay thấp.
Chúng ta cần hỏi một câu thực tế hơn: nếu tôi uống cà phê 2-3 tách mỗi ngày, tôi sẽ sống thêm được bao lâu?
Để trả lời câu hỏi này, chúng ta phải tham khảo một nghiên cứu khác [2]. Theo nghiên cứu này uống cà phê từ 2-3 tách/ngày giảm 17% nguy cơ tử vong, chủ yếu là do giảm tử vong vì bệnh tim mạch (giảm 33%) [2].
Nhưng nó vẫn không trả lời là tôi sẽ sống thêm bao lâu. Để trả lời câu hỏi này, cần phải vận dụng một chút tính toán dùng phương pháp actuary qua qui luật Gompertz [3].
Bỏ qua chi tiết tính toán [3], có thể ước tính rằng người uống 2-3 tách cà phê sống thọ hơn 1.95 năm, hay làm tròn là gần 2 năm.
Nhưng nếu bạn đang ở tuổi 60, và đang uống cà phê 2-3 tách/ngày thì bạn sẽ sống thêm chừng 5 tháng.
Tính cỡ nào thì cà phê vẫn có lợi cho chúng ta.
■ Công chúng nên rút ra điều gì
(1) Nếu bạn thích cà phê, cứ tiếp tục uống
Tuyên bố của AHA giúp cho bạn và tôi yên tâm. Dữ liệu luôn cho thấy không có tác hại từ việc uống vừa phải cà phê đen (nhấn mạnh vào cà phê đen không đường, một tách Frappuccino 500 calo là câu chuyện khác).
(2) Đừng bắt đầu uống cà phê vì ly' do sức khỏe
Lợi ích tuyệt đối quá nhỏ và bằng chứng mang tính quan sát quá nhiều để biện minh cho việc thay đổi hành vi. Bản thân AHA cũng cẩn thận định hình điều này như sự cho phép, không phải kê đơn.
(3) Cá nhân hoá
Nên nhớ rằng đây là trung bình trên toàn quần thể. Kết quả cá nhân của bạn (và tôi) phụ thuộc vào các yếu tố khác nữa, như di truyền, sức khỏe tổng thể, các thói quen khác, mà không nghiên cứu quan sát nào có thể tính đến hết.
■ Thông điệp gì cho ky nghệ cà phê Việt Nam
Việt Nam là một 'cường quốc' cà phê. Việt Nam nên tận dụng các kết qua khoa học của AHA để quảng bá cà phê mạnh hơn nữa.
Trước đây, Trung Nguyên có khẩu hiệu như "Khơi nguồn sáng tạo", "Cà phê năng lượng – Cà phê đổi đời", và "Cà phê của Giàu có và Hạnh phúc". Tôi không thích mấy khẩu hiệu trên.
Tôi nghĩ với kết quả nghiên cứu mới nhứt, Trung Nguyên nên chuyển sang một khẩu hiệu khoa học hơn và thực tế hơn. Nếu tôi là cố vấn cho họ, tôi sẽ nghĩ tới những khẩu hiệu như:
"Coffee: Your anti-aging routine just got simpler. And cheaper."
"Every cup. Every morning. Two more years of living."
"Black. Bold. Two more years."
"50 years old. Heart of a 48-year-old. Three cups a day."
"50 tuổi, trái tim 48. Bí mật? 3 tách mỗi ngày."
Đại khái vậy.
Hãy thưởng thức tách cà phê buổi sáng của bạn. Chỉ đừng lẫn lộn nó với thuốc!
_____
No comments:
Post a Comment