Sunday, October 3, 2021

ĐIỀU TRẦN – TƯỚNG NÓI GÀ, TỔNG THỐNG NÓI VỊT

Ngày thứ Ba đầu tuần rồi, 3 ông tướng bốn sao của Mỹ đã bị lôi ra trước quốc hội điều trần về cuộc tháo chạy thê thảm khỏi Afghanistan, nhân đó, tướng tổng tham mưu trưởng cũng đã bị chất vấn về hai cuộc điện đàm với tướng TC.

Tướng Lloyd Austin bộ trưởng Quốc Phòng, tướng Mark Milley chủ tịch Hội Đồng Tham Mưu Trưởng Liên Quân, tướng Frank McKenzie tư lệnh Bộ Chỉ Huy Central Command chịu trách nhiệm mặt trận Trung Đông, đã bị triệu ra trước Ủy Ban Quân Lực thượng viện sáng thứ Ba đầu tuần, rồi chiều ngày đó trước phiên họp mật của Ủy Ban; và qua thứ Tư, ra trước Ủy Ban Quân Lực của hạ viện.

Một điều trần mang nặng tính bi hài kịch.

Như tất cả các cuộc điều trần, tính phe đảng của các nghị sĩ và dân biểu được phơi bày rõ rệt cho cả nước thấy. Các ông bà CH đều hỏi những câu hóc búa có tính kết tội các tướng và chính quyền Biden, trong khi các ông bà DC đều hỏi những câu có tính mớm mồi cho các tướng biện giải và ủng hộ các quyết định của cụ Biden.

Tóm lại, cuộc điều trần đưa ra ánh sáng nhiều vấn đề then chốt bài này sẽ tóm lược qua. Dù vậy, sau cuộc điều trần, nhiều câu hỏi vẫn chưa có câu trả lời. Và sẽ không bao giờ có câu trả lời. Tấn tuồng tới đây coi như hạ màn, sẽ chẳng có ông tướng nào bị ra tòa, trong khi anh nhà báo Woodward, tha hồ hốt bạc triệu tiền bán sách.

 Tướng Milley xác nhận đã có hai cuộc điện đàm với tướng tổng tham mưu trưởng Hồng Quân TC, nhưng cho biết cuộc gọi đầu tiên là theo chỉ thị của bộ trưởng QP Mark Esper, có 8 người hiện diện, và cuộc gọi thứ nhì trong phòng họp với hiện diện của 11 người, ngay sau đó cũng đã được báo cáo cho tân bộ trưởng QP Chris Miller, ngoại trưởng Mike Pompeo, và chánh văn phòng của TT Trump Mark Meadows. Cả hai cuộc gọi chẳng có gì là bí mật như anh Woodward quảng bá công trạng đã xì được tin mật, và vài con Vẹt tị nạn làm công tác vẹt nhai lại.

Theo tướng Milley, đây là những cuộc điện đàm bình thường trong mục đích giữ liên lạc giữa các đại cường, không có gì là bất hợp pháp.

Điều bất bình thường là 
1) trước điều trần, cả hai ông bộ trưởng QP Esper và Miller đều cho biết chẳng ông nào đã trực tiếp ra lệnh cho tướng Milley gọi cho tướng TC, mà chỉ có thông lệ là bộ QP giữ liên lạc thường xuyên với các đại cường, thường là ở cấp nhỏ hơn, không phải cấp tổng tham mưu trưởng; 

2) ngay sau điều trần, cựu ngoại trưởng Pompeo cho biết ông không hề được tướng Milley thông báo gì hết. Ai nói láo đây?

 Tướng Milley bác bỏ tin ông đã hứa với tướng TC sẽ thông báo trước nếu Mỹ quyết định tấn công TC như nhà báo Woodward xì ra. Theo tướng Milley, ông tuyệt đối không thể nào có ý định phản quốc, thông báo cho địch biết nếu Mỹ muốn dùng yếu tố bất ngờ để tấn công địch, nhất là qua một cuộc điện đàm công khai với cả chục người ngồi nghe. Theo tướng Milley, trong tình trạng hiện tại, nếu có chiến tranh xẩy ra thì đó sẽ là hành động cuối cùng của một tiến trình xung đột mà trước đó, chắc chắn đã có những tranh cãi và trao đổi liên lạc giữa các bên, và trong tiến trình đó, ‘có thể’ -probably- ông sẽ có dịp nói chuyện trực tiếp với tướng TC. Tướng Milley cho biết trong cuộc điện đàm với tướng TC, ông đã nói “có thể tôi sẽ gọi cho ông” (nguyên văn: “I probably will call you”).

Câu chuyện theo tướng Milley kể lại, khác rất xa những gì anh nhà báo Woodward viết trong sách PERIL của anh ta. Nếu đúng như vậy thì tướng Milley đã chẳng phạm tội phản quốc ghê gớm gì. Chỉ có Woodward phạm tội bóp méo xuyên tạc để bán sách thôi.

 Tướng Milley gọi điện thoại cho tướng TC một phần vì theo thủ tục bình thường là giữ liên lạc với các đại cường, nhưng phần quan trọng hơn là vì ông đã nhận được tin tình báo cho biết TC đang lo ngại trước tình trạng bất ổn của chính trường Mỹ (là điều ông đã trình bày chi tiết hơn trong cuộc họp mật với Ủy Ban Quân Lực của thượng viện), chứ không phải tướng Milley sợ TT Trump lên cơn điên như Woodward và TTDC hô hoán và truyền thông Vẹt nhai lại. Ông xác nhận là ông biết và tin chắc TT Trump không hề có ý định đánh TC.

Diễn giải TT Trump bị nghi ngờ có thể lên cơn điên lấy quyết định đánh TC là do anh Woodward nấu nướng ra, TTDC thổi phồng lên, và vài cụ cuồng chống Trump như các cụ VVLộc và TVTích lập lại, chỉ vì muốn khai thác cơ hội bôi bác, chê TT Trump điên. Tướng Milley trong cuộc điều trần đã khẳng định ông tuyệt đối không bao giờ có ý nghĩ vi phạm Hiến Pháp để cứu nước Mỹ như TTDC và các cụ cuồng chống Trump bào chữa cho ông ta.

Cả hai cuộc điện đàm đều có sự hiện diện của cả chục người, có thu âm và biên bản làm tài liệu chính thức, do đó, không thể có chuyện tướng Milley dám bàn chuyện phản quốc, rồi nói láo trước thượng viện. Do đó, quả thực là anh Woodward hoặc đã nói láo, hoặc đã tô vẽ sự thật để có tính hấp dẫn, bán sách nhiều hơn.

 Tướng Milley cho biết ông không hề điện thoại cho bà chủ tịch hạ viện Pelosi mà chính bà đã gọi cho ông hỏi về thủ tục bấm nút bom nguyên tử, và ông đã giải thích cho bà, đồng thời xác nhận cho bà biết là việc bấm nút bom nguyên tử không giản dị, tổng thống không phải là người duy nhất có quyền ra lệnh bắn là bắn ngay.

Nhà báo tự phong Ng Tài Ngọc viết “Pelosi nói tâm thần Trump không bình thường, và Milley đồng ý với sự quan sát của Pelosi”. Fake news 100%. Chỉ không biết là NgTNgọc nói láo hay nhai lại tin fake news anh ta lượm được đâu đó thôi. Tướng Milley cho biết ông không đủ khả năng chuyên môn để chẩn đoán bệnh tâm thần của bất cứ ai, đặc biệt là tổng thống tổng tư lệnh quân lực.

 Tướng Milley cũng cho biết là ông đã ra lệnh duyệt xét và cập nhật thủ tục bấm nút theo đúng chính sách của quân đội đã làm từ lâu nay, luôn luôn cập nhật và duyệt xét thủ tục, không có lý do đặc biệt nào. Ông cũng xác nhận ông tuyệt đối không có quyền can dự và thay đổi bất cứ gì trong quy trình này, nhưng trong tư cách tổng tham mưu trưởng ông phải được thông báo, và ông chỉ nhắc lại là ông cần được thông báo -informed- thôi, chứ không có chuyện ông ra lệnh phải chờ phép của ông như anh Woodward xuyên tạc.

Diễn giải của Woodward là tướng Milley ra lệnh cho các tướng không được thi hành lệnh của tổng thống nếu không được phép của ông nghe hoàn toàn trái với thủ tục quốc phòng, vi phạm Hiến Pháp cũng như hệ thống quân giai, mà một đại tướng tổng tham mưu trưởng không thể ngớ ngẩn vi phạm thô bạo như vậy được. Chỉ có mấy anh nhà báo chưa bao giờ đi lính mới có thể có những ý nghĩ vô kỷ luật như vậy.

 Tướng Milley bị tố đã hợp tác với ít nhất 3 nhà báo để viết sách chống TT Trump. Ông bác bỏ và cho rằng ông chỉ làm trách nhiệm thông báo cho truyền thông các việc làm của quân lực thôi. Ông cho biết không thể bình luận về những gì họ viết vì sách chưa phát hành và ông chưa được đọc.

Ở đây, lý luận của tướng Milley nghe không ổn chút nào. Ông không phải là viên chức chính trị, không có bổn phận phải nói chuyện với các nhà báo, tiết lộ những tin về quốc phòng hay an ninh quốc gia gì hết. Đó không phải là trách nhiệm của một quân nhân. Hơn nữa, các cơ quan lớn như bộ QP, Ngũ Giác Đài,… đều có phát ngôn viên chính thức, không tới phiên tướng tổng tham mưu trưởng phải cung cấp tin tức cho thiên hạ viết báo hay viết sách. Thật ra, tướng Milley hành động như vậy là có ý định ‘thủ thân’, đánh tiếng các nhà báo để nhờ bảo vệ trong trường hợp có biến trong vụ bầu cử.

 Về cuộc rút quân khỏi Afghanistan, cả hai tướng Milley và McKenzie, với sự hậu thuẫn của bộ trưởng Austin đều khuyến cáo cần giữ lại 2.500 quân, ít ra cũng để trấn an chính quyền và quân lực Afghan, nhưng cụ Biden không nghe theo. Trái với tiết lộ của 3 ông tướng, cụ Biden cho biết ông “không nhớ đã nghe ai khuyến cáo cụ về chuyện này” (nguyên văn: “I dont remember ever heard anybody recommending we need to keep 2.500 troops”). Tướng Milley cũng khuyến cáo cụ Biden không thể ấn định hạn kỳ nhất định ngày tháng nào phải rút, như cụ Biden đã làm khi ra lệnh rút toàn diện trước hạn kỳ 31/8 do Taliban ấn định, mà chỉ nên vạch ra điều kiện nào mà Mỹ đòi hỏi.

Đây có lẽ là vấn đề quan trọng nhất trong thảm họa rút quân khỏi Afghanistan khi 3 ông tướng cao cấp nhất nói ngược với tổng thống. Vậy giữa ba ông tướng cao cấp nhất và ông chính trị gia vừa dẻo lưỡi vừa lãng trí, ai là người nói láo?

Sự thật là tướng Milley có nộp báo cáo viết trên giấy trắng mực đen, nộp cho bộ trưởng QP và tổng thống, trong đó ông có khuyến cáo giữ lại lính hay không thì tài liệu còn đó. Tiếc là tài liệu này thuộc loại mật, mà cụ Biden từ chối không công bố cho thiên hạ biết. May ra thì trong cuộc điều trần mật, tài liệu này có thể đã được tướng Milley trình cho các nghị sĩ.

Cũng phải nói cho rõ là khi đó, báo chí có viết rõ ràng cả ba ông tướng cùng với tân giám đốc CIA David Cohen đều phản đối quyết định rút quân toàn diện và hấp tấp của cụ Biden. Nghĩa là cụ Biden đã đơn thân độc mã lấy quyết định sai lầm rút quân toàn diện và hấp tấp đi ngược lại khuyến cáo của các tướng lãnh và cả CIA. Nôm na ra, đại họa rối loạn trong cuộc rút quân cũng như mất Afghanistan quá nhanh hoàn toàn là trách nhiệm của một mình cụ Biden.

 Cụ Biden sau này có cho biết là lệnh rút quân toàn diện đã được tất cả các tướng lãnh ‘nhất trí’ đồng ý.

Điều gian trá của cụ Biden là cụ đã không nói rõ là quyết định ‘nhất trí’ này của các tướng lãnh đã được lấy ngày 25/8, tức là 10 ngày sau khi Taliban đã chiếm thủ đô, khi gạo đã nấu thành cơm. Trước đó, khi chưa ra quyết định rút quân, thì cả ba ông tướng và giám đốc CIA đều phản đối.

 Được hỏi vậy tại sao ông không từ chức khi Biden không nghe theo lời khuyến cáo, tướng Milley trả lời ông chỉ là cố vấn quân sự, ý kiến của ông chỉ là ý kiến mà tổng thống có quyền nghe hay không nghe theo, và nếu mỗi lần tổng thống không nghe lời cố vấn là cố vấn phải từ chức thì cố vấn đã có hành động vô kỷ luật, tự kiêu quá đáng.

Ở đây, tướng Milley hoàn toàn có lý. Cứ bất đồng ý là từ chức hiển nhiên mang tính tự cao tự đại quá lố.

 Tướng McKenzie cho biết cụ Biden bác bỏ ý kiến để lại 2.500 lính mà chỉ chấp nhận cho 650 lính để bảo vệ cuộc tháo chạy, tuy cụ không giải thích con số 650 này lấy từ đâu ra. Với số lượng quân nhân giới hạn như vậy, tướng McKenzie không thể nào vừa giữ phi trường Kabul vừa giữ căn cứ không quân Bagram. Theo tướng McKenzie, chỉ giữ căn cứ Bagram không, không kể phi trường Kabul, cũng cần ít nhất 5.000 TQLC. Do đó, ông đã phải lấy quyết định bỏ Bagram chỉ giữ phi trường thôi.

Trên nguyên tắc, nếu những gì tướng Mckenzie khai đúng sự thật, thì việc giữ một trong hai yếu điểm là đúng thôi. Với 650 lính thì làm được chuyện gì? Sau đó, ngay cả việc giữ an ninh phi trường Kabul cũng đã cần tới 6-7.000 TQLC rồi.

Tuy nhiên ông tướng này không giải thích tại sao lại phải tháo chạy khỏi Bagram lúc 3g sáng, không chính thức bàn giao, vứt lại quân dụng, súng ống, bừa bãi, khi quân Taliban còn cách đó cả mấy trăm cây số. Không có nghị sĩ hay dân biểu nào hỏi câu hỏi này.

 Cả ba ông tướng đều nhìn nhận quyết định rút quân hấp tấp, toàn diện không để lại một người lính nào đã tạo rối loạn và là một thảm bại. Nhưng cả ba ông tướng đều đổ lỗi cho chính quyền và quân đội Afghan đã xụp đổ quá nhanh mà Mỹ không thể ngờ trước được.

Đây cũng là lập luận mà dân Việt chúng ta nghe quá nhiều rồi. Ngay trước và sau khi mất nước, chính quyền Mỹ, các tướng tá Mỹ, TTDC Mỹ nhất tề xỉa tay đổ lỗi cho chính quyền VNCH tham nhũng, tướng tá VNCH bất tài, và lính VNCH chết nhát. Đây cũng là lập luận căn bản của nghị sĩ Biden khi một hai đòi chấm dứt việc Mỹ tham chiến giúp Nam VN và biểu quyết cắt hết viện trợ quân sự cho Nam VN. Ít ra thì tại VN, Mỹ đã có được một thời gian 3 năm ‘chuyển tiếp coi được’ -decent interval- đỡ mất mặt hơn là tại Afghanistan khi tất cả xụp đổ trong vòng 11 ngày.

Câu hỏi cho mấy ông tướng là nếu có sự xụp đổ quá nhanh như vậy thì trách nhiệm của Mỹ ở đâu khi cả chính quyền lẫn quân đội Afghanistan đó đều do Mỹ dựng lên và huấn luyện trong 20 năm trời dưới 3 đời tổng thống?

 Cả ba ông tướng đều nhìn nhận rút quân đã là một thảm họa vì quá nhiều sai lầm nghiêm trọng.

Nhưng chẳng một ông nào xin lỗi dân Mỹ và nhất là gia đình 13 anh lính chết, có lẽ vì nghĩ không phải lỗi của họ khi họ đã cản cụ Biden mà cụ không thèm nghe lời. Chẳng ông nào nhận một ly trách nhiệm nào. Chẳng ông nào nghĩ đến chuyện từ chức hay tự mổ bụng tự tử theo tinh thần võ sĩ đạo của mấy ông Nhật. Và cũng chẳng ông nào nói đó là quyết định “sáng suốt và hữu hiệu nhất” như cụ TVTích ca tụng cụ Biden.

 Tướng McKenzie xác nhận ngay khi Taliban vừa vào được thủ đô Kabul thì Taliban đã đề nghị Mỹ nhận trách nhiệm giữ an ninh trật tự thành phố Kabul và Taliban sẽ đóng quân ngoài thủ đô cho tới ngày 31/8 vì Taliban không đủ nhân sự để kiểm soát cả thủ đô. Nhưng tướng McKenzie đã được lệnh bác bỏ đề nghị này, theo tướng McKenzie vì Mỹ không có đủ nhân sự để lo an ninh của cả thủ đô, chỉ có thể gửi lính tới bảo vệ phi trường thôi. Sau khi Mỹ từ chối, quân Taliban mới vào chiếm thủ đô, ngoại trừ khu vực phi trường, Taliban để yên cho Mỹ di tản kiều dân Mỹ và đồng minh.

Quyết định từ chối giữ thủ đô chứng tỏ cụ Biden nhất quyết tháo chạy, không muốn dính dáng gì đến chuyện nào khác. Thái độ nhát gan này đã đưa đến việc ISIS đánh bom chết 13 lính TQLC Mỹ và 170 dân thường Afghan.

Trong khi Taliban bảo đảm sẽ đóng quân ngoài thủ đô thì việc giữ an ninh thủ đô với 6-7.000 TQLC là chuyện không thể không làm được. Ngay cả Taliban khi chiếm Kabul cũng chỉ có vài trăm tay súng. Nếu lính Mỹ giữ an ninh cả thủ đô, nhất là khu vực bao quanh phi trường, đã chắc gì ISIS có thể đánh bom sát phi trường, giết nhiều lính Mỹ và dân Afghan như vậy.

Kẻ này thắc mắc những hình ảnh chiếu về phi trường khi đó cho thấy lính Mỹ loe ngoe có vài chục mạng, không hiểu thật sự đã có tới 6-7.000 người để giữ phi trường hay không?

 Các ông tướng cho rằng nếu công dân Mỹ được di tản về Mỹ sớm hơn thì đã không có chuyện rối loạn giờ chót, đi đến tình trạng không biết bao nhiêu dân Mỹ hay dân Afghan có quốc tịch Mỹ hay đã nộp đơn xin vào quốc tịch Mỹ sẽ không bị kẹt lại. Theo các tướng, đó là lỗi của bộ Ngoại Giao Mỹ đã trì hoãn không cho di tản sớm như bộ QP đã đề nghị. Trong khi bộ NG giải thích chính TT Ashraf Ghani đã yêu cầu Mỹ không di tản sớm để tránh hoảng hốt trong dân quân Afghan.

Câu chuyện này quả thật nghe… quen quen, không khác gì trường hợp miền Nam VN năm xưa, khi các cơ quan chính quyền Mỹ và Việt tranh cãi về việc di tản kiều dân Mỹ và nhân viên sở Mỹ. Khi đó, đại sứ Mỹ kịch liệt chống lại việc di tản sớm nhân viên tòa đại sứ Mỹ vì ông sợ sẽ tạo tâm lý hoảng sợ trong dân và quân miền Nam.

Việc làm đáng trách của bộ NG có thể không phải là đã cho phép di tản quá muộn vì thực tế khi đó, không ai nghĩ Afghanistan sẽ xụp đổ nhanh như vậy. Việc làm đáng trách của bộ NG Mỹ là khi đó đã giấu nhẹm việc rút quân hấp tấp mà không thông báo gì cho các đồng minh NATO, khiến cho họ bật ngửa khi hay tin cụ Biden tháo chạy, phải cuống cuồng tổ chức cầu không vận di tản kiều dân NATO và những người Afghan đã hợp tác với họ.

 Tướng McKenzie cũng nhận trách nhiệm bắn lầm xe bị nghi ngờ có bom khiến một chục thường dân Afghan bị chết oan, do tin tình báo sai lầm.

Tuy nhiên, cũng chẳng ai nghe tướng McKenzie xin lỗi những người chết oan. Cũng chưa nghe nói gia đình các nạn nhân có được bồi thường gì hay không.

Câu hỏi ít người đặt ra là trong tình trạng rối loạn tuyệt đối của những ngày tháo chạy bạt mạng đó, làm sao Mỹ có tin tình báo quá nhanh là ISIS có xe đầy bom sắp sửa tấn công phi trường Kabul? Tin tình báo từ đâu ra khi những quân nhân hay gián điệp Afghanistan hợp tác với Mỹ đang cuống cuồng tìm đường tháo chạy vào phi trường? Có thể một anh Afghan nào đó đã phịa tin này ra để lấy điểm, để được cho lên máy bay ra khỏi nước sớm, trong khi Mỹ cần làm một chuyện gì đó để khỏa lấp thảm họa bị đánh bom chết lính nên bám víu vào tin này liền mà không kiểm chứng kỹ.

 Tướng Milley cho rằng cuộc rút quân là một đại họa khiến Mỹ mất nhiều uy tín trên thế giới, trong khi bộ trưởng QP, tướng Austin lại nói ngược lại, cho rằng uy tín của Mỹ chẳng bị sây sát gì.

Ở đây, ta thấy ngay khác biệt giữa một ông nhà binh mặc quân phục khác với cái nhìn của ông nhà binh mặc áo bộ trưởng, trở thành một chính trị gia với lưỡi mất hết xương.

Sự thật là cả những người đui mù nhất cũng thấy rõ thảm họa tháo chạy Afghanistan sẽ đi vào lịch sử chẳng những như thất bại lớn nhất quân sử Mỹ, chẳng có gì "sáng suốt và hữu hiệu" hết, mà cũng còn là một hành động phản bội đồng minh tàn nhẫn và thô bạo hơn cuộc tháo chạy khỏi miền Nam VN.

Thảm họa này đã khiến các nước Âu Châu cuống cuồng đặt vấn đề thành lập lực lượng quân sự Liên Âu độc lập với Mỹ. Như vậy mà còn có thể nói uy tín của Mỹ vẫn không bị sây sát được sao?

 Cả ba ông tướng đều rất bi quan cho tương lai, và đều tin là các lực lượng khủng bố như Al Qaeda, ISIS sẽ sống lại, mạnh mẽ lại, và có thể trở thành một đe dọa lớn cho an ninh và quyền lợi của Mỹ, trong vòng từ một tới ba năm tới. Rất có thể sớm hơn nhiều, vào mùa xuân năm tới.

Tiên đoán của các tướng bi quan như vậy, làm sao dân thường như chúng ta không rét sao được. Nhất là khi đã có tới hơn 100.000 dân Afghan được nhận bừa bãi vào Mỹ trong vòng hai tuần lễ, chẳng có cách hữu hiệu nào kiểm tra lý lịch họ.

Cuộc điều trần đã đưa ra ánh sáng nhiều chuyện ‘trống đáng xuôi, kèn thổi ngược’, hay ‘ông nói gà bà nói vịt’ trong chính quyền Biden, chẳng ai biết đường nào mà mò. Nghĩa là điều trần không giúp hiểu rõ câu chuyện tướng Milley nói chuyện với địch, cũng chẳng ai biết gì hơn về vụ tháo chạy bạt mạng khỏi Afghanistan. Mà điều trần chỉ cho thấy rõ thực tế cõi đời ô trọc này, chẳng ai đáng tin tuyệt đối hết. Các quan tai to mặt lớn, kể cả và nhất là tổng thống, luôn sẵn sàng nói láo, xỉa tay đổ thừa tứ tung để bảo vệ cửa hậu của mình thôi, dân ngu khu đen cuồng tin vào, chết ráng chịu.
Ngoài ra, nhân câu chuyện này, ta cũng thấy được nước Mỹ nổi tiếng trên thế giới là quốc gia pháp trị nghiêm ngặt nhất, với Hiến Pháp coi như cột trụ -cái cột duy nhất của ‘chùa một cột Mỹ’- Thế nhưng trong thời buổi ‘văn hoá thức tỉnh’ – woke culture- ngày nay, nhiều người ‘văn minh tiến bộ’ đã coi Hiến Pháp như tờ giấy lộn, có thể liệng vào thùng rác, tùy nhu cầu thời thế. Chẳng hạn như ghét một tổng thống thì có thể phán ông ta là có vấn đề tâm thần đáng lo ngại và “đảo chính ngay tại chỗ” để cứu dân cứu nước theo ý nghĩ chủ quan thích-ghét của mình. Cái may của nước Mỹ là những người chủ trương "đảo chính ngay tại chỗ' này chẳng có trách nhiệm nào trong chính quyền Mỹ, mà chỉ có thể bàn ra bàn vào vô thưởng vô phạt cho vui thôi.

Vũ Linh

ĐỌC THÊM:

Các tướng điều trần – New York Times:
https://www.nytimes.com/live/2021/09/28/us/senate-hearing

Năm điểm chính trong điều trần – The Hill:
https://thehill.com/homenews/administration/574365-five-takeaways-from-the-senates-hearing-on-afghanistan

Khủng bố sẽ sống lại – The Hill:
https://thehill.com/policy/defense/574496-milley-real-possibility-terrorist-groups-could-rebuild-as-soon-as-early-spring

Friday, October 1, 2021

GIAN DỐI & QUYỀN LỰC

Tác giả : NguyễnTường Tuấn Nguồn: Viết cho tuổi 30 Ngày đăng: 2021-09-30
Chín tháng trôi qua, kể từ ngày tuyên thệ nhậm chức, ông 46 đã vượt qua những vị tiền nhiệm trên khá nhiều lĩnh vực, chẳng hạn:

Tội gian dối thì vị Tổng thống thứ 37, Richard Milhous Nixon, nghe lén đảng Dân chủ tại toà nhà Watergate! So sánh với những gì Joe Biden nói dối dân chúng Hoa Kỳ, về chuyện rút quân thất bại khỏi Afghanistan, Nixon trở thành trẻ con ! Ít ra ông Nixon còn liêm sỉ, từ chức ! Ngài 46 thì không !

Tội bất lực của vị Tổng thống thứ 39, hiền hoà James Earl Carter Jr. để 66 nhà ngoại giao và nhân viên quân sự Toà Đại sứ Hoa Kỳ tại Iran bị bắt làm con tin trong 444 ngày. Sau nhiều lần thương thảo không thành công, chính quyền Jimmy Carter ra lệnh giải cứu con tin ! Lực lượng Đặc biệt Hoa Kỳ dưới sự chỉ huy của Đại tá Charles Alvin Beckwith, một sĩ quan ưu tú, từng tham chiến tại Hàn Quốc, Indonesia, Việt Nam, Laos ... Chiến dịch giải cứu tù binh Mỹ tại Tehran, Iran phải huỷ bỏ vì gặp bão cát trên sa mạc, khiến hai phi cơ trực thăng đâm vào nhau, 8 chiến binh Hoa Kỳ thiệt mạng ! Điều này đã khiến Tổng thống Jimmy Carter thất cử vào năm 1980. Dân Mỹ mất niềm tin nơi vị Tổng Tư Lệnh Quân Đội ! Tổng thống Jimmy Carter còn có chính nghĩa, giải cứu con tin Mỹ. Tai nạn xẩy ra vì bão cát trên sa mạc. Joe Biden với Afghanistan hoàn toàn khác ! Ông không giải cứu ai cả, nhưng lại nộp cho Taliban thêm vài trăm con tin Mỹ, đến nay vẫn chưa ai biết chính xác con số bị kẹt lại tại Afghanistan là bao nhiêu? Chính quyền Harris Biden đang chuẩn bị dư luận để nộp thêm vài trăm triệu USD hối lộ Taliban với hy vọng chúng thả con tin.

A- XÂY QUYỀN LỰC DỰA TRÊN GIAN DỐI .
Thế giới chúng ta không phải là thiên đường, con người cũng không phải là thánh nhân ! Chúng ta phạm tội ! Một trong nhiều điều răn của Thiên Chúa, hay Đức Phật, hoặc các vị Thánh của những tôn giáo khác đều khuyên con người nên tránh xa chuyện nói dối. Biết vậy, nhưng chúng ta vẫn phạm ! Từ tuổi thơ đến khi sắp về trời, có ai mà không phạm đâu? Em bé ăn vụng, nói dối cha mẹ là chuyện nhỏ - Trốn học đi chơi, chuyện thường ở huyện. Có những nói dối được hiểu ngầm và cho phép, một bệnh nhân khó qua khỏi, nhiều khi bác sĩ không nói với người bệnh, nhưng cho thân nhân biết, để giúp những ngày cuối của họ được thanh thản trước khi ra đi. 

Nhưng cũng có nói dối rất khó quên hay tha thứ, chúng ta có thể nói dối một lúc nào đó, nhưng không thể tiếp tục suốt đời ! Chính trị gia thời nay, lại càng khó che dấu, họ bị soi mói 24/7 bằng tất cả những phương tiện khoa học tối tân nhất. Lời nói của họ được lưu trữ trên phim ảnh qua nhiều năm, các chuyên gia tâm lý và đối thủ tìm hiểu qua ngôn ngữ cơ thể, tất cả chỉ để tìm ra sự thật !

“Nói dối” có nhiều mức độ khác nhau ! Tình nhân nói dối, không thích thì chia tay ! Vợ chồng nói dối, tuỳ theo tội có thể tha thứ hoặc cùng lắm là ly dị ! Nhưng người đứng đầu một quốc gia, nói dối có thể đưa đến nhiều người phải hy sinh, băng hoại niềm tin của toàn dân, mất uy tín quốc tế ... Chưa nói đến chiến tranh có thể xẩy ra.

▪︎ TẠI SAO JOE BIDEN KHÔNG ĐẾN THĂM BIÊN GIỚI?
Theo thông lệ tại Hoa Kỳ, khi đất nước trải qua khủng hoảng về thiên tai, hay chính trị ... Tổng thống Hoa Kỳ đều nhanh chóng lên truyền hình đọc thông điệp trước quốc dân, và một hai hôm sau bay ngay đến khu vực thăm viếng. Thảm hoạ di dân bất hợp pháp kéo dài 9 tháng nay, ngay sau ngày tuyên thệ nhậm chức của ông 46, ngài tổng thống vẫn biệt vô âm tín. Mặc kệ các Thống đốc Tiểu bang có người bất hợp pháp tràn ngập mời gọi, cho dù chỉ huy các đơn vị Bảo vệ Biên giới kêu gào trên TV, đấng quân vương vẫn bình chân như vại, và hằng tuần về quê nhà tại Delaware nghỉ mát cuối tuần, hoặc có khi vài ngày. Dưới đây là những lý do:

► Cuộc Tranh luận (Debate) lần thứ ba tại Belmont University, Thành phố Nashville, Tiểu bang Tennessee, ngày 22/10/2020 giữa ứng cử viên Tổng thống Donald J. Trump và cựu Phó Tổng thống Joe R Biden Jr. Ông Joe B.B (Beg & Bribery) hùng hồn tuyên bố: 

Nếu đắc cử, trong 100 ngày, tôi sẽ yêu cầu Quốc hội đưa ra đạo luật ân xá cho hơn 11 triệu người bất hợp pháp đang sinh sống tại Hoa Kỳ.” 

Tín hiệu rõ ràng nhất gửi ra cho thân nhân những người này. Ngày bỏ phiếu nhớ đến tên tôi nhé, Sleepy Joe mở sinh lộ cho con em các bạn đó !

► “Với những người thuộc diện vị thành niên (khi vào Mỹ, nhưng nay đã lớn) được gọi dưới tên DACA, sẽ lập tức được cấp phép cho cư ngụ và tiến hành thủ tục trở thành công dân Mỹ.” 

Thật là miếng mồi béo bở để kiếm thêm cử tri cho đảng Dân chủ, chỉ hai nhóm này và thân nhân của họ ít ra cũng được vài triệu phiếu bầu. Chẳng nhân đạo gì cả ! Chính trị, kiếm phiếu là chính ! (https://www.azmirror.com/2020/10/22/biden-in-final-debate-vows-an-immigration-overhaul-in-his-first-100-days-as-president/) Mọi việc có tiền thuế của dân !

► Theo tin CNN, trong cuộc vận động đảng Dân chủ đề cử vào chức vụ ứng cử viên Tổng thống năm 2008, cựu Thượng nghị sĩ Joe Biden tuyên bố: 

Sẽ bỏ tù những nơi nào thuê mướn di dân bất hợp pháp, những thành phố muốn trở thành “Thánh địa” của di dân bất hợp pháp là vi phạm luật Liên bang. Hàng rào biên giới cần phải dựng lên để ngăn ngừa tội phạm, và thành phần bất hảo Mễ Tây cơ nhập cư.” 

Nói chuyện tại Tiểu bang South Carolina, vào tháng 11/2006, lập trường của ngài cứng rắn vô cùng: 

Các bạn, tôi đã bỏ phiếu cho hàng rào, không giống như hầu hết các đảng viên Đảng Dân chủ - Và một số bạn sẽ không thích điều đó - Tôi đã bỏ phiếu cho 700 dặm hàng rào ... Chúng ta có thể xây hàng rào cao 40 tầng - trừ khi bạn thay đổi những tội phạm ở Mexico và - và bạn sẽ không thích điều này, và - trừng phạt những người sử dụng lao động Mỹ cố tình vi phạm luật khi họ thuê di dân bất hợp pháp. Trừ khi bạn làm được hai điều đó, tất cả những việc còn lại là thay màn che cửa sổ.” 

Ai chưa thấy tính tiền hậu bất nhất của Joe B.B., thì chẳng còn chữ nào để gọi họ bạn ạ ! Đây là tin từ chính đài CNN của phe ta, xin mời kiểm chứng. (https://www.cnn.com/2019/05/10/politics/kfile-biden-drugs-fence-2006/index.html.)

Năm xưa, nói năng mạnh bạo, hùng hồn như thế. Chửi xéo cả đồng nghiệp đảng Dân chủ, cương quyết xây hàng rào biên giới. Bây giờ thò mặt ra, chúng nó lại “F**k Biden – Trump Won” thì chui vào lỗ nào mà trốn ? Không dừng ở đó, có đứa còn mang cờ đen với hàng chữ như ở trên thì phiền lắm ! Chưa một tổng thống Mỹ nào vinh dự được mang lá cờ như Joe B.B. Chưa một tổng thống nào được cả vận động trường mấy chục ngàn người đòi “F**k”, hoặc quay lưng khi đoàn xe của ông 46 đi qua ! Tội nghiệp !

B- NÓI DỐI, NÓI DỐI, và NÓI DỐI !
Thứ ba, ngày 28/9/21 đúng là ngày đại nạn của ngài 46 ! Bộ trưởng, Tướng lĩnh cao cấp nhất của nội các Harris Biden ra điều trần trước Thượng nghị viện. Ngay buổi chiều, Fox News, chương trình Tucker Carlson, chạy tiêu đề “Các vị Tướng công khai mâu thuẫn với chỉ huy của họ” (Generals publicly contradicted their boss.) Nói có sách, mách có chứng, hãy xem câu chuyện có lớn hơn Watergate? Và kết quả cay đắng gấp ngàn lần cuộc giải cứu con tin Mỹ tại Iran dưới thời Tổng thống Jimmy Carter ! Phép lạ, Joe Biden vẫn bình yên vì đảng ta bao che, và truyền thông á khẩu !

► Theo cuộc phỏng vấn trên truyền hình ABC News của Phóng viên George Stephanopoulos, cựu Cố vấn của Tổng thống Bill Clinton với ông 46, ngày 19/8/21, George đặt câu hỏi: “Những cố vấn quân sự hàng đầu của Tổng thống, có báo động về nguy hiểm của việc rút quân theo lộ trình quy định? Họ có muốn ông để lại 2,500 binh sĩ tại Afghanistan không ? 

Ông 46 trả lời: “Không ! Không ai nói như thế, cũng chẳng ai chống đối ! Không hề có một Tướng lĩnh hay cố vấn nào báo động việc rút quân theo lịch trình. Hay muốn giữ lại 2,500 quân tại Afghanistan. Chuyện đó không có thật !” 

George Stephanopoulos hỏi tiếp, có thật là họ không hề nói với ông việc muốn giữ lại 2,500 quân? Trăm lần không, Joe B.B chối bai bải ! (https://abcnews.go.com/Politics/full-transcript-abc-news-george-stephanopoulos-interview-president/story?id=79535643.)

► Nhưng hôm nay, Đại tướng Kenneth McKenzie Jr. Commander of the United States Central Command, trả lời Thượng nghị sĩ Jim Inhofe: 

Tôi đề nghị chúng ta giữ lại 2,500 binh sĩ tại Afghanistan.” 

Bộ trưởng Quốc phòng, Tướng Austin Miller cho biết tại phiên điều trần, ông đồng ý với đề nghị của Đại tướng Kenneth McKenzie. (https://www.newsweek.com/general-mckenzie-contradicts-biden-testifies-he-told-him-leave-2500-troops-afghanistan-1633544.)

► Chi tiết “nói dối” lộ liễu và tàn ác nhất của Joe B.B, ông trả lời George Stephanopoulos : 

Quân đội Hoa Kỳ sẽ ở lại cho đến khi người Mỹ cuối cùng rời Afghanistan, ngay cả sau ngày 31/8/21, hạn chót rút quân” (US troops will stay until all Americans are out of Afghanistan, even if past August 31, 2021 deadline.) 

Đừng trách quân đội Hoa Kỳ, họ chỉ thi hành lệnh của Joe B.B. Rút lui, rút thật nhanh, để ông 46 còn tuyên bố chiến thắng vào ngày tưởng niệm 9/11.

C- KẾT LUẬN
Trên tinh thần tôn trọng sự thật, chúng tôi mong được viết một bài khen ngợi ông Tổng thống thứ 46 một cách thành thật nhất,… nếu bạn nào chỉ cho được một việc làm tốt đẹp và thành công của ông cho đất nước Hoa Kỳ từ ngày lên ngôi. Các bạn hãy chứng minh cụ thể bằng dữ kiện và số liệu, thay vì phỉ báng cá nhân.

Thật đáng buồn cho đất nước Hoa Kỳ, có một tổng thống đi từ cái sai này đến thất bại khác ! Nói dối hơn “Thằng Cuội ngồi gốc cây Đa”, đổi trắng thay đen nhanh như quân đánh bài bịp. Một chỉ huy như vậy thì lấy đâu ra thuộc cấp đàng hoàng?

Nữ Phóng viên Lara Logan, phụ trách chương trình truyền hình nổi tiếng “Lara Logan Has No Agenda” đã bất mãn phê bình ông Bộ trưởng Quốc phòng, Lloyd Austin, Đại tướng Tổng tham mưu trưởng Mark Milley, Đại tướng Kenneth McKenzie, Tư lệnh U.S Central Command về những thiếu sót trong buổi điều trần: 

Các vị đó không có một lời xin lỗi với dân chúng Hoa Kỳ về cuộc rút lui thất bại – Không biết xin lỗi gia đình 13 Chiến binh Thiên thần – Không xin lỗi những người Mỹ, và đồng minh Afghan làm việc cùng Hoa Kỳ hiện còn bị bỏ rơi – Họ cũng không xin lỗi gia đình 10 nạn nhân Afghan bị đánh bom lầm ...

Vì mục tiêu chính trị, đảng phái, Joe B.B và đồng bọn Nancy Pee losi, Chuck Schumer, bộ tứ OAC đã công khai mở cửa biên giới, đưa đất nước vào cuộc khủng hoảng di dân chưa từng có trong một thời gian ngắn ! Xin lỗi không chưa đủ, họ cần phải ra Toà án Quân sự về tội phản quốc !

Với tất cả lòng kính trọng, những ai từng bỏ phiếu cho Joe Biden cũng cần phải suy nghĩ lại về sai lầm đã đưa đến quá nhiều thảm cảnh cho Hoa Kỳ trong chín tháng qua. Chính quyền Harris Biden là “Tai hoạ” cho đảng Dân chủ, và “Thảm hoạ” cho đất nước !

Chúng ta còn lại hơn ba năm ác mộng nữa !

Nguyễn Tường Tuấn
30/9/2021

Hương bồ kết

Trên chuyến máy bay đến Seattle, Tôn đã ngồi vào chiếc ghế của mình. Hành khách tiếp tục di chuyển trên hành lang máy bay. Từ xa một thiếu nữ tay xách túi nhựa, tay kéo chiếc va ly nhỏ đang nhìn dáo dác tìm số ghế. Trông khuôn mặt và mái tóc của cô gái, Tôn chợt thấy lòng bồi hồi, xao xuyến. Bóng dáng cô gái phảng phất hình ảnh một người mà chàng cảm thấy rất thân quen. Thiếu nữ dừng lại trước dãy ghế Tôn đang ngồi. Nhìn kỹ số ghế một lần nữa rồi nàng đặt túi xách lên chiếc ghế trống mỉm cười xã giao với Tôn:

- Chào Bác. Xin lỗi, bác là người Việt Nam ?

- Vâng, chào cô.

Tôn trả lời rồi đứng lên giúp nàng bỏ va li vào khoang hành lý mà cô bé đang cố gắng nâng lên vượt quá tầm cao của nàng.

Mái tóc dài đen tuyền và láng mướt, thoang thoảng hương thơm trái bồ kết gội đầu, một loại hương đã ngấm sâu trong tiềm thức của Tôn. “Cô bé nầy chắc từ Việt Nam mới sang”, chàng thầm nghĩ, rồi cất tiếng hỏi :

- Xin lỗi, cô từ Việt Nam mới qua Mỹ ?

- Thưa Bác không ạ. Với giọng Huế ngọt ngào, nàng từ tốn tiếp:

- Cháu qua Mỹ đã 8 năm rồi.

Sống ở cái xứ khoa học công nghiệp hóa chất, mọi sản phẩm đều bào chế sẵn mà cô gái nầy còn giữ được thói quen dùng nước bồ kết, lá chanh gội đầu, khiến Tôn tò mò :

- Tám năm sống ở Mỹ mà cô vẫn giữ được thói quen gội đầu bằng đặc sản quê hương. Người Việt như thế thật hiếm thấy.

- Bác ơi, đây là ý muốn của Me cháu.

Cô bé đưa hai tay tóm gọn mớ tóc dài lòa xòa bên má ra sau ót rồi đon đả tiếp:
- Từ lúc cháu còn bé cho đến giờ đây đã trưởng thành mà Me cháu cứ bắt cháu gội đầu bằng nước chùm kết. Me cháu bảo gội đầu bằng loại trái bồ kết với lá chanh vừa sạch gầu lại không làm hại da đầu, giữ tóc mềm óng mượt và không rụng tóc. Cứ mỗi cuối tuần, me cháu nấu sẵn một nồi nước bồ kết để phần cho cháu. Mái tóc dài nhiều lúc làm việc nó vướng víu, gây phiền toái lắm. Hễ mỗi lần cháu đòi cắt tóc ngắn thì Me cháu buồn bã, bỏ ăn. Me lại nhắc đến “điệp khúc” mà trên hai chục năm qua cháu thuộc nằm lòng : “ Ngày xưa Ba con thường khen me : Mái tóc dài óng ả của em và hương bồ kết nó quyến rũ anh đến đê mê ngây ngất. Anh muốn con gái của chúng mình sau nầy cũng có mái tóc dài như mẹ nó". Cô gái nói một hơi, không e dè mà lại chân tình khiến Tôn có cảm tình ngay.

Riêng “cái điệp khúc của me” mà cô nhắc tới khiến cho Tôn ngạc nhiên. Nó trùng hợp với ý tưởng mà ngày xưa chàng hay tâm sự với người yêu. Ngồi ngay dậy, chàng nhìn vào mắt cô bé, hỏi:

- Xin lỗi, Me cô bây giờ ở đâu ?

- Me cháu cùng ở thành phố Seattle với cháu.

Cô gái lấy tấm chăn đắp lên mình rồi nhìn Tôn, thân thiện hỏi :

- Thưa, bác qua Mỹ đã lâu chưa ?

- Tôi vượt biên qua đây đã 16 năm rồi. Thế quý danh của cô ?

- Cháu tên Nguyễn Thị Trọng Nhi.

- Ba cô hiện đang làm gì ?

- Ba cháu tử trận lúc cháu còn trong bụng mẹ.

- Cô qua đây theo chương trình nào vậy ?

- Ðoàn tụ. Cậu cháu bảo lãnh bà Ngoại và hai mẹ con cháu.

- Thế, ông cậu cô tên gì ?

- Hà Thúc Tâm.

Tôn sửng sốt, chồm người về phía cô bé hỏi:

- Cô còn người cậu nào nữa không?

- Dạ còn ông cậu sinh đôi.

- Tên gì ? Tôn nôn nao gần như mất điềm tĩnh.

- Hà Thúc Trí.

Trống ngực chàng đánh liên hồi như ngày xưa chờ nghe kết quả của mỗi mùa thi. Tôn ngã lưng vào ghế dựa cố dấu những cơn thở gấp của mình. Một chặp lâu, lấy lại bình tĩnh, Tôn hồi hộp hỏi :

- Có phải tên me cháu là Hà Thị Việt Anh ?

Bây giờ, đến phiên cô gái ngạc nhiên thốt lên :
- Sao Bác biết tên me cháu?

Tôn chưa kịp trả lời thì máy bay bắt đầu hạ cánh. Khí áp làm cho hai tai chàng lùng bùng không còn nghe được gì cả.

Khi rời máy bay, Tôn kéo giúp hành lý cho cô gái. Chàng cho Trọng Nhi biết hai ông cậu của cô là bạn thân của mình lúc còn ở quê nhà. Tôn trao mảnh giấy có ghi số điện thoại và kèm theo tên của chàng, căn dặn:

- Cháu về nói với cậu Tâm và Trí gọi phôn cho Bác. Tôn cũng không quên xin nàng số điên thoại.

* * *
Vợ chồng người em đón Tôn ở phi trường. Ngồi trên xe, hồi ức về quá khứ bỗng hiện ra rõ mồn một trong trí nhớ của chàng dù thời gian đã cách xa trên phần tư thế kỷ:

...Sau giờ tan học, Tôn vội vã đạp xe thẳng tới nhà của Tâm và Trí, hai cậu học trò nhỏ sinh đôi cùng học lớp đệ Ngũ mà Tôn đã nhận dạy kèm từ mấy hôm trước. Căn nhà hai tầng, khang trang nằm sâu trên con đường hẻm rộng chạy dọc theo bờ thành nhà thờ “Ba Chuông”. Từ ngày nhận việc, bà Thùy, mẹ của hai em cho phép Tôn đi thẳng lên lầu, nơi có phòng riêng dành cho con của bà học tập mỗi ngày. Căn phòng có đầy đủ bàn ghế học trò, bảng đen, quạt trần như lớp học thu nhỏ. Một cửa lớn mở ra sân thượng chưng nhiều chậu kiểng. Những cái chậu bằng sứ tráng men đủ màu sắc trông rất cổ kính. Ða phần là loại cây cảnh bonsai được cắt tỉa rất công phu. Thế cây nào cũng hoàn hảo, phối hợp giữa gốc rễ, cành lá đạt đến trình độ nghệ thuật cao. Nơi đây là cây tùng gốc to, đầy những u nần như vị sư già ngồi thiền dưới tàn cây uốn cong rất mỹ thuật. Chi nhánh gốc rễ của nó đều toát lên tính thẳng ngay, thâm trầm, sâu sắc mà phóng khoáng. Kia là cặp sứ, rễ mọc nổi vồng như loài rắn quấn chặt với nhau trong cái chậu nước men màu xanh nhạt. Và gốc bồ đề già cỗi trên một trăm năm tưởng chừng vòm cây sẽ phủ bóng cả một vùng rộng lớn nay đành chịu khép mình trong cái thể tích nhỏ nhoi. Ðặc biệt nhất là gốc mai, da cây lão thọ nổi vẩy sần sùi chứng tỏ tuổi của nó cũng không kém gì gốc bồ đề kia lại thêm hình dáng rất gợi cảm. Theo quý cụ sành chơi bonsai thì cây mai ở thế hoành, tượng trưng cho sự mềm mại, uyển chuyển hào hoa của người nghệ sĩ. Lại thêm bộ rễ thưa xoải ra vững vàng tăng phần đường bệ.

Mọi lần bấm chuông, Tôn được bà Thùy mở cửa. Hôm nay, người mở cửa là một thiếu nữ. Với giọng Huế ngọt ngào, cô cất tiếng hỏi :

- Thưa ông tìm ai ?

- Tôi đến dạy kèm mấy cậu em ở nhà, Tôn trả lời.

- Ồ, thế à, xin lỗi, chào thầy.

- Không dám, chào cô.

Tôn chào trả lễ rồi đi thẳng lên tầng lầu. Trong mười phút nghỉ giữa buổi học, chàng được hai cậu học trò cho biết cô gái mở cửa lúc nãy tên Việt Anh, là người chị lớn nhất trong nhà. Chị đi thăm bố ở Cần Thơ mới về hôm qua. Ông bố hiện là Chủ tịch công ty các nhà máy xay gạo nằm rải rác tại các tỉnh miền Tây.

Hết giờ dạy, Tôn ra về. Việt Anh mở cửa tiễn chàng đến bậc thềm. Suối tóc đen tuyền phủ kín bờ vai thon nhỏ chảy dài đến tận thắt lưng. Mùi hương của trái bồ kết và lá chanh thoảng bay từ mái tóc mới gội của nàng khiến Tôn nhớ đến mẹ trong những tháng năm còn thơ ấu. Chàng yêu thích và trân quý mùi hương đó, cái mùi của đồng quê dân giả. Mái tóc mẹ rậm và dài đến quá đầu gối. Mỗi lần gội đầu xong, mẹ phải ngồi trên chiếc ghế đẩu cao hong tóc ngoài hiên nhà. Những lúc ấy Tôn lại sà vào lòng mẹ để nghe mùi thơm nồng của nước bồ kết với lá chanh. Hình ảnh mái tóc mẹ như quấn chặt tuổi thơ của Tôn cho đến ngày khôn lớn.

Cái mượt mà và hương thơm bồ kết của mái tóc Việt Anh như quyến rũ, như gợi nhớ những kỷ niệm ngày xưa. Hình ảnh của Mẹ chợt sáng bừng lên trong tâm tưởng chàng mà bao lâu nay đã lắng đọng trong tiềm thức. Giờ đây, niềm cô đơn trong Tôn như đang chơi vơi giữa biển khơi cần nơi bám víu. Mái tóc và mùi hương “phù thủy” của Việt Anh nó cuốn hút chàng, mê hoặc chàng kết tụ thành “Tiếng sét ái tình!”

Nét duyên dáng của Việt Anh phần lớn nhờ mái tóc đen tuyền che một phần khuôn mặt trông rất “liêu trai”. Nước da nàng trắng hồng thêm cặp mắt đen tròn loáng thoáng chút gì ngây thơ. Trong giờ dạy, Tôn nghe tiếng đàn piano vọng lên từ phòng khách dưới lầu. Tiếng đàn khá điêu luyện của Việt Anh đủ biết cô con gái cưng ông bà Thùy đã được tập luyện dương cầm từ lúc còn bé thơ.

Thời gian sau nầy, khi hết giờ dạy, Tôn thường lưu lại chơi đàn với hai cậu học trò. Tuy nhỏ tuổi nhưng các cậu ấy chơi guitar khá thạo. Một hôm Tâm và Trí yêu cầu Tôn hát. Sẵn với tâm trạng nhớ nhà, chàng vừa đàn vừa hát bản nhạc “Bông Hồng Cài Áo”. Thơ của Nhất Hạnh, Phạm Thế Mỹ phổ nhạc. Chàng để hết tâm hồn vào lời ca tiếng nhạc, quên tất cả những gì chung quanh. Chỉ còn lại là hình ảnh của Mẹ ôm chàng vào lòng trước khi chàng xa mẹ. Ðến phần điệp khúc: “...Mẹ, mẹ là dòng suối dịu hiền, Mẹ, mẹ là bài hát thần tiên, là bóng mát trên cao, là mắt sáng trăng sao, là ánh đuốc trong đêm khi lạc lối...”. Bỗng nước mắt Tôn ứa ra. Chàng khóc như ngày nào chàng đã khóc trong vòng tay Mẹ. Hương bồ kết trên tóc Mẹ phủ lên mặt chàng đã lưu mãi trong ký ức chàng suốt quãng đời xa xứ. Bài ca vừa dứt, có tiếng vỗ tay lẻ loi phía sau lưng Tôn. Quay nhìn, chàng thấy Việt Anh đứng dựa vào tấm bảng đen, nàng khẽ nói:

- Anh hát xúc động quá.

Tâm, Trí cũng đồng tình :
- Thầy có giọng hát rất truyền cảm.

Tôn cảm ơn Việt Anh và hai em, rồi ra về.

Những ngày tháng sau đó, tình cảm của mọi người trong gia đình bà Thùy đối với Tôn cởi mở và gần gũi nhiều hơn. Vào ngày cuối tuần, thầy trò không còn vui chơi riêng rẽ trên phòng học nữa mà mang đàn xuống phòng khách cùng với Việt Anh đệm piano cho mọi người thay nhau hát solo. Một hôm Việt Anh hát tặng Tôn bài hát “Tóc Mây sợi vắn sợi dài”

Tôn đứng dậy bắt tay cảm ơn nàng. Hai người nhìn nhau với ánh mắt nồng nàn và hai tâm hồn giao cảm.

Buổi dạy hôm sau, Tôn bắt gặp một tập vở bìa cứng của Việt Anh bỏ quên trên bàn học của Tâm và Trí. Tò mò, chàng mở ra xem. Trong đó, gồm những bài thơ sưu tầm của những tác giả đã nổi tiếng xưa nay. Một số bài khác do chủ nhân cuốn tập sáng tác. Riêng bài cuối cùng Việt Anh đề: “Riêng tặng một người tên T...” nhiều ẩn ý và già dặn, chứng tỏ cô bé đọc nhiều thơ và khá lãng mạn :

« Em gặp anh giữa Hạ vàng xế nắng,
Chợt hồn mình mát rượi ngỡ chiều Xuân
Nghe tim em những xao xuyến thì thầm...
Dù ánh mắt anh vẫn người xa lạ.
Giữa vườn hoang em chỉ là chiếc lá
Chiếc lá cô đơn, bé nhỏ úa nhàu
Mong trời mưa cho xanh lá tươi màu
Trên sa mạc tình cát khô bỏng lửa...”
VA.

Sau giờ dạy, Tôn viết vào tập thơ bài thơ : Dáng Em “Riêng tặng VA”

"Mượt mà từng sợi tóc mây
Ai nâng cung bậc so dây tơ chùng
Ai buồn cho mắt mông lung
Ai vui hàng ngọc sáng trưng nụ cười?
Ngọc ngà mười búp măng tay
Lướt trên phím nhạc ru say điệu buồn
Tóc vờn nắng ráng chiều vương
Cho mây về ngụ tận phương trời nào
Ngẩn ngơ bên cánh hoa đào
Môi Em hồng nụ, tuổi ngào ngạt hương
Quê nhà năm tháng mù sương
Tương tư về đọng sân trường - dáng em..."

Ngày hôm sau, khi mở cửa, Việt Anh trao cho Tôn một mảnh giấy, nàng viết : “Cảm ơn anh đã tặng cho VA bài thơ rất dễ thương. Thứ hai tuần tới em bắt đầu vào học lớp luyện thi tú tài toán tại trường Lê Bảo Tịnh. Trước khi đến dạy Tâm và Trí, anh nhớ chờ em trước cổng trường để cùng về nhà luôn thể, VA

Từ hôm đó, chàng và nàng thường bước song đôi trên quãng đường Trương Minh Ký. Ðôi khi Tôn chở nàng trên xe đạp. Tình cảm của hai người mỗi ngày mỗi đậm đà, khắng khít.

Rồi một hôm...

Trời Tháng Tư, Sài gòn có những cơn mưa bất chợt. Việt Anh và Tôn bước song đôi trên lề đường về nhà. Bỗng đám mây đen xuất hiện bất ngờ, Việt Anh thúc Tôn chở nàng về kẻo mưa kéo tới. Ngồi lên ba-ga xe, nàng vòng tay ôm bụng người yêu và Tôn chuẩn bị đạp xe đi. Chợt, tiếng còi xe hơi vang lên phía sau, rồi tiếng thắng của xe rít lên phía trước. Chiếc xe nhà màu đen bóng loáng vừa tấp vào lề, một người đàn ông trang phục vét-tông ca-vát, bệ vệ mở cửa bước ra. Việt Anh vội vã rời khỏi xe đạp tiến về phía người đàn ông kêu lên mừng rỡ :

- Ba ! Ba về hồi nào ?

Ông ta không trả lời, dang tay tát vào má nàng, đưa ánh mắt khinh khi nhìn Tôn rồi đẩy vai Việt Anh hối thúc:

- Lên xe về ngay.

Nàng ôm mặt khóc, lặng lẽ bước lên phía sau xe, ông đóng sầm cửa lại.

Chiếc xe hơi đã đi khá xa mà Tôn vẫn còn đứng tại chỗ như “trời trồng”. Lồng ngực chàng như có ai siết chặt bằng sợi dây thừng. Trái tim Tôn nhói đau và toàn thân như tê dại. Dựng xe vào lề đường, chàng đến dựa vào gốc cây cho qua cơn choáng váng. Lần đầu tiên chàng nhìn thấy bố của Việt Anh, một thương gia đầy thế lực tại miền Tây. Ánh mắt của ông thương gia giàu có nhìn Tôn vừa giận dữ, vừa khinh miệt cùng cái tát thô bạo của ông lên má con gái đã khiến Tôn không còn kính phục. Cái tát tàn nhẫn giáng vào má Việt Anh có khác nào mũi tên phóng vào trái tim Tôn. Năm dấu ngón tay in hằn trên chiếc má mịn màng, măng tơ của người yêu là vết thương để lại trong trái tim chàng. Vì thế, Tôn quyết định bỏ dạy kèm cho hai cậu học trò mặc dầu chàng yêu Việt Anh và rất mến hai đứa em nàng. Tôn cũng kính trọng bà Thùy, vợ của ông ta. Người đàn bà sinh trưởng bên dòng sông Hương, đôn hậu, điềm đạm sống chiều chuộng chồng con.

* * *
Cuộc sống tấp nập, hối hả giữa thành phố Sài Gòn đông đúc như dòng nước cuốn xoáy không ngừng. Chỉ trừ những ngày Tết Nguyên Ðán mới thực sự mang lại cho người Sài Gòn niềm rạo rực tuổi thơ và sự nghỉ ngơi suốt một năm trời vất vả.

Ngày cuối năm, Tôn dạo chợ hoa trên đường Nguyễn Huệ cho khuây khỏa nỗi nhớ nhà. Nơi đây người ta chưng đủ các loại hoa rực rỡ suốt một đoạn đường. Khu cây kiểng bonsai cũng muôn hình muôn vẻ. Tôn thích thú ngắm hết ảng nầy qua ảng khác. Chợt, một gốc mai già hiện ra trước tầm mắt khiến chàng chú ý. Gốc mai cổ thụ có hình dáng rất thanh tao, phóng khoáng mà kiêu sa. Những búp hoa no tròn xanh mướt, đệm dăm bảy bông đã nở vàng óng ả. Cây mai cuốn hút chàng, bởi nó như là một kỷ niệm hiện về.

Chàng khẻ kêu lên : “Chẳng lẽ đây là gốc mai già trên sân thượng nhà Việt Anh ?” Ðưa mắt nhìn quanh khu cây kiểng, chàng phát giác thêm gốc cây tùng như một thiền sư ngồi kiết già dưới vòm cây cổ thụ. Tôn tự hỏi tại sao những cây bonsai quý giá nầy lại về tay kẻ khác. Chàng tò mò hỏi người chủ đứng bán:

- Thưa ông, làm sao ông có những cây cổ thụ quý giá nầy?

- Ngộ mua từ một tay trung gian pán lại.

- Thế ông có biết tên người chủ trước của những cây nầy.

- Làm sao ngộ piết được, cái lị lầy!

Tôn lập tức quay về, phóng xe đến nhà Việt Anh. Hỡi ôi! Căn nhà đã đổi chủ. Chàng nhìn lên sân thượng trống không, ngẩn ngơ một hồi lâu. Ðã xảy ra chuyện gì cho gia đình bà Thùy? Tôn về nhà mà lòng cứ băn khuăn mãi.

* * *
Quân trường Thủ Ðức, ngày cuối tuần tấp nập thân nhân Sinh viên Sĩ quan đến thăm. Vì mới nhập khóa chưa đến ngày lễ gắn alpha do đó Tôn không được đi phép cuối tuần. Nằm lẻ loi trong phòng đại đội khóa sinh, Tôn thấy nhớ mẹ xót xa. Bỗng, thằng bạn trực đến gõ chân chàng báo có thân nhân đến thăm. Tôn phóng mình xuống đất, vội vã sửa lại quân phục chỉnh tề, lau đôi giày thật bóng, đội chiếc mũ nồi đúng quy định, rồi chạy một mạch ra ngoài khu tiếp tân.

Ðứng trong hàng quân chờ đợi sĩ quan trực gọi tên, Tôn suy đoán ai là người đến thăm mình. Người chị bà con và Trần Thịnh bạn dạy cùng trường đã đến thăm tuần vừa rồi, mình còn ai nữa đâu. Chợt loa phóng thanh gọi tên Sinh Viên Sĩ Quan Nguyễn Trọng Tôn kèm theo đơn vị khóa sinh. Từ trong đám thân nhân ngồi chờ nơi lều khách, một người con gái bước ra. “Việt Anh !” Tôn thầm kêu lên. Làm sao nàng biết chàng bị động viên vào đây. Lòng bồi hồi xúc động, Tôn bước đến bên nàng. Việt Anh nhìn Tôn với ánh mắt chan chứa yêu thương, rồi từng giọt lệ lăn tròn trên má. Nắm lấy tay nàng, bàn tay mỏng mảnh gầy gò, Tôn đưa nàng đến ngồi dưới bóng mát của tàn cây. Bỗng, nàng gục đầu vào vai Tôn khóc nức nở :

- Ba em mất rồi, anh có biết không? Nàng đau đớn hỏi chàng trong nước mắt.

- Hả, bố em chết ? Tôn bàng hoàng kêu lên.

Nàng tiếp.
- Một quả lựu đạn nổ trong phòng của ba em. Người chết ngay trong giấc ngủ. Ðến bây giờ vẫn chưa biết nguyên nhân nào gây ra án mạng. Vì cạnh tranh trên thương trường hay thù oán trong tình trường? Chẳng biết nữa. Công tác điều tra dường như bế tắc. Các cổ phần lần lượt rút ra. Công ty của ba hoàn toàn bị phá sản. Me em đã bán căn nhà cũ, bán luôn chiếc đàn piano, mấy chục ảng kiểng trên sân thượng. Bà mua một căn nhà nhỏ ở gần chợ Thủ Ðức. Em không theo đại học, ở nhà phụ với me bán sạp vải để lo cho Tâm, Trí ăn học. Vừa rồi, em gặp thầy Thịnh, bạn anh cho biết anh đã nhập ngũ. Nhờ vậy, em mới vội vã vào thăm anh. Me, Tâm và Trí nhắc đến anh luôn. Chúng nó không biết lý do gì mà anh bỏ dạy, bỏ luôn số tiền lương trong tháng. Phần em thì vô cùng đau khổ. Biết anh giận và coi thường ba em đã đối xử thô bạo với con gái của mình ngoài đường phố. Em không dám trách anh đã xa lánh em. Hành động của ba em đã xúc phạm lòng tự ái của anh. Giờ đây ba không còn nữa, mong anh xóa hết cho Người. 

Việt Anh ngưng nói úp mặt vào ngực chàng thổn thức. Tôn quàng tay siết chặt đôi vai gầy cánh hạc và nhẹ nhàng hôn lên mái tóc thoang thoảng hương bồ kết lá chanh của nàng khiến lòng chàng ấm lại dưới bầu trời rực nắng của những ngày đầu Xuân.

Sau ngày mãn khóa, các tân sĩ quan được nghỉ phép về thăm gia đình. Tôn dành hết thời gian ấy để gần gũi và an ủi Việt Anh. Tình yêu nồng nàn, say đắm, họ hối hả cho nhau những giờ phút thần tiên nhất của đôi tình nhân đã phải mất nhau một thời gian khá dài. Những ngày hạnh phúc tuy ngắn ngủi nhưng đã khắc sâu trong tìm thức của hai người những kỷ niệm một đời khó phai.

Thấm thoát mấy tuần lễ đi phép qua nhanh, Tôn từ biệt người yêu lên đường ra đơn vị. Việt Anh đã ngất xỉu trên tay chàng khiến Tôn chần chừ mãi. Ðến phút chót, chuyến máy bay quân sự sắp đến giờ cất cánh, chàng mới giao cho hai em Tâm và Trí chăm sóc người chị gái...

* * *
Xe đột ngột quanh gấp vào cửa ngõ rồi dừng lại trong garage, khiến dòng ký ức của Tôn bị cắt ngang. Chàng uể oải vào nhà. Chưa kịp thay áo quần thì phôn tay reo lên, Tôn vội vàng mở phôn :

- Hello, tôi nghe.

Bên kia đường dây, giọng một ngưới đàn ông :
- Xin cho gặp ông Nguyễn Trọng Tôn.

- Vâng, Tôn đây.

- Hi anh Tôn, em là Hà Thúc Tâm. Cháu Nhi mới cho em biết số điện thoại của anh. Mừng quá nên em gọi liền cho anh. Ôi, từ bao lâu nay bọn em cứ tưởng anh đã hy sinh trong trận chiến Hạ Lào. Nào ngờ anh em mình lại gặp nhau trên đất Mỹ. Chị Việt Anh biết được tin nầy chắc là bà ấy mừng đến đứng tim. Thôi để anh nghỉ ngơi, hẹn anh ngày mai. Dù có định đi đâu cũng xin anh cho bọn em một ngày để gặp nhau. Sáng mai 9 giờ em sẽ đến nhà chở anh. Bye- bye nghe anh. Tôn chưa kịp hỏi han, Tâm đã cúp máy.

Từ sáng sớm, Tâm đã điện thoại đến nhờ người em của Tôn chỉ đường. Giây phút đầu gặp Tâm, cả hai đều xúc động. Rồi Tâm chở Tôn đến nhà mình. Một căn nhà biệt lập nằm bên chân đồi trồng đầy hoa thể hiện cuộc sống hạnh phúc của chủ nhân.

Bên tách cà- phê, Tâm tâm sự :
- Hôm anh lên máy bay ra đơn vị, chị Việt Anh bị ngất nhiều lần khiến em phải đưa vào bệnh viện. Sau khi khám nghiệm, Bác sĩ cho biết chị đang có triệu chứng cấn thai, thần kinh yếu nên dễ bị kích động. Sự phát hiện đó đã làm cho Me em đau buồn vì thực sự anh chị chưa làm đám cưới. Nhưng ngược lại, chị Việt Anh lại vui mừng. Khi anh gởi thư về báo tin đang đóng quân tại vùng giới tuyến khiến cả nhà đều lo lắng. Chị Việt Anh lập tức viết thơ cho anh báo tin mừng chị sắp có con. Dù thơ đi cả mấy tháng trời mà chẳng thấy thư hồi âm nhưng chị vẫn viết đều đều cho anh hàng tháng. Rồi một hôm, nhân viên bưu điện đem đến một bì thư lớn. Trong đó đựng số thư chưa khui của chị Việt Anh gởi cho anh từ bao lâu nay và kèm theo bức điện thư của Hậu cứ đơn vị báo tin anh đã mất tích tại chiến trường Hạ Lào. Chị Việt Anh đau đớn tột độ trước cái tai họa giáng xuống đời chị. Chị lại ngất xỉu trong cơn nguy ngập khiến cái thai sinh non. Vì vậy lúc nhỏ cháu Trọng Nhi èo uột lắm.

Tôn kinh ngạc kêu lên :
- Trọng Nhi là con gái của anh?

- Vâng, nó là con anh. Cháu Nhi đã được bệnh viện cứu sống.

Tôn vụt đứng lên như muốn làm một điều gì đó cho nhẹ bớt nỗi ân hận đang đè nặng trong tâm tư mình. Chàng nói:

- Tâm à, ngày đó mà anh biết chị Việt Anh mang thai, có thể anh chưa ra đơn vị.

- Có lợi gì đâu. Tâm trả lời Tôn rồi quay sang hỏi :

- Anh đã gặp cháu Nhi tại phi trường phải không ?

- Trên máy bay và ngồi ngay bên cạnh anh, Tâm ạ. Phút đầu tiên nhìn thấy cháu có nét giống mẹ anh và một người nào đó mà anh nghĩ mãi không ra. Ôi, tạ ơn Thượng Ðế đã dun dũi cho cha con anh gặp nhau một cách diệu kỳ. Giờ đây anh rất nôn nóng muốn gặp chị Việt Anh và cháu Trọng Nhi. Ðược không, hở Tâm ?

- Ðược chứ anh. Nhà chị và cháu cũng gần đây thôi. Mời anh dùng điểm tâm với vợ chồng em rồi hãy đi không muộn.

- Còn Me hiện giờ ở đâu, sức khỏe ra sao, Tâm?

- Me không được khỏe lắm, bịnh già mà. Hiện giờ bà sống với vợ chồng Trí ở tiểu bang Virginia. À, Xin lỗi, anh có thể cho em biết về gia cảnh của anh hiện giơ như thế nào?

Ánh mắt xa xăm với nỗi buồn thoáng qua, Tôn nói:
- Như em biết đó, chỉ kịp viết cho Việt Anh một lá thư đầu tiên khi đến đơn vị. Vài tháng sau là bọn anh có lệnh tham gia Chiến dịch Lam Sơn 719. Trên đường chuyển quân, đơn vị anh bị địch phục kích gần cửa ngõ vào Schépone, hạ Lào. Anh bị địch bắt sống đưa về cầm tù ở Lào rồi chuyển về trại tù ngoài Bắc Việt. Tới năm 1980 bọn anh mới được thả về. Anh có vào Sài Gòn đến nhà cũ tìm chị Việt Anh nhưng nhà đã thay chủ. Sau đó, nhờ bạn bè gởi gắm trên một chuyến tàu vượt biển, anh đến được trại tỵ nạn Thái Lan. Hiện giờ anh sống tại thành phố Concord, phía bắc Tiểu bang California. Trên đất Mỹ, anh đã một lần lấy vợ, nhưng không hợp tính tình nên chúng tôi chia tay sau vài năm chung sống.

Vừa ăn xong bát phở, Tôn hối thúc Tâm chở chàng đến nhà Việt Anh. Tâm đề nghị Tôn đứng ngoài, không nên vào nhà vội vì bà chị dễ bị xúc động. Mười lăm phút sau, xe đậu trước sân nhà. Tâm bấm chuông, Việt Anh mở cửa, nàng hỏi :

- Cậu đi một mình, sao không đưa mợ theo?

Không đợi Tâm trả lời, nàng khép cửa lại rồi vội vàng tiếp :
- Chị nghe cháu Nhi bảo có ông “Tơn” nào đó xưng là bạn của em và Trí còn biết cả tên chị nữa.

Tâm nghĩ thầm : “Có lẽ nhờ cái tên Tơn theo lối phát âm tiếng Anh của Nhi nên bà chị không để ý”. Tâm chợt nhớ đến đứa cháu gái, vội hỏi:

- Trọng Nhi đâu chị ?

- Cháu nó đi chợ. Việt Anh vừa trả lời cậu em thì thình lình cửa mở. Trọng Nhi bước vào nhà reo lên :

- Me ơi, Bác Tơn bạn của hai cậu Tâm, Trí mà con gặp trên máy bay, bác đến thăm me đây nờ.

Tôn xuất hiện đột ngột trước mặt Việt Anh. Nàng khựng lại, tròn xoe đôi mắt nhìn chăm chăm người khách lạ. Rồi như có một thần lực cực mạnh đẩy nàng nhào tới ôm chầm lấy Tôn. Việt Anh kêu lên đầy xúc động:

- Ôi, anh Tôn, ba con Nhi !

Nước mắt của Tôn tuôn thành dòng khi Trọng Nhi đến ôm chàng, lên tiếng gọi:

- Ba ơi! Con không ngờ đời con lại còn Ba.

Hai bàn tay chàng đặt lên hai mái đầu, một già, một trẻ đang áp trên đôi vai chàng thổn thức. Mùi hương bồ kết thơm nồng trên tóc của hai mẹ con đã sưởi ấm lòng Tôn suốt hai mươi ba năm dài cô quạnh.

Bên ngoài, nắng vàng lên rực rỡ. Cây lá reo vui đón cơn gió mát từ biển thổi về. Thành phố Hoa Hồng lại thơm ngát một mùa bông./.

Hạo Nhiên Nguyễn Tấn Ích

BÂY GIỜ LÀ MÙA THU, TÔI ĐI TÌM DĨ VÃNG

Văn Quang
(Viết từ Sàigòn 2015)

Thật ra 99.9% ca khúc “bất hủ” của Trịnh Công Sơn được sáng tác vào thời trước 75 ở Sàigòn và Huế. Cho nên ngày nay khi người ta “vinh danh” Trịnh Công Sơn chính là vinh danh nền văn hóa của Miền Nam VN vào thời trước 75.

Bây giờ là mùa thu ở Sàigòn và cũng là mùa lá rụng ở Rừng Phong trên đất Mỹ. Buổi chiều ngồi trong căn chung cư nhỏ hẹp nghèo nàn nhìn mưa dăng nhẹ ngoài khung trời ngoài kia, tôi bỗng muốn thoát khỏi mình trở lại sống với những ngày xưa. Những ngày xưa có bạn bè, có mộng ước xa vời, có yêu thương giận hờn, có quá nhiều thứ như ở một thế giới khác.

Tôi ngồi vào computer đi tìm dĩ vãng. Gõ bàn phím vào những bài hát về Mùa Thu, bỗng hiện ra đầy đủ cả lời ca tiếng hát, những cuốn phim xưa, những danh ca tài tử đi mãi vào lòng người, đi mãi vào bất tận trong ký ức. Tôi bay bổng vào đó để gặp lại những người tôi đã từng quen, đã từng là bạn, đã từng kề vai nhau một thời xa vắng. Ở đây, tôi chỉ gặp những người đã từng có mặt trên các sân khấu ca nhạc và trong những cuốn phim đã từng chiếu ở VN trước năm 1975, gọi chung là những người trong “làng giải trí” mà tôi đã quen hay đã từng coi nhau như bạn bè.

Tiếng hát ngày xưa
Kim Vui và Nhật Trường

Tiếng hát Lệ Thu, Khánh Ly, Thái Thanh, Thanh Lan… và quái lạ sao lại có cả tiếng hát Kim Vui. Tôi quen Kim Vui và cùng đi làm phim Chân Trời Tím nhưng chưa bao giờ nghe cô hát bài này của Nhật Trường. Hôm nay tôi mới được nghe lần đầu. Hình ảnh Kim Vui và Nhật Trường hiện ra trước mắt tôi. Sao mà thân quen đến thế. Kim Vui đóng phim như mang cả cuộc đời mình vào nhân vật, lãng mạn “cực kỳ” táo bạo như Ava Gardner. Nhưng khi hát cô đằm thắm dịu dàng như ve vuốt bên người tình. Lần đầu tiên nghe Kim Vui đấy Kim Vui ơi. Và lần cuối cách đây vài năm, tôi nhận được e mail của Kim Vui chỉ có đúng hai chữ “Hello, anh”. Hai chữ thôi nhưng thân thiết lạ thường.

Và Nhật Trường, khi vừa đọc cuốn truyện này anh đã làm bài hát đó. Buổi trưa hè anh nhảy vào phòng tôi ở Đài Phát Thanh Quân Đội, anh khẽ cất tiếng hát rồi rỉ tai tôi, “Tối nay Minh Hiếu sẽ hát lần đầu tiên bài này trên dancing Paramount”.
Rap Casino Saigon ngày xưa

Tối đó tôi lên nghe Minh Hiếu hát lần đầu. Đó là người hát Chân Trời Tím hay nhất. Dường như cô mang cả chuyện tình của mình gửi theo từng lời ca. Mấy lần về Sàigòn, đến thăm tôi, cô cũng mang nguyên dáng vẻ ấy. Cô bước vào trong ánh sáng chập choạng cũng một buổi chiều mưa, cười, “Tôi về đến Việt Nam sáng nay, người đầu tiên tôi đến thăm là anh đấy. Anh cho tôi biết về tình hình bạn bè ở Sàigòn”.

Trong thế giới riêng chiều nay trong tâm tưởng tôi có nhiều thứ quá. Lại nhìn đến hàng loạt những bài ca, những tác giả, những đạo diễn, diễn viên mà tôi đã từng quen biết.

Đóng phim cho vui
Lại nhảy sang gặp cuốn phim “Người Tình Không Chân Dung” của đạo diễn Hoàng Vĩnh Lộc. Trước tháng Tư 1975, anh thường sang nhà tôi ở ngõ Chu Mạnh Trinh nằm dài trên ghế sofa. Con người nghệ sĩ lúc nào cũng ôm ấp những ý tưởng “đặc biệt” quá tầm tay. Anh thích những nhân vật như Steve McQueen trong Les Sept Mercenaires. Lầm lì mà gan dạ, cuốn phim “nổ như bom tấn” lại mang một triết lý “siêu đẳng” nhưng chẳng “đại gia” nào dám bỏ tiền ra cho anh thực hiện hoài bão gần như ngông cuồng đó. Anh làm phim với tất cả những gì xin được.

Trong cái ê kíp làm phim ấy, tôi gặp lại Kiều Chinh và Vũ Xuân Thông.

Trước khi làm phim này Kiều Chinh và Hoàng Vĩnh Lộc đến gặp tôi ở Nha CTTL. Chúng tôi băn khoăn tìm kiếm những đơn vị quân đội có thể yểm trợ cho cuốn phim này. Khi quay phim, chúng tôi đến ăn ngủ ở ngay tư dinh của ông Thị Trưởng Cam Ranh, Đại tá Vũ Thế Quang tức Quang Dù. Hôm sau quay ngay mấy cảnh trên hòn đảo Cam Ranh. Hoàng Vĩnh Lộc mời một loạt những ông văn nghệ sĩ chỉ biết viết văn làm thơ, chẳng biết một xu diễn xuất nào như Duyên Anh, Hà Huyền Chi, Dương Hùng Cường, có cả Hùng Sùi đóng phim… cho vui.
Kiều Chinh và Vũ Xuân Thông trong phim Người Tình Không Chân Dung

Vũ Xuân Thông đóng vai chính với Kiều Chinh, trông đẹp đôi ra trò. Tôi và Vũ Xuân Thông đi “trình diện vào tù cộng sản” cùng một lúc. Thông có tài nằm sấp ngủ ngon lành và còn nhiều tài vặt khác, chạm trổ, vẽ vời rất điêu luyện. Tác phẩm lớn nhất của anh với chúng tôi trong trại cải tạo là những cái nõ điếu cày được mài dũa bằng đá và những chiếc điếu cày được “sáng tạo” khắc trổ rất công phu. Hút bằng nõ điếu đá, vừa không nóng vừa kêu tanh tách.

Còn Kiều Chinh lần nào về VN, dù rất bận với việc quay phim, cô cũng tìm thăm bạn bè. Chúng tôi thường gặp nhau ở nhà vợ chồng họa sĩ Đằng Giao - Chu Vị Thủy. Cái dáng dấp thanh mảnh và quý phái của cô như Grace Kelly cùng với tài diễn xuất thiên phú khiến nhiều hãng phim Mỹ, phim Việt mời cô cộng tác. Mấy năm nay không thấy cô về VN, mệt mỏi rồi phải không Kiều Chinh ?
Từ trái qua: Văn Quang, Kiều Chinh, Đằng Giao, Phan Nghị năm 2004

Hai thằng quỷ này cái gì cũng chơi được
Hà Huyền Chi và Dương Hùng Cường xem đóng phim là một trò chơi

Bên cạnh Vũ Xuân Thông là Hà Huyền Chi và Dương Hùng Cường. Tôi thầm nghĩ : Hai thằng quỷ này cái gì cũng “chơi” được. Dương Hùng Cường đã từng viết chung với tôi truyện dài “Người Lính Hào Hoa” trên nhật báo Tiền Tuyến. Nó cũng là dân Thái Bình nên viết truyện Pilot Thái Bình, thật hay. Tôi giới thiệu bài viết của Dương Hùng Cường trên báo Chiến Sĩ Cộng Hòa với lời giới thiệu truyện mang cả mùi dầu nhớt của người lính thợ rất tinh tế và thật hơn những truyện bay bướm khác. Bạn tôi “ra đi” bao giờ tôi cũng không biết, có lẽ lúc đó tôi đang ngụp lặn trong nhà tù cải tạo.

Hà Huyền Chi ngoài tài làm thơ về “lính nhảy dù” rất hay còn đóng phim. Hồi đó rách tả tơi, ở cái nhà thấp lè tè đằng sau Viện Ung Thư Gia Định. Vậy mà cũng lập bàn mạt chược còm, khách “giang hồ” đến chơi khá đông. Ngày “tan hàng” nó rủ tôi chuồn xuống tàu Đại Hàn, nhưng tôi vô duyên không thể đi cùng. Vài năm sau, nó ở Seattle nghe tin tôi chết trong nhà tù, HHC viết bài khóc lóc thảm thiết. Tôi còn sống quay về, viết thư cho HHC, nó lại làm thơ “ngậm ngùi nhớ bạn”.

Vinh danh văn hóa miền Nam trước 1975
Tôi trở lại với những bài ca bất hủ về mùa thu. Trong âm nhạc, mùa thu là mùa được các ông nhạc sĩ nhắc đến nhiều nhất. Từ thuở tiền chiến như Văn Cao, Đoàn Chuẩn… đến thời hiện đại như Cung Tiến, Vũ Thành An, Trịnh Công Sơn… Lạc vào đây như lạc vào rừng bởi những cái tên bản nhạc, tên tác giả. Tôi bất chợt nghe “Gió heo may đã về/ Chiều tím loang vỉa hè/ Và gió hôn tóc thề/ Rồi mùa thu bay đi…”. Đó là tình khúc “Nhìn Những Mùa Thu Đi” của Trịnh Công Sơn. Có rất nhiều nam nữ ca sĩ hát bài này, Lệ Thu, Hồng Nhung, Thanh Lam, Hồng Hạnh, Trâm Đăng, Khánh Hà, kể không hết.

Tôi nhớ lại những ngày cùng Trịnh Công Sơn, Khánh Ly, Ngọc Anh rủ nhau đi ăn cơm bụi Bà Cả Đọi. Và tôi khẳng định nhạc của Sơn chỉ hay vào thời trước năm 1975. Thời kỳ vàng son của nền văn hóa Miền Nam, khác hẳn với miền Bắc. Sau những năm đó nhạc Trịnh chỉ còn một, hai bài “nghe được” như “Mùa thu Hànội”. Thật ra 99.9% ca khúc “bất hủ” của Trịnh Công Sơn được sáng tác vào thời trước 75 ở Sàigòn và Huế. Cho nên ngày nay khi người ta “vinh danh” Trịnh Công Sơn chính là vinh danh nền văn hóa của Miền Nam VN vào thời trước 75. Tôi mỉm cười một mình giữa đêm mùa thu Sàigòn.

Tài tử Anh Ngọc với tôi
Bật sang những ca khúc bất hủ khác, tôi gặp lại danh ca Anh Ngọc với vô số những bài hát có vẻ hơi “cổ điển” như tính cách của anh vậy. Thiên Thai, Con Thuyền Không Bến, Mùa Thu Chết, Nguyệt Cầm và còn nhiều nữa. Bước lên sân khấu, ông luôn chững chạc, trong bộ complet và nghiêm chỉnh trình bày bài hát. Không điệu nghệ như Nhật Trường luôn vắt chiếc áo veston trên cánh tay như Frank Sinatra. Vì ông đẹp trai “quá cỡ thợ mộc” nên chúng tôi thường gọi ông là “tài tử Anh Ngọc”.
Anh Ngọc và Mạnh Đan, hai lão tiền bối nhiều tuổi nhất hiện nay đều ở tuổi 90. Một cụ ở VN, một cụ ở Mỹ

Ông sinh năm 1925, hơn tôi 8 tuổi. Chẳng hiểu từ bao giờ, tôi quen biết ông, chúng tôi thường gặp nhau trong căn nhà thuê ở con hẻm hẹp đường Cao Thắng của Thanh Nam, Hoàng Thư, Thái Thủy... Và những buổi chiều tà lại cùng Mai Thảo, Phạm Đình Chương ngồi ở nhà hàng Point des Blagueurs, tục gọi là “Mỏm Đấu Láo” dưới chân Cột Cờ Thủ Ngữ, bên sông Sàigòn. Bây giờ ông và gia đình sống ở vùng Virginia bên cạnh một loạt các ông bạn tôi Hoàng Hải Thủy, Tạ Quang Khôi, Uyên Thao, Hoàng Song Liêm.

Mấy lần ông cùng vợ ông (bà Nhung đi công tác cho đài VOA) về VN, lần nào cũng đến thăm tôi. Lần sau cùng cách đây khoảng hai năm, tôi bị ốm không thể mời ông ăn bữa cơm với những món gia truyền như nộm rau muống, cuốn ngỏ, cháo cá ám đã thất truyền ở VN, không nhà hàng nào làm được. Ông mời tôi ra quán Cơm Niêu cùng vài người bạn.

Trước khi chia tay, đứng trên vỉa hè, ông ôm vai tôi nói lớn, “Bây giờ ở đây chỉ còn mình mày”. Đây là lần thứ nhất ông xưng hô “mày tao” với tôi, chưa bao giờ tôi nghe ông xưng “mày tao” với bất cứ ai. Cái tình thân 60 năm đọng lại ở đó, sâu lắng ở đó. Tôi ngẩn ngơ nhìn bóng dáng ông cùng bà Nhung bước lên chiếc Taxi màu vàng. Bóng dáng ông khuất sau ngã tư con đường Sàigòn thân thuộc.

Những rạp hát xưa của tôi
Nói đến phim ảnh và ca nhạc kịch phải nói đến những rạp chiếu phim, rạp hát, sân khấu ca nhạc thời xưa. Tràn lan, tôi không thể kể hết tên những nơi chốn ấy. Từ những rạp hát phố nhỏ đến rạp phố lớn, hàng trăm rạp. Nhìn lại vài rạp nhỏ như Cẩm Vân - Võ Di Nguy, Phú Nhuận; rạp Cao Đồng Hưng – Bạch Đằng chợ Bà Chiểu, Gia Định ; rạp Đại Đồng – Cao Thắng ; Nam Quang – Lê Văn Duyệt và Trần Quý Cáp… Nhưng vài rạp mang nhiều dấu ấn nhất cho tình yêu tuổi trẻ của phần đông anh em chúng tôi là Rạp Eden nằm giữa đường Catinat, rạp Majestic cũng nằm cuối con đường này, rạp Rex - góc đường Lê Lợi & Nguyễn Huệ, ba rạp được coi là đẹp nhất Sàigòn.

Nơi ấy khi mới biết yêu, những cặp tình nhân thường đưa nhau đến đấy xem những cuốn phim tình cảm lãng mạn. Ở Eden, Majestic có những lô riêng cho bốn người, thường chỉ có hai người cùng nắm tay nhau, vai kề vai xem phim mà đôi khi chẳng biết nó chiếu cái gì. Họ quá bận với tình tự kiểu học trò. Bây giờ còn thấy nóng cả môi.

Những phòng trà đi vào ký ức
Có vài sân khấu nhiều kỷ niệm nhất với chúng tôi. Đó là phòng trà Hòa Bình của nhạc sĩ Ngọc Bích, với những ca sĩ thành danh rồi bay đi như Bích Chiêu, Bạch Yến, Bạch Quyên, Trúc Mai, Băng Tâm… Phòng trà đáng nhớ hơn là Đêm Màu Hồng của ông công tử Trần Quý Phong chủ hotel Catinat. Nơi đó những ông Vũ Khắc Khoan, Thanh Tâm Tuyền, Mai Thảo vẫn ngồi uống rượu. Có ban nhạc của gia đình Phạm Đình Chương, Thái Thanh.

Thái Thanh là đệ nhất danh ca VN ai cũng biết rồi, nhưng còn chuyện rất ít người biết. Tôi nhớ lại những năm còn trẻ, chúng tôi thường đến nhà thân mẫu Phạm Đình Chương (chúng tôi gọi là bà cụ Hoài Bắc) đánh chắn.

Hồi đó Thái Thanh mới lấy chồng, ở trên căn lầu nhỏ xíu phía sau nhà. Cô thường ngồi sau mẹ, chia bài nhanh thoăn thoắt. 120 quân bài chia làm 6 phần, rất ít khi nhầm. Thỉnh thoảng cô nhỏm vào nhìn bài của mẹ, tay vẫn chia đều… chia đều. Ván bài chưa xong cô đã chia xong. Ở Sàigòn không ai chia bài nhanh hơn cô. Bây giờ nghe chị Tâm Vấn kể lại, mấy tháng trước, khi sang Mỹ, đến thăm Thái Thanh không còn nhận ra ai nữa. Sao bỗng thấy bùi ngùi quá Thái Thanh ơi.

Làm sao tôi kể hết được những “huyền thoại” đó, nay đã thành “thần thoại” như chẳng bao giờ có thật vì không thể tìm lại được nữa. Một đêm mùa thu đi tìm dĩ vãng để được sống lại với thời xa xưa. Bây giờ là mùa thu. Mùa thu vàng hoa cúc. Mùa thu ở Sàigòn, mùa thu ở Rừng Phong và ở khắp nơi trên thế giới, nơi có những người bạn của tôi. Nói đến bao giờ cho hết. Trong tôi chỉ còn vương vất mấy câu thơ của Xuân Quỳnh :

Thời gian như ngọn gió
Mùa đi cùng tháng năm
Tuổi theo mùa đi mãi…
Chỉ còn anh và em
Cùng tình yêu ở lại…”

Văn Quang
Sàigòn một đêm giữa mùa Thu
4 tháng 9, 2015

Blog Archive