Saturday, March 2, 2024

BIDEN VÀ ĐẠI ĐOÀN KẾT

Năm 2020 là năm vận động tranh cử TT. Ba năm dưới ông thần Trump (2017-18-19) trước đó phải nhìn nhận đã là 3 năm không giống ai trong lịch sử chính trị Mỹ.

Phải thẳng thắn nhìn nhận tình trạng phân hóa chính trị cực nặng nề dưới thời Obama đã không bớt mà trái lại còn tăng mạnh dưới thời ông Trump, như chưa bao giờ thấy từ ngày có nội chiến cách đây hơn cả trăm năm. Dân Mỹ hoảng sợ. Phe đối lập DC phân tích tình hình, hiểu rõ dân Mỹ đang muốn tìm một sự ổn định, một cuộc hưu chiến trong chính trường Mỹ. Họ đưa ra một chính khách nổi tiếng ôn hòa, với khả năng nổi bật là chuyên bắc cầu nối giữa các quan điểm đối nghịch. Đã vậy, ông cụ này có vẻ lờ mờ, ngoan ngoãn dễ bảo, không hung hãn, coi như biểu tượng của bồ câu hòa bình. Dân Mỹ thử lửa, bầu cho cụ Biden [ở đây, ta tạm gác qua một bên chuyện gian lận bầu cử, cứ giả thử như không có].

Ta xem lại cụ Biden đã đoàn kết dân Mỹ như thế nào.

TT Trump là người trước đây chưa bao giờ dính dáng xa gần đến chính trị, chưa bao giờ ra tranh cử một chức vụ chính trị lớn nhỏ nào. Do đó phương cách kinh bang tế thế của ông cũng như cách xử thế của ông hoàn toàn khác lạ, chưa bao giờ thấy trong sách vở chính trị cũng như trong thực tế lịch sử chính trị Mỹ. Tiêu biểu bởi một thay đổi khổng lồ trong sinh hoạt chính trị Mỹ. Đã không còn nữa những chính khách nói chuyện ba phải, hay chính xác hơn, nói chuyện dẻo lưỡi, ai nghe cũng nghĩ đó chính là những gì mình muốn và thích nghe. Bây giờ là ông thần Trump, có sao nói dzậy, thích thì nghe, không thích ráng chịu. Cái tính mới lạ đó dĩ nhiên đã gây ra những tranh cãi chưa từng thấy trong lịch sử các tổng thống Mỹ. Người thì khâm phục tính nói thẳng của một mô thức lãnh đạo mới, thành thật với dân. Kẻ thì sỉ vả quốc trưởng vô học, ăn nói thiếu lễ độ, hay ít nhất cũng thiếu tế nhị, dễ gây phật lòng.

Chẳng những vậy, ông thần này lại còn hô hào cái mà ông gọi là 'tát cạn đầm lầy Nhà Nước Ngầm'. Nôm na ra, đó là việc thanh lọc những lớp quan lại không ai bầu, ngồi lâu lên lão làng, vừa bất tài vừa tham ô đang thao túng chính trường Mỹ trong hậu trường, nhưng nhất quyết bằng mọi giá bảo vệ cái ghế của mình, bất kể dưới thời TT nào, chính sách nào. Nhà Nước Ngầm từ xưa tới nay, luôn là nền móng của mọi chế độ, bây giờ ông thần Trump đòi phá nát, thế thì chế độ này dựa trên nền móng gì? Và cả triệu công chức sẽ đi đâu, làm gì? Thành thật mà nói, công chức mà mất job thì rất khó tìm việc. Kẻ này còn nhớ năm xưa khi mới qua Mỹ, được một ông xếp Mỹ khuyên bảo 

"Anh đừng lo, nếu anh không biết làm gì hay không muốn làm gì, cứ xin đi làm công chức, trong tư cách dân thiểu số cần giúp đỡ, anh sẽ rất dễ xin làm công chức, rồi không cần làm gì mà chẳng bao giờ bị đuổi việc, ngồi ngáp tới ngày hưu rồi lãnh tiền hưu khẩm". 

Bây giờ Trump đòi sa thải luôn công chức thì họ còn đi đâu được nữa? Khu vực tư ở Mỹ không bao giờ thuê lại công chức bị sa thải. Mà số công chức ở Mỹ không phải nhỏ, nhất là dưới thời Biden khi cụ ra lệnh các công sở kết nạp công chức ào ào để giảm tỷ lệ thất nghiệp, là loại tỷ lệ không TT nào thích.

Đưa đến tình trạng phân hóa chính trị như chưa từng thấy từ những ngày nội chiến dưới TT Abraham Lincoln.

Cụ Biden khai thác cái lo ngại của đám ruổi muỗi, sâu bọ trong đầm lầy, 'hoành tráng' hứa hẹn sẽ chấm dứt nạn thanh lọc đầm lầy đó, tái tạo đại đoàn kết dân tộc, theo mô thức của ông 'Thần Thiện' Obama, chấm dứt đại nạn ông 'Thần Ác' Trump đã reo vào nước Mỹ.

Phải nói ngay năm 2020 cũng là năm nước Mỹ bị đại dịch COVID tấn công. Do đó chủ đề quan trọng của cuộc bầu cử dĩ nhiên là sách lược chống COVID. Khi đó là lần đầu tiên thế giới gặp phải loại vi khuẩn cực độc và mới lạ này, nên cả thế giới ngỡ ngàng chưa biết phải chống đỡ như thế nào, đưa đến tình trạng cả chục triệu người bị nhiễm và cả triệu người chết trên thế giới, kể cả Mỹ.

Cụ Biden là ứng cử viên của đảng đối lập DC dĩ nhiên khai thác tối đa đại dịch đó, tố ông Trump nếu không là vô nhân, phớt tỉnh đi đánh gôn trong khi dân Mỹ chết như rạ, hay xúi dại dân uống thuốc rửa cầu tiêu để trị bệnh, thì cũng chỉ là phường vô tài bất tướng không biết cách trị đại dịch. Do đó, nước Mỹ cần phải có bác sĩ mới, cụ Biden ra tay cứu nhân độ thế, với cả nửa thế kỷ kinh nghiệm lăn lộn trong chính trường Mỹ.

Cản dịch COVID một cách hữu hiệu hơn trong ngắn hạn để cứu sống dân Mỹ, và trong dài hạn, tái tạo đại đoàn kết dân tộc, đó chính là hai món ăn chính cụ Biden hứa hẹn cho dân Mỹ. Dân Mỹ trong cơn tuyệt vọng, sợ hãi COVID đến toát mồ hôi, mau mắn chạy tìm bác sĩ mới để hy vọng. Và bác sĩ mới, lão thần y 'Robinette' (tên giữa của Biden, tiếng Pháp nghĩa là 'vòi nước nhỏ') Biden xuất hiện như cơ trời, phải được công kênh vào Tòa Bạch Ốc để cứu dân, cho dù phải gian lận bầu cử đủ kiểu. Trong bài diễn văn nhậm chức, cụ Biden rình ràng tuyên cáo "Today, on this January day, my whole soul is in this: Bringing America together. Uniting our people. And uniting our nation". Tạm dịch "Hôm nay, ngày này của Tháng Giêng, tất cả tâm hồn tôi đều tập trung vào một chuyện: mang nước Mỹ về lại một khối. Đoàn kết toàn dân. Và đoàn kết cả nước".

Chưa hết. Cụ còn hùng hổ phán "We can see each other not as adversaries but as neighbors. We can treat each other with dignity and respect. We can join forces, stop the shouting, and lower the temperature. For without unity, there is no peace, only bitterness and fury". "Chúng ta có thể nhìn nhau không phải như thù địch mà như hàng xóm. Chúng ta có thể đối xử với nhau trong phẩm cách và tương kính. Chúng ta có thể gom góp sức mạnh, ngưng la hét và hạ hỏa. Vì nếu không có đoàn kết, sẽ không có hòa bình, chỉ có cay đắng và tức giận".

Biden đang kêu gọi "Stop the shouting..."

Chính khách, đặc biệt là chính khách Mỹ, phải nói ngay, tất cả đều là vô địch đấm ngực bốc phét, hứa trăng hẹn cuội, 'nói dzậy mà hổng bao giờ làm dzậy'. Năm xưa, Obama 'hoành tráng' hô hoán "không có một nước Mỹ xanh hay đỏ, trắng hay đen, mà chỉ có một Hiệp Chủng Quốc Cờ Hoa". Để rồi chẳng bao lâu sau, chính báo loa phường hàng đầu, Washington Post phải phán "Obama là TT gây phân hóa lớn nhất lịch sử Mỹ". Ít nhất cho tới khi đó!

Thế đấy, nhưng cái chức vô địch phân hóa đó của Obama, được chuyền qua tay Trump, đã bị cụ Biden chiếm khi cụ chính là vô địch tạo chia rẽ trong lịch sử Mỹ từ ngày dân da đỏ bị diệt chủng, còn lại vài mạng bị nhốt trong các khu tập trung, sống bằng nghề mở sòng Bingo cho các cụ Mỹ già tiêu khiển, hay sống bằng nghề bán thuốc lá lẻ miễn thuế.

Trong khi các đài tivi còn đang bận chiếu lại cảnh cụ Biden tuyên thệ nhậm chức và hô hào đại đoàn kết, thì cụ Biden đã vào ngồi trong Tòa Bạch Ốc, vào bàn giấy ký ngay một loạt mấy chục sắc lệnh lật ngược lại những quyết định của ông tiền nhiệm TT Trump. Không có một hành động nào ý nghĩa hơn, biểu tượng hơn cái bệnh nói láo lừa dân kinh niên của Biden. Hô hào đoàn kết chưa hết câu đã lo xé tất cả sắc lệnh của ông tiền nhiệm, mà không cần đọc.

Hay là cụ Biden muốn nói 'đoàn kết' theo ý nghĩ của cụ, nghĩa là chỉ có đoàn kết sau lưng cụ, theo đúng quan điểm của một mình cụ, là kiểu đoàn kết của các tay Hitler, Xít-ta-lin, Mao, Hồ,... chuyên môn hò hét, cổ võ?

Tình trạng nước Mỹ hiện nay như thế nào?

Theo một thăm dò của cơ quan truyền thông Tipp Insights, trong 4 người Mỹ, thì đã có tới 3 người (77%) cho rằng nước Mỹ hiện nay phân hóa, trong đó gần một nửa dân Mỹ (46%) cho rằng phân hóa rất nặng. Mà điểm đáng để ý là chẳng phải chỉ có các cử tri DC hay CH nghĩ nước Mỹ đang phân hóa, mà tuyệt đại đa số (82%) những người gọi là độc lập, không theo đảng nào, cũng cho là có chia rẽ quá nặng.

Đó chính là hậu quả của chính sách 'an bang tế thế' của cụ Biden, người đã báo động cả nước là "... nếu không có đoàn kết, sẽ không có hòa bình, chỉ có cay đắng và tức giận".

Cơ quan thăm dò lớn nhất Mỹ, Gallup, qua một nghiên cứu chi tiết, đã 'khám phá' ra dân Mỹ phân hóa, chia rẽ nặng hầu như trên tất cả các vấn đề lớn của đất nước này. Mà đáng sợ hơn cả, là khác biệt quan điểm giữa hai khối dân bảo thủ và cấp tiến ngày càng lớn rộng ra, chứ không thu hẹp lại, trong tất cả những vấn đề như kiểm soát súng, phá thai, chính sách nhập cư, giáo dục trẻ em, vai trò của Nhà Nước, hâm nóng địa cầu,...

Ghi chú: mầu xanh = DC; mầu đỏ = CH
Khoảng cách biệt luôn luôn cao nhất trong năm 2022, dưới thời Biden.

Tính phân hóa ngay trong quần chúng Mỹ đã đạt những mức chưa từng thấy. Người ta thường nói dân Mỹ có mức dân trí, hay chính xác hơn, có mức ý thức chính trị cao nhất thế giới. Thực tế, bây giờ ai cũng thấy dân Mỹ mù quáng vì tính phe đảng hơn bao giờ hết và hơn ai hết, chẳng biết có phải đó là hậu quả của trình độ dân trí quá cao hay không. Chỉ biết bây giờ, một nửa dân Mỹ tôn thờ thần tượng của mình một cách hoàn toàn mù quáng, bất cần biết thần tượng mình là một ông lão lờ mờ, lẩm cẩm, chuyên nói nhầm, làm sai; một nửa còn lại tôn thờ một thần tượng đang bị truy tố một vạn tội, có thể đi tù mấy thế kỷ luôn.


Trước tình trạng phân hoá ngày càng sâu đậm đó, trong vai trò lãnh đạo quốc gia, đáng lẽ ra cụ Biden phải giữ lời tuyên cáo trước quốc dân, tìm cách xóa bớt khác biệt, khai thác những mẫu số chung, thì may ra mới hàn gắn phần nào, thu hẹp cách biệt trong quần chúng. Nhưng không, cụ Biden trái lại, dường như cố tình đào sâu thêm hố ngăn cách trong quần chúng đó. Đổ dầu thêm vào lửa. Nói láo đủ chuyện để tự công kênh mình lên trong khi cố tận lực đạp đối thủ xuống bùn, nếu chưa bắt bỏ tù được.

Thiên hạ, nhất là các con vẹt già, thường hay sỉ vả Trump là vua nói láo. Thật ra, Trump nói láo những chuyện mà ta có thể gọi là 'nổ sảng' như khoe mình đẹp trai nhất, thông minh nhất, giàu nhất, có vợ đẹp nhất, hay bốc phét vớ vẩn như 'được nhiều người tham gia lễ tuyên thệ nhậm chức nhất'. Tất cả có thể là nói láo, không sai, nhưng là loại nói láo khiến người đọc mỉm cười cho vui, rồi quên ngay. Hầu như vô hại cho dân, cho nước, chỉ thỏa mãn cái tôi thật lớn của cá nhân Trump thôi.

Ở đây, phải mở ngoặc về chuyện lễ tuyên thệ nhậm chức của Trump, ông này khẳng định số người theo dõi lễ này của ông cao nhất lịch sử Mỹ, nhưng phe DC và truyền thông loa phường phản bác bằng cách cho coi hình ảnh chụp số người tham gia ít hơn xa lễ tuyên thệ của Obama. Trump nói láo? Không hẳn! Số người hiện diện trong công viên coi buổi lễ của Trump hiển nhiên là ít hơn xa số người tham gia lễ tuyên thệ của Obama thật. Thế nhưng theo tất cả các thống kê của các cơ quan truyền thông, thì số người ngồi nhà coi lễ tuyên thệ qua TV và internet cao hơn bao giờ hết vì thời Obama năm 2009, internet chưa thịnh hành bằng 2017. Nghĩa là có mặt tại hiện trường ít hơn, nhưng nếu kể theo dõi qua TV và internet thì Trump hơn rất xa Obama. Đó chính là ý nghĩa câu khoe khoang của Trump, mà phe ta cố tình giấu nhẹm để chỉ lôi chuyện hiện diện tại hiện trường ra bôi bác Trump.

Cụ Biden trái lại, không năng nổ, rất khiêm tốn trong chuyện cá nhân, không nổ sảng, bốc phét mình đẹp lão vớ vẩn, cho dù Tổng Trọng đã khen cụ 'đẹp giai' mà cụ không phản đối. Nhưng cụ chuyên nói láo những chuyện lớn để lừa thiên hạ. Như tuyên bố đã ra luật xóa cả trăm tỷ nợ sinh viên để đám sinh viên 'nghèo mà ham' đổ xô đi bỏ phiếu cho đảng DC để rồi khám phá ra cụ chẳng có quyền ký lệnh sảng như vậy. 

[Về chuyện Biden nói láo, xin đọc lại bài 308: NHỮNG GIAN TRÁ CỦA BIDEN]. Hay gửi thư cho cộng đồng Việt xin phiếu bằng cách khẳng định cụ luôn luôn hoan nghênh dân Việt đến tị nạn tại Mỹ từ năm 75, bất chấp cả lô tài liệu lịch sử giấy trắng mực đen vẫn còn đó.

Trong lịch sử chính trị Mỹ, bầu cử TT với kết quả người thắng kẻ thua là chuyện tất nhiên, bình thường. Tất cả những TT đắc cử luôn luôn có thái độ khoan dung, nếu chưa đến mức tôn trọng ông tiền nhiệm. Đối với các đối thủ chính trị hiện tại hay tiềm năng, thì tất cả đều chấp nhận phải có một cuộc tranh đua sòng phẳng, tranh đua để dành lấy hậu thuẫn của dân. Cũng là chuyện bình thường.

Nhưng chuyện KHÔNG bình thường với cụ Biden là thứ nhất, cụ KHÔNG tôn trọng người tiền nhiệm, và thứ nhì coi người đối lập như kẻ thù không đội trời chung, phải bằng mọi giá, mọi cách, mọi phương tiện chu diệt tận cùng.

Tất cả nỗ lực được dồn vào việc chứng minh tất cả các chính sách, các quyết định của ông tiền nhiệm đều sai, ký ngay một loạt sắc lệnh lật ngược các chính sách, các quyết định đó, không cần phân tích, giải thích, lý luận phải trái gì hết. Thậm chí, cũng chẳng cần đọc xem đó là những sắc lệnh gì. Vấn đề chẳng giới hạn trong phạm vi khác biệt quan điểm cá nhân giữa hai người, mà còn phản ảnh việc Biden rất coi thường quan điểm khác biệt của một nửa dân Mỹ đã bầu cho ông tiền nhiệm, đã ủng hộ những chính sách và quyết định của ông tiền nhiệm đó. Nếu tôn trọng quan điểm khác biệt của một nửa dân Mỹ, Biden đúng ra đã phải giải thích rõ rằng tại sao lại lật ngược mọi chính sách của ông tiền nhiệm, một cách minh bạch và cặn kẽ chứ không thể vứt vào thùng rác tất cả, một cách vô tội vạ như cụ đã làm ngay trong đúng một ngày đầu.

Thái độ miệt thị người tiền nhiệm của cụ Biden đã được 'chuyển tay' qua đám cận thần công tố DC. Khi đám công tố lôi luật RICO ra để áp dụng trong việc truy tố ông Trump tại Georgia thì tất cả các rào cản bảo vệ các nghi thức lễ giáo đối với các quốc trưởng đã bị vứt vào thùng rác, và luật rừng đã được mang ra làm Thánh Kinh. Luật RICO (Racketeer Influenced and Corrupt Organizations Act) của liên bang là luật được viết ra năm 1970 để giúp truy lùng đám băng đảng Mafia và đám gọi là 'cocaine cowboys' chuyên buôn lậu ma túy. Khi mang luật RICO (sửa lại đôi chút để thích hợp với bối cảnh của tiểu bang Georgia hơn) ra để lùng bắt Trump thì hiển nhiên đã có nghĩa là coi Trump như một chúa đảng Mafia, và toàn thể nội các như một đám côn đồ tay sai Mafia hết, mà bất cần biết ông đã từng được hơn 70 triệu dân bầu làm quốc trưởng hai lần, tuy chỉ đắc cử một lần. Hiển nhiên việc coi một TT được dân bầu như một trùm Mafia phản ảnh một thái độ bất kính chưa từng thấy trong lịch sử chính trị Mỹ. Mà lại xẩy ra dưới thời cụ Biden, là người đã từng dõng dạc tuyên cáo trước quốc dân "Chúng ta có thể đối xử với nhau trong phẩm cách và tương kính". Còn giả dối nào thô bạo hơn?

Cụ Biden đã long trọng và hào phóng kêu gọi nhìn người đối lập như một "người hàng xóm". Một người hàng xóm mà cụ Biden ra sức tìm mọi cách truy lùng hay khi cần, chế tạo ra tội để có thể bắt nhốt vào tù vài thế kỷ. Toàn thể guồng máy chính quyền được biến thành một thứ tương đương như hệ thống 'công an Nhà Nước' của VC hay Gestapo của Hitler để đi vồ đối thủ. Bộ Tư Pháp, FBI, các quan tòa và công tố cấp liên bang, tiểu bang, quận hạt, huyện, làng, xã, phường,... đều được huy động để làm công cụ đàn áp đối lập của chính quyền. Mà cái ngộ nghĩnh là các công tố đều biến thành các siêu đầu bếp, một tội mà xào nấu, chế biến ra thành cả ba bốn chục tội khác nhau, kiểu như chế biến món mì gói thành... mì gói bẩy món, chiên, xào, luộc, nướng, hấp, hầm,...

Công tố Bragg của tiểu bang New York, truy tố ông Trump một tội 'ăn bánh trả tiền', nhưng chế biến ra thành tới 34 tội. Công tố Smith của liên bang, truy tố ông Trump một tội 'lưu giữ hồ sơ mật', nhưng chế biến ra thành 40 tội. Một cú điện thoại của ông Trump gọi cho một quan chức Georgia, cũng đã được xào nấu sao đó thành trên dưới 40 tội.

Ông Trump có đáng tội vậy không? Cứ hỏi dân Mỹ thì biết. Các hành động của cụ Biden triệt tiêu đối lập công khai và thô bạo đến độ cả một nửa nước Mỹ thấy rõ đó là những chiêu võ chính trị nhơ nhớp nhất, như một thăm dò mới của cơ quan truyền thông Tipp Insights cho thấy một nửa dân Mỹ nghĩ chính quyền Biden đang dùng guồng máy tư pháp làm công cụ chính trị để đánh đối thủ chính trị.

Dĩ nhiên đã có tới 83% cử tri CH nghĩ như vậy, nhưng lạ lùng thay, cũng đã có tới một phần ba (33%) cử tri của chính cái đảng DC của Biden cũng nghĩ như vậy. Nói chung, 59% dân Mỹ cho rằng các vụ truy tố Trump là âm mưu chặn Trump trong cuộc bầu cử TT. Nhưng cụ Biden bất cần. Cứu cánh biện minh cho phương tiện. Miễn sao loại được đối thủ tranh cử để mình được tiếp tục ngồi trong Tòa Bạch Ốc là ô-kê.




Chuyện đoàn kết toàn dân trong cái xứ này đã trở thành trò cười cho cả thế giới từ khuya rồi. Khi ông Obama được bầu làm TT chỉ vì màu da, mà lại hô hoán biến cuộc bầu cử đó thành biểu tượng của việc chấm dứt kỳ thị màu da, xóa bỏ làn ranh phân biệt màu da thì đó không phải là nói láo lừa dân thì cũng chỉ là mâu thuẫn vĩ đại nhất, ngớ ngẩn nhất, không thể tin được.

Obama có thể đã bị Washington Post gắn nhãn hiệu TT tạo phân hóa lớn nhất trong lịch sử Mỹ, nhưng thành tích tạo chia rẽ của Obama không bằng một góc thành tích của cụ Biden, qua việc cụ Biden coi thiên hạ như pha, tối mắt đánh Trump một cách thô bạo nhất và công khai nhất.

Đài tivi loa phường nặng, CNN có bài nhận định thật lạ. Trước những truy tố cuội liên tục chống ông Trump, bình thường thì dân chúng phải đặt câu hỏi "Biden đánh Trump tàn bạo như vậy thì làm sao tạo đại đoàn kết toàn dân được?". 

Thế đấy, nhưng CNN lại có bài viết thắc mắc, đặt câu hỏi "Tại sao trước những vi phạm luật thô bạo của Trump như vậy mà dân Mỹ vẫn chưa chịu đoàn kết sau lưng Biden để diệt trừ mối đại họa Trump?" Nhận định của CNN một lần nữa, chỉ xác nhận cái định nghĩa của chữ 'đoàn kết' của phe cấp tiến, gồm cả đảng DC và đám truyền thông loa phường: đoàn kết phải hiểu là đoàn kết sau lưng Biden, nhất hô bá ứng theo Biden, chứ không phải là chấp nhận du di ngồi chung với người khác ý.

Đúng ra, CNN phải làm như anh đồng nghiệp NBC, thắc mắc một vấn đề khác, quan trọng và chính đáng hơn, là tại sao với một đối thủ mang nhiều hành trang nặng nề, nhiều tội khủng khiếp kinh hồn như Trump, mà cụ Biden vẫn không đè bẹp, bỏ xa ông Trump trong cuộc chạy đua vào Tòa Bạch Ốc được, mà hậu thuẫn của Biden vẫn chỉ ngang ngửa với hậu thuẫn của Trump. Thậm chí có nhiều thăm dò cho thấy Trump sẽ đè bẹp Biden luôn. Điều đó, hiển nhiên mang nhiều ý nghĩa về hậu thuẫn cực kỳ yếu của cụ Biden hơn là hậu thuẫn của Trump.

Với thái độ 'tiêu thổ kháng chiến', nhổ cỏ tận gốc, tận diệt ba đời như vậy của một đương kim TT đối với một vị tiền nhiệm và hiện nay là đối thủ tranh cử, thì làm sao dám mở miệng hô hào đại đoàn kết toàn dân, cả nước? Và làm sao đất nước này không bị chia rẽ trầm trọng, đe dọa chấm dứt đế chế Cờ Hoa như các đế chế La Mã hay Anh Quốc đã cáo chung, nếu chưa phá nát cái xứ này thành một ... Somalia mới?

Nhận định này có thể sẽ có người cho là quá đáng. Nhưng thực tế mà nói, một số lớn dân Mỹ cũng nghĩ không khác mấy. Vẫn theo thăm dò của Tipp Insights, một phần ba dân Mỹ (34%) cho rằng chỉ trong vòng một chục năm nữa, nước Mỹ sẽ biến thái đến độ không còn gì giống như nước Mỹ ta đang thấy. Thành một Somalia với thập nhị sứ quân, hay một Libya với nửa tá lãnh chúa? Ai biết được?


Cụ Biden đã chính thức ra tái tranh cử năm 2024. Bỏ qua chuyện cụ già yếu, lẩm cẩm mà ta đã bàn qua nhiều bài bình luận khác, câu hỏi đặt ra là không biết có ai thắc mắc, hỏi lại cụ những câu tuyên bố nổ lớn hơn kho đạn Long Bình về đại đoàn kết dân tộc của cụ trong bài diễn văn nhậm chức, đã đi đến đâu, đã có những thành quả nào? Cụ đã thực hiện đại đoàn kết chưa? Cụ sẽ giải thích như thế nào về tình trạng phân hóa cùng cực hiện nay? Những đấu đá quyết liệt tới cùng của cụ chống Trump qua guồng máy công an Nhà Nước đã giúp gì cho mục tiêu đại đoàn kết toàn dân mà cụ đã hùng hổ kêu gọi, coi như chủ đề chính của chính sách an bang tế thế của cụ? Và trong nhiệm kỳ tới, nếu đắc cử, cụ sẽ làm gì cho mục đích đại đoàn kết toàn dân đó? Hay sẽ tiếp tục cuộc chiến đó tới khi nước Mỹ chỉ còn một đảng DC và một đảng 'chư hầu' làm cảnh kiểu như đảng CSVN và cái bình cắm hoa giả gọi là Mặt Trận Tổ Quốc?

Có một chuyện hiển nhiên mà truyền thông loa phường không bao giờ dám viết tới: Biden là người 'nói một đàng làm một nẻo' không khác gì thầy thuốc bán thuốc tễ trị bá bệnh, trong khi Trump dù ai thích hay ai ghét, trước sau cũng vẫn là một, nói sao làm vậy, không hứa cuội, chẳng nịnh ai, chẳng sợ ai, chẳng cần ai. Đó có lẽ là điểm quan trọng nhất giải thích tại sao Trump bị ghét nhiều nhưng những người thích ông ta thì lại nhất định sống chết với ông ta. Đó là điều cụ tắc kè chuyên hứa cuội Biden sẽ không bao giờ có được. Kẻ này gọi Biden là tắc kè vì thật ra Biden trước mặt quần chúng, khác rất xa Biden trong hậu trường. Trước quần chúng, có vẻ nghiêm trang, chững chặc, không ăn nói thô bạo như Trump, nhưng trong hậu trường, Biden là một trong những TT thô tục nhất, gọi Trump là 'fucking asshole', gọi thủ tướng Do Thái Netanyahu là 'bad fucking guy' (xin thành thật cáo lỗi, DĐTC không dịch qua tiếng Việt được).

Nhờ viễn kiến sáng suốt hy hữu của các Cha Già Lập Quốc, thể chế chính trị Mỹ đã được xây dựng một quả lắc đồng hồ, thay phiên nhau chuyển hướng từ hữu qua tả, rồi ngược lại từ tả qua hữu, để rồi cuối cùng mang lại những kết quả lâu dài tốt đẹp nhất cho đất nước.

Điều đáng nói và đáng buồn là cánh tả của chính trường Mỹ hiện nay đang cố bẻ gãy cái quả lắc đồng hồ đó, để nó nằm yên bên tả, không chuyển đi đâu nữa. Họ đang nắm quyền, và tìm mọi cách biến ngành tư pháp thành một thứ 'công an nhân dân' để triệt tiêu mọi khuynh hướng khác, hầu nắm quyền vĩnh viễn, bảo đảm nước Mỹ vĩnh viễn nằm trong thế giới đại đồng xã nghĩa, một chế độ đã được chứng minh thất bại toàn diện tại bất cứ xứ nào áp đặt nó.

Nhìn vào tương lai này, cụ TVTích bên Đức nêu câu hỏi "Thế bầu cho Trump thì nước Mỹ có đoàn kết lại không?". Câu hỏi phản ảnh hoặc là tính cực kỳ ngây thơ của một lão ông, hoặc là tính mỉa mai của câu hỏi chứng tỏ lão ông chỉ nói chuyện theo tính phe đảng, cuồng ghét Trump thôi. Thực tế chính trị Mỹ đã đi đến chỗ phân hóa cùng cực, một Biden hay một Trump cũng chẳng hàn gắn được gì khi cả ba trăm triệu dân láo nháo góp ý, gây hấn, chửi bới, xuyên tạc,... trên không biết bao nhiêu diễn đàn, trang mạng xã hội, phản ảnh không biết bao nhiêu quan điểm chủ quan khác biệt, bảo vệ cho không biết bao nhiêu quyền lợi phe nhóm và cá nhân.

Thực tế chính trị Mỹ hiện nay, từ thời Clinton tới nay, là... nói chuyện đại đoàn kết toàn dân là nói chuyện không tưởng, nói mà không biết mình nói gì. Cụ Biden khi tuyên thệ nhậm chức nói chuyện đoàn kết chỉ là bốc phét, nói láo, mà chỉ những người cuồng mê Biden mới tin.

Vũ Linh

ĐỌC THÊM:

Nước Mỹ phân hóa nặng - Tipp Insights:

Nước Mỹ chia rẽ trong mọi vấn đề - Gallup:

“TRỌNG PHÁP BẢO HIẾN” TRIỀU BIDEN

Trong tháng hai này, Tối Cao Pháp Viện (TCPV) sẽ mang trọng trách xác định quyền đặc nhiễm miễn tố trong lúc thi hành nhiệm vụ cho một cựu tổng thống, sau khi mãn nhiệm, và điều 3 của Tu Chính Án XIV (TCA) có thể áp dụng cho cựu TT Trump hay không. TT Trump sẽ phải đối diện với hai phán quyết sinh tử của tương lai mình. 

Lần đầu tiên trong lịch sử cận đại của Hoa Kỳ, TCPV sẽ phải đương đầu với những thử thách trong việc diễn giải và bảo vệ Bản Hiến Pháp Hoa Kỳ dưới sức ép của trào lưu cấp tiến và đảng Dân Chủ. Trong khi chờ đợi những phán quyết quan trọng này, xin mời bạn đọc tìm hiểu thêm về ngành Tư Pháp, tính độc lập trong vấn đề quản trị và quyền hạn của Hành Pháp dẫn đến việc xác định đặc tính tam quyền phân lập được viết trong Bản Hiến Pháp của Hoa Kỳ.

Để câu chuyện có tính hấp dẫn, như thường lệ, mời quý độc giả tìm hiểu Bản Hiến Pháp đã gặp những thử thách lần đầu tiên vào thời lập quốc như thế nào qua phán quyết Marbury v. Madison (1803). Khác với những thêu dệt và mạ lỵ mà truyền thông dòng chính gán cho TT Trump là con người gian dối, độc tài, không chấp nhận kết quả bầu cử, từ thời TT Adams trở đi hầu hết những cuộc tranh cử chức tổng thống đều gay gắt, quyết liệt với những đòn chính trị bẩn thỉu. Tuy nhiên, sau thể thức bầu cử thì mọi người đều hoà hoãn, êm đềm; cựu tổng thống về vui thú điền viên. Obama và Biden là hai trường hợp ngoại lệ. TT Obama tiếp tục hoạt động chính trị, và Biden ra sức truy tố vị tiền nhiệm.

Thời gian đầu, Mỹ có hai đảng chính trị lớn là Federalist và Democratic-Republican. Ngoại trừ George Washington, hầu hết các tổ phụ lập quốc đều thuộc một trong hai đảng này. Federalist chủ trương phát triển ngành công nghiệp nặng với chính phủ trung ương mạnh và ngả theo đế quốc Anh. Democratic-Republican ủng hộ một nhà nước nhỏ, yểm trợ nông nghiệp và bài Anh.

Năm 1800, TT Adams (Federalist) tái tranh cử nhiệm kỳ 2 chống đương kim PTT Thomas Jefferson (Democratic-Republican)(1) và LS Aaron Burr (Democratic-Republican) (2). Jefferson đạt được nhiều phiếu nhất, trở thành tân tổng thống, Burr về hạng nhì làm phó cho Jefferson, TT Adams thất cử. TT Adams trả thù Jefferson bằng cách gây khó khăn cho chính phủ mới. Hai ngày trước khi mãn nhiệm, ngày 2/3/1801 (3) Adams đề cử 60 thẩm phán thân đảng Federalist vào các tòa án liên bang với dụng ý tạo vây cánh. Quốc Hội do đảng Federalist nắm đa số, phê chuẩn họ vào những vị trí này. Ngoại Trưởng John Marshall của Adams có nhiệm vụ đưa lệnh bổ nhiệm đến các tân thẩm phán; tuy nhiên vì chỉ còn một ngày, Marshall không thể bổ nhiệm tất cả. Ông William Marbury bị xui xẻo, nằm trong nhóm người không nhận kịp nhiệm vụ. Tân Ngoại Trưởng James Madison theo lệnh của TT Jefferson không đưa lệnh bổ nhiệm cho Marbury mặc dù vừa được TT Adams ký vài ngày trước đó. Ông Marbury kiện ông Madison đã không giao nhiệm vụ (commission) cho mình. Vụ kiện giằng co lên đến TCPV.

Năm 1803, lúc này cựu ngoại trưởng Marshall đã là Chánh Thẩm của TCPV bất đắc dĩ phải thụ lý nhiệm vụ bất thành của mình hai năm trước. Chiếu theo luật, Marshall cho rằng Marbury hội đủ điều kiện nhận nhiệm vụ vì ‘sự vụ lệnh’ đã ký. TCPV sẽ phải viết lệnh writ of mandamus yêu cầu chính phủ tuân theo lệnh của tòa. Tuy nhiên, Chánh Thẩm Marshall gặp phải trở ngại lớn: Điều 3 Hiến Pháp chỉ cho phép TCPV có thẩm quyền (jurisdiction) trong các tranh tụng giữa các tiểu bang hoặc với các chức sắc ngoại quốc, việc phân bổ nhân sự thuộc phạm vi điều hành guồng máy chính phủ của Hành Pháp. Chánh Thẩm Marshall viết phán quyết cùng với sự đồng thuận của 3 thẩm phán còn lại của TCPV rằng Toà Bảo Hiến không thể buộc Hành Pháp Jefferson phải bổ nhiệm nhân sự, ông William Marbury, vào bất cứ chức vụ nào vì TCPV ngang hàng với tổng thống và Quốc Hội. Các quyền chỉ huy và điều hành của tổng thống không thể bị phán xét bởi Toà Án và Quốc Hội. 

Nói một cách khác, nếu Tư Pháp chỉ thị cho Hành Pháp trong cách điều hành guồng máy chính phủ, khác nào Tư Pháp là vai trên của tổng thống. Án lệnh Marbury v. Madison xác định tính độc lập và vai trò lãnh đạo của tổng thống trong công việc điều khiển cỗ máy hành chính, trở thành tiền lệ quan trọng nhất mà các phán quyết sau này phải dựa theo tạo nền móng phân định quyền lực của ba ngành chính quyền.

Truyền thống tôn trọng quyền điều hành và quyết định của ngành Hành Pháp qua tay tổng thống được duy trì từ 1789 đến nay. Vì khuôn khổ của bài viết chúng ta chỉ nhắc đến những chuyện sảy ra gần đây.

Án lệnh Nixon v. Fitzgerald (1982): Fitzgerald bị xa thải, kiện nhiều người trong bộ máy hành chính Mỹ, trong đó có TT Nixon khi ông đang làm tổng thống. TCPV xác nhận tổng thống được quyền đặc miễn tuyệt đối với những kiện tụng đòi bồi thường thiệt hại cấp dân sự khi còn tại chức.

Trong vụ Clinton v. Jones (1997): Paula Jones kiện Clinton sách nhiễu tình dục năm 1991 khi còn là thống đốc AR. TCPV phán quyết tổng thống có quyền đặc miễn truy tố tội hình sự khi đang tại vị. Nếu muốn truy tố phải chờ đến hết nhiệm kỳ. Trong phiên toà này năm 1998, nhân chứng Monica Lewinsky nói dối đã không có quan hệ tình dục với Clinton bị phát hiện khiến Clinton bị đàn hặc tại Hạ Viện nhưng Thượng Viện không truất phế TT Clinton vì không đủ túc số. 

Nhưng với toà dân sự thì Clinton bị kết tội nói láo, bị phạt 2 lần 90,000đ và 25,000đ, chưa kể những đền bù tài chính khác cho Jones; đồng thời bị tước bằng hành nghề luật năm 2001. TT Clinton đã vi phạm pháp luật qua những hành động cá nhân không thuộc quyền điều hành chính phủ, bị phạt tiền và mất bằng hành nghề. Tuy nhiên, Bộ TP của TT Bush đã không lập văn phòng CTĐB đề truy tố những tội nói dối và cản trở pháp luật vì ông ta đã bị Hạ Viện đàn hặc và vì truyền thống tôn trọng chức vụ tổng thống có từ thời lập quốc.

Ngược lại, sau lần đàn hặc thất bại thứ 2, Bộ TP của Biden đã lập ra văn phòng CTĐB hơn 2 năm sau khi Trump mãn nhiệm để tiếp tục truy tố các công việc điều hành chính phủ qua việc TT Trump bàn thảo với các thống đốc tổ chức các cuộc kiểm tra lại phiếu bầu, khám lại máy đọc phiếu, theo dõi những hoạt động tình báo của địch tác động vào kết quả bầu cử do tình báo Hoa Kỳ cung cấp,… Bộ TP đã liệt quyền điều hành chính phủ của Trump thành tội hình sự. Nghĩa là toàn thể nội các của Trump trong đó có Bộ TP, các thống đốc, CIA và FBI đều là đồng lõa phạm rất nhiều tội hình sự sau ngày bầu cử cho đến ngày 19/1/2021. Nếu TT Trump bị truy tố, e rằng BT Tư Pháp Bill Bar và GĐ FBI Wray cũng mang tội hình sự luôn. Tại sao chỉ có mình Trump bị truy tố? “Trọng pháp-bảo hiến” nằm ở đâu?!

Năm 2011, TT Obama ra lệnh cho máy bay không người lái (drone) phóng hoả tiễn triệt khủng bố nhưng lại giết chết hai cha con al-Awlaki mang quốc tịch Mỹ, tại Yemen khi Mỹ và Yemen không nằm trong tình trạng chiến tranh. Từ 2009-2011, cơ quan kiểm tra rượu súng đạn chất nổ và thuốc lá ATF dưới sự lãnh đạo của Bộ TP đã bán súng cho băng đảng Mexico dưới chiến dịch Fast and Furious hòng bủa lưới bắt cướp Mễ. Không nắm rõ tình hình, hàng trăm khẩu súng này đã lọt lưới quay trở lại Mỹ trong đó có hai khẩu súng đã giết chết cảnh sát biên thuỳ Brian Terry tại AZ. Quyền điều hành quốc gia của Obama đã không bị chất vấn hay lên án. Không một toà án hay biện lý nào của Trump truy tố những quyết định hành pháp của Obama. Ông Trump có “trọng pháp-bảo hiến” không?

Án lệnh Marbury v. Madison (1803) đã thiết lập sự an toàn, bảo vệ tổng thống tránh món đòn truy tố vì thù cá nhân hoặc bất đồng quan điểm sau khi mãn nhiệm để trả thù, hăm dọa hay áp đảo tinh thần vị quốc trưởng trong khi thi hành phận sự vì nó sẽ tạo những tiền lệ biến tổng thống Mỹ thành một tên bù nhìn, hèn nhát và thiếu quyết đoán vì sống trong tâm trạng trên đe dưới búa của Lập Pháp và Tư Pháp. Thay vào đó, Hiến Pháp trao cho vị tổng thống toàn quyền lãnh đạo với tất cả những quyền điều hành; sai hay đúng tổng thống sẽ phải chịu sự phán xét của quốc dân qua lá phiếu của họ sau nhiệm kỳ 4 năm hoặc qua thủ tục đàn hặc và truất phế tại lưỡng viện Quốc Hội. Các tổ phụ lập quốc đã có viễn kiến rất xa khi thành lập Hiến Pháp cho phép tổng thống có toàn quyền lựa chọn các chính sách quốc phòng, kinh tế, an ninh đối nội và quyền thiết lập ngoại giao trên trường quốc tế để tạo một sức mạnh đặc biệt cho Hoa Kỳ.

Đảng DC luôn miệng lập đi lập lại câu “no one is above the law”, và kết án TT Trump là con người độc tài. Nhưng xét lại quyền hạn ta thấy tổng thống là người duy nhất có quyền ân xá vô điều kiện cho những phạm nhân, có quyền phủ quyết những dự luật do Quốc Hội soạn thảo, đóng cửa toàn hệ thống hành chính liên bang, thay mặt Quốc Hội có thể ban hành sắc lệnh,… Rõ ràng tổng thống có rất nhiều quyền hạn được Hiến Pháp công nhận.

Chiếu theo những quyền hạn này, TT Trump, Obama, hay bất cứ cựu tổng thống nào đều đã có quyền lưu trữ tài liệu mật vì họ đứng đầu Hành Pháp, có quyền đọc, phân loại và giải mật các tài liệu quan trọng mà không cần phải xin phép ai. Căn bản pháp lý rõ ràng như vậy, nhưng Bộ TP Biden và Jack Smith truy tố TT Trump lưu trữ giấy tờ mật tại nhà trái với luật của Sở Văn Khố, là một bộ phận rất nhỏ trong hàng nghìn cơ quan hành chính dưới sự chỉ huy của tổng thống. Ai là big boss của Sở Văn Khố? Nếu Obama phải xin phép và chờ một một viên quan lại hành chính nào đó đọc, phân loại và quyết định trước tờ nào được cất, tài liệu nào đem đốt, thì ông nào là tổng thống ông nào là dân? 

Đây là điểm mấu chốt trong phán quyết Marbury v. Madison (1803) mà Bộ TP Biden không chấp nhận và cho phép quyền hạn này của TT Trump khi ông ta quyết định mang những thùng giấy tờ từ Toà Bạch Ốc về Mar-a-Lago. “Trọng pháp-bảo hiến” đi chơi đâu tại Florida?

Bộ TP của Biden nhất quyết săn lùng và sửa luật để truy tố Trump. Cuối năm 2023, Jack Smith nộp hai đơn lên TCPV: một xin TCPV ra writ of certiorari, phán quyết có tính chỉ đạo từ TCPV rằng cựu tổng thống có được quyền miễn truy tố hình sự sau khi mãn nhiệm và đơn xin TCPV loại các thủ tục kháng án ở các tòa giữa để cứu xét khẩn trong việc truy tố TT Trump. TCPV bác đơn xin cứu xét khẩn, trả lại xuống toà kháng án ở dưới.

Toà Kháng Án ở DC chắp nối kiếm ba bà thẩm phán cấp tiến Henderson, Childs và Pan ngồi xét thay vì một en banc [trong những vụ kiện phức tạp, tất cả các thẩm phán của tòa kháng án phải ngồi xuống cùng truy cứu và ra phán quyết chung. Trump không được en banc các thẩm phán mà chỉ có 3 người đại diện. Hiện tại Trump đang kháng án, đòi phải có đủ các thẩm phán cùng cứu xét kháng án của mình]. 

Tại Toà Kháng Án thuộc vùng DC (US Court of Appeals for DC District), ba TP Henderson, Childs và Pan ra phán quyết chung, tuy nhiên không dám ký tên vào lệnh, chỉ viết “so ordered” (4) rằng cựu tổng thống không được hưởng quyền đặc miễn truy tố những tội hình sự trong khi thi hành công vụ.

Phán quyết này đầy mâu thuẫn khi cho rằng tổng thống có thể bị truy tố trong lúc điều hành nhà nước trong quá khứ, nhưng án lệ Marbury v. Madison (1803) có từ hai thế kỷ nay xác định quyền điều hành tuyệt đối được dành cho tổng thống. Mặc kệ, Smith chụp phán quyết phe đảng này, lại nộp đơn cho TCPV một lần nữa yêu cầu toà ngưng viết chỉ thị, vì 3 TP kia đã quyết định Trump không có quyền miễn tố, để vụ kiện được tiếp tục diễn ra nhanh ở toà án dưới do TP Chutkan thụ lý. 

Smith là luật sư, biện lý liên bang và của toà The Hague nhưng lại coi TCPV như một cái chợ. Thích thì đòi writ of certiorari, không thích thì phán Toà Bảo Hiến ngưng làm việc. Cựu BT Tư Pháp Ed Meese, và hai học giả Calabresi và Lawson nhận xét rất đúng về tính hợp hiến và tư cách con người Jack Smith, chỉ ngang hàng với Taylor Swift hoặc Jeff Bezos, không đáng đại diện cho bất cứ ai trước TCPV. “Trọng pháp-bảo hiến” ở đâu vậy?!

Xin được kết luận ngắn cho những ai muốn truy tố TT Trump. Hãy trả lời cho tôi dù chỉ một câu ngắn thôi trong các sự kiện tôi vừa nêu trên, chính phủ Biden có tôn trọng Hiến Pháp không?

Câu hỏi rất đơn giản.

Freedom Fighter
23/2/2024

Chiều Trên Phá Tam Giang…


Minh họa: Ann Phong

Tôi đã gặp nhà thơ Tô Thùy Yên lúc ông còn sinh tiền đôi lần. Lần gặp nhớ nhất là hôm nhà thơ Phan Xuân Sinh ra mắt tập thơ “Bơi trên dòng nước ngược” của anh ở Houston. Đêm đó thâu đêm ở tư gia của nhà thơ Phan Xuân Sinh, toàn những nhà văn, nhà thơ thời chiến tranh mà tôi ngưỡng mộ. Đêm đó có dịp trò chuyện nhiều với cố thi sĩ Tô Thùy Yên. Tôi đã đưa ông xem qua bài viết “Tháng tư đọc lại Ta Về của Tô Thùy Yên” mà tôi đã viết nhân dịp tháng tư lại về nhưng vì sự tôn trọng, tôi muốn ông đọc qua và cho phép được đăng báo. Được ông đồng ý đã là một vinh dự cho hậu bối.

Thời gian còn lại tôi thăm hỏi ông nhiều về bài thơ “Chiều trên phá Tam Giang” vì tôi thích bài thơ đó. Được ông tâm sự ít nhiều và hoàn cảnh sáng tác bài thơ mang giá trị lịch sử với không phải một người là tác giả vì tầm khái quát của bài thơ đã nói lên tâm tư của cả một thế hệ sống giữa chiến tranh. Ông là “người viết sử bằng thơ”, ngồi trò chuyện với ông ngoài sân nhà anh Phan Xuân Sinh, tôi đã có tựa đề bài viết về thi phẩm “Chiều trên phá Tam Giang” là “người viết sử bằng thơ…” sau khi đã thụ nhận cảm xúc bài thơ từ chính tác giả. 

Nhưng viết mấy lần đều không qua khỏi cảm giác lấn cấn của hậu bối, cảm nghĩ không phải người cùng thời thì sao rõ được câu chữ, ẩn ý sâu xa mà tác giả đã gởi gấm trong tác phẩm, thông điệp của tác giả khi viết ra, viết nên cảm xúc của cả thời đại, cả thế hệ những người trẻ lúc bấy giờ. Một hậu sinh có thất kính khi diễn giải một tác phẩm lớn hơn tầm vóc, hiểu biết của bản thân, của tâm thức đời sau. Nên những bài viết về “Chiều trên phá Tam Giang cứ nằm trong máy tới hối tiếc… ông đã qua đời.

Tôi từng nghĩ về người cùng thời với nhà thơ Tô Thùy Yên là nhà thơ Thanh Tâm Tuyền, nhà thơ này viết, “ôm em trong tay mà đã nhớ em những ngày sắp tới…” 

Là kẻ sinh sau đẻ muộn nên đọc câu thơ thấy rùng mình, nhưng sau đó mới thấy thật gần với người lính có dịp về phép đôi ngày, gặp được người yêu như món quà vô giá của tuổi trẻ; nhưng ngay trong hạnh phúc lứa đôi ngắn ngủi của thời gian đã thấy tương lai mù mịt của ngày mai, bởi chiến tranh không phải hoà bình, người sống hôm nay không biết ngày mai sẽ ra sao, nhất là người lính. Ngày mai anh đi rồi có về không với súng đạn vô tình ngoài chiến trận? Càng ngẫm nghĩ càng thấm thía, cả một thế hệ mất phương hướng. Hôm nay đang ôm em trong tay mà đã nhớ em những ngày sắp đến, hôm nay còn thở thì cấp cứu đồng đội trúng đạn thù, nhưng ngày mai… ai là người ở lại như thiếu tá Nguyễn Đình Bảo đã ở lại Charlie. 

Câu thơ nói lên cả thế hệ mù mịt trong khói súng, tôi cảm nhận về câu thơ linh cảm của thi sĩ Thanh Tâm Tuyền một cách nổi da gà, nhưng sau đó thương thân thế hệ sau ông không còn gì để mất, chúng tôi chỉ còn một cách duy nhất là trốn chạy sự phân biệt đối xử sau khi thế hệ trước đã tan rã. Chúng tôi cũng ôm nhau trong tay mà đã nhớ nhau những ngày sắp tới vì kẻ ở người đi, sông nước vô tình, tương lai mù mịt…Ít nhất, tôi thấy có sự đồng cảm với câu thơ của thi sĩ Thanh Tâm Tuyền về tâm trạng hoang hoải trong bối cảnh lịch sử mình đang sống, tương lai vô định trước mắt, và mất mát không tránh khỏi trong hiện tại ngoài ý muốn…

Nhưng với Tô Thùy Yên thì thơ ông tự đã chia đôi thành hai thời kỳ rõ rệt. Bài thơ “Chiều trên phá Tam Giang” nổi bật trong thời kỳ thứ nhất, thời chiến tranh ngày càng leo thang, ngày càng khốc liệt. Có lẽ không cần nói nhiều về thơ từ và nghệ thuật dùng từ trong thơ của một bậc thầy như Tô Thùy Yên khi bài thơ giàu thơ từ miên man tâm trạng của cả một thế hệ thanh niên thiếu nữ còn ngồi ghế nhà trường hay đang ngoài chiến trận trong tuổi yêu đương. Bài trường thi hơn 150 câu của Tô Thùy Yên đã viết năm 1972. Mô tả nhiều góc cạnh của cuộc sống thời chiến, suy tưởng của người lính đi giữa chiến tranh, đóng quân ngoài miền Trung khô cằn sỏi đá nhớ về Sài gòn, nơi có người yêu với những sinh hoạt thường nhật nơi thị thành trong không khí chiến tranh đã lan về phố thị, “giờ này thành phố chợt bùng lên/ để rồi tắt nghỉ sớm/ ôi Sài gòn Sài gòn giờ giới nghiêm…” 

Cứ nhắm mắt hình dung ra Sài gòn có giờ giới nghiêm thì người dân hoang mang tột độ, cuộc sống xáo trộn mọi tầng lớp, mọi sinh hoạt bình thường bỗng không còn bình thường nữa. Và đó là nơi người trai ra đi vì chiến tranh lan rộng, ngày càng khốc liệt, nhưng làm sao quên người yêu và chốn cũ… 

“giờ này có thể trời đang nắng/ em rời thư viện đi rong chơi/ hàng cây viền ngọc thạch len trôi/ nghĩ tới ngày thi tương lai thúc hối/ căn phòng nhỏ cao ốc vô danh/ rồi nghĩ tới anh, nghĩ tới anh…” 

Người lính Cộng hoà ngoài mặt trận, nhưng dường như không có tẩm can khát máu. Người dân thị thành văn minh bậc nhất Đông Nam Á bấy giờ vẫn hiền hoà trong tâm tưởng một chàng thư sinh nên chỉ nghĩ tới mùa hè về với Sài gòn mưa rồi chợt nắng, cũng là mùa thi tương lai thúc hối… nhưng hơn hết vẫn là nỗi nhớ người yêu da diết nơi thị thành, qua kỷ niệm ẩn hiện rất đỗi đời thường nhưng in đậm ký ức người đi, “căn phòng nhỏ cao ốc vô danh/ rồi nghĩ đến anh, nghĩ đến anh…” 

Thơ từ nhẹ nhàng, tinh tế, sâu lắng. Không tuốt gươm bẩn với người xưa bằng ca từ hạ tiện, “mưa bên chồng có làm em khóc/ có làm em nhớ những khi mình mặn nồng…” Thơ là người người là thơ, nhạc là tâm hồn nhạc sĩ. Tôi đã gặp cả nhà thơ và nhạc sĩ vang danh một thời, nhưng tôi mãi thích sự bình dị trong thơ từ, ca từ bao hàm độ lượng, vị tha không thể thiếu trong sáng tạo nghệ thuật. Về tâm thức vị tha cho người cũng là vị tha cho mình, cho dù xám hối, “con đường em đi đúng đấy em ơi…” thì vết thương xưa vẫn rỉ máu một người.

Xin hãy nghe lại, “giờ này thương xá sắp đóng cửa/ người lao công quét dọn hành lang…” Sao lại nhớ giờ này thương xá sắp đóng cửa giữa nơi làn ranh sự sống và cái chết rất mong manh? Có lẽ người lính và người yêu từng đã đi thương xá với nhau nhiều lần, có nhiều kỷ niệm đã đi vào ký ức không thể nào quên. Thi sĩ đã nhớ cái bình thường làm cho nỗi nhớ mênh mang, lắng đọng hơn những nỗi nhớ của sự tưởng tượng làm người ta sa sút hơn khi tỉnh táo nhận thức… chỉ là mộng thôi. Nhớ người lao công quét dọn hành lang trong hoàn cảnh sự sống và cái chết cách nhau một làn đạn, là tâm thức của người đi giữa chiến tranh sao? Hẳn là người lính đang đối mặt với sự sống chết ngoài chiến trận nhưng vẫn không quên sự hiện diện nhỏ nhoi của người quét dọn hành lang trong đời sống đã bị chiến tranh cướp mất, tình yêu đôi lứa đã bị ngăn cách bởi sự vô lý của chiến tranh. Những ẩn khuất trong tâm tư người lính không phải ai cũng hiểu nên càng ít ai nói ra được, mà nói hay như Tô Thùy Yên lại càng hiếm trong bối cảnh dầu sôi lửa bỏng, chiến tranh lan rộng, quê hương ngập tràn khói lửa thì người quét dọn hành lang vẫn hiện diện, bất biến trong tâm thái bình tĩnh nhưng không khiếp sợ chiến tranh mới nhìn đời độ lượng bằng tâm hồn tha nhân, mới lấy bình dị làm chân chứ không chọn hào nhoáng làm đầu. Có phải đọc câu thơ này của Tô Thùy Yên thì người đọc dễ liên tưởng tới một cây cổ thụ khác cùng thời là nhà thơ, nhà văn, nhạc sĩ Nguyễn Đình Toàn, “xin chiếc lá vàng làm bằng chứng yêu em…” Nếu người yêu thuộc loại người thích vàng lá hơn thì đã không đến thăm nhà thơ, nhà văn, nhạc sĩ Nguyễn Đình Toàn vào đêm trừ tịch… 

(Một chuyện vui nho nhỏ, tôi nói nguyên văn với ông Nguyễn Đình Toàn ở Dallas, “nếu em thích vàng lá hơn lá vàng thì em đã vào Chợ lớn thăm ông xì thẩu đêm ba mươi rồi phải không nhạc sĩ?” Ông chỉ cười thôi, “thế mà cũng nghĩ ra được…”)

Trở lại với nhà thơ Tô Thùy Yên, ông từng kể: Sau mười năm tù cải tạo ông được thả, tưởng đã hết nợ oán thù nên ông tiếp tục làm thơ. Một bài thơ không ghi tên họ, nhờ người quen đem ra nước ngoài cho bạn bè của ông đọc chơi. Không ngờ bài thơ được công khai trên những trang phê bình văn học tại hải ngoại. Ông đang còn trong nước nên bị giam tù thêm ba năm. Ông bình thản kể với ngữ điệu không oán hờn, không căm thù ai hết. Dường như với ông, cuộc sống vốn vậy; con người vốn thế… lịch sử chỉ như con người thay trang phục. Ông kể mua vui cho anh em sum vầy, khi ông làm sĩ quan chiến tranh chính trị đã thẩm vấn những cán bộ cộng sản bị giam trong một nhà tù gần sông Sài Gòn. Sau tháng 04 năm 1975, cũng trong nhà giam đó, những cán bộ cộng sản trở thành người thẩm vấn ông. “Lịch sử chỉ là những con người thay đổi lớp áo - Tô Thùy Yên.”

Thơ Tô Thùy Yên nhiều thơ từ mới lạ, thể thơ được ông dùng nhiều là thơ năm chữ, bảy chữ hay chín chữ. Đặc biệt những bài thơ của ông khá dài, không giống thơ cổ nhưng hoài cổ, hư và thực đan xen làm khó mà cũng là làm hay bài thơ vì khó đọc một lèo một lượt, người thưởng ngoạn chỉ đọc được một khổ thơ, đôi câu thơ lại phải dừng để suy nghiệm…Ai đọc đến câu “cảm ơn hoa đã vì ta nở/ thế giới vui từ nỗi lẻ loi…” mà không dừng lại như vừa hớp được hớp trà ngon, ai nuốt ực bao giờ? 

“ta về cúi mái đầu sương điểm/ nghe nặng từ tâm lượng đất trời/ cảm ơn hoa đã vì ta nở/ thế giới vui từ nỗi lẻ loi…” 

Ông đã vượt lên trên những người làm thơ cùng thời, nhưng ngoài đời ông luôn thua xa họ ở khoản khoe mẽ, ta đây. Tôi gặp ông khi ông đã già, nhưng cây sao già vẫn không lẫn được với cây me, cây ổi.

Ông đã có thơ đăng trên những tập san trước khi ông hai mươi tuổi. Ông cùng Mai Thảo, Thanh Tâm Tuyền là những người tiên phong của thơ ca miền nam thập niên 1970. Thơ ông có thể nói từ khi bắt đầu tới cột mốc 30 tháng 04 năm 1975 là lịch sử viết bằng thơ về thời kỳ chiến tranh ở quê nhà. Đất nước, xã hội, con người, tình yêu, tuổi trẻ… đều trở thành tư liệu qúy giá cho người tham khảo đời sau. Và trong thời kỳ đầu của thơ ông, mảng kiến tạo nên tên tuổi ông là bài thơ “Chiều trên phá Tam Giang”. Bài thơ như bức tranh tổng thể về miền nam thời nội chiến quốc-cộng, chỉ có tình yêu là vượt thoát bối cảnh lịch sử, trong hoàn cảnh nào, diễn biến lịch sử ra sao thì tình yêu vẫn tồn tại và mãnh liệt.

Thời kỳ thứ hai trong thơ Tô Thùy Yên, mảng thơ thứ nhì trong sự nghiệp thơ ca của ông là sau biến cố lịch sử, sau mười năm ông chết dấp trong tù cải tạo là bản trường thi “Ta về” với 126 câu, bài thơ ghi lại lịch sử quê nhà khốn cùng sau chiến tranh, 

 “ta về một bóng trên đường lớn/ thơ chẳng ai đề vạt áo phai/ sao bỗng nghe đau mềm phế phủ/ mười năm đá cũng ngậm ngùi thay/ vĩnh biệt ta-mười-năm chết dấp/ chốn rừng thiêng im tiếng nghìn thu/ mười năm mặt sạm soi khe nước/ ta hóa thân thành vượn cổ sơ…/ ta về như lá rơi về cội/ bếp lửa nhân quần ấm tối nay/chút rượu hồng đây xin rưới xuống/ giải oan cho cuộc bể dâu này…”

Lời thơ như đã thoát ra khỏi khung trời hoa mộng một thời tuổi trẻ. Ngậm ngùi thay thơ từ trong “Ta về” từng câu chữ thâm trầm nhìn đời, tâm buông bỏ xuống đời hư không không không sắc sắc, không oán hận những oan khiên đã đổ xuống, không mơ tưởng thăng hoa… khi một người đã nghĩ và gởi lại hậu thế tấm lòng hoà giải, 

“ta về như lá rơi về cội/ bếp lửa nhân quần ấm tối nay/chút rượu hồng đây xin rưới xuống/ giải oan cho cuộc bể dâu này…”

Không riêng gì đời sau của ông mà những đời sau sau nữa khi đọc những câu thơ này đều gấp sách để thấy mình nhỏ nhoi, vì ông đã đem đi sự lẻ loi. Sự lẻ loi thần thánh vì chưa từng có ai “cảm ơn hoa đã vì ta nở (cho) thế giới vui từ nỗi lẻ loi. Sự lẻ loi đến tận cùng trong nội ngã mới thốt ra được lời cảm ơn đẹp nhất trong thơ ca miền nam, và mãi mãi.

Ông viết bài thơ “Ta về” năm 1985 sau khi ra tù cải tạo. Chốn xưa, đất nước sau hoà bình trong thi phẩm Ta về như bức tranh khắc hoạ lại quê hương sau chiến tranh. Thời kỳ thứ hai trong thơ ca Tô Thùy Yên vẫn bình thản như đi giữa chiến tranh trong “Chiều trên phá Tam Giang” ông đã viết vào tháng 06 năm 1972, khi cuộc chiến bước vào giai đoạn khốc liệt nhất thì “Ta về” là hoang tàn, đổ nát nhất sau hoà bình. Toàn cảnh đất nước, quê hương sau hoà bình trong Ta về là tư liệu lịch sử, ngoài giá trị áng thơ hay bất chấp thời gian.

Hai thi phẩm đã khắc hoạ quê hương trong hai giai đoạn của cuộc đời ông, là di sản cho đời sau nhìn lại, suy tưởng về chiến tranh và hoà bình trên đất nước Việt Nam.
…

Tôi biết ơn thi sĩ Tô Thùy Yên với câu thơ “cảm ơn hoa đã vì ta nở/ thế giới vui từ nỗi lẻ loi…” vì như mọi khúc mắc trong lòng đều thông thoáng hơn khi bớt tự cao tự đại. Khi người ta không còn nghi ngờ sự nhỏ nhoi của bản thân thì ai cũng khiêm tốn, khiêm nhường hơn, cuộc sống bỗng thênh thang hơn chen chân trên đường danh vọng hẹp hòi… Người độ lượng đến đâu thì có thể cảm ơn hoa vô điều kiện?

Nhưng khi ca nhạc sĩ Nhật Trường Trần Thiện Thanh qua đời, nhiều báo đài đã đánh giá bài hát “Chiều trên phá Tam Giang” là một trong những bài hát hay nhất của cố ca nhạc sĩ. Tôi đồng ý hai tay, nhưng cảm thấy bất ổn vì đó là thơ Tô Thùy Yên, Nhật Trường phổ nhạc. Một tác phẩm thơ-ca đi vào lòng người, mang giá trị văn học nghệ thuật, giá trị lịch sử thì cần được rõ ràng là thơ phổ nhạc chứ không thể thiếu cẩn thận gây hiểu lầm cho đời sau. Cứ nói trên đài, viết trên báo mỗi Nhật Trường với ca khúc bất hủ “Chiều trên phá Tam Giang” như một tưởng niệm ông, vinh danh ông… Không sai, không sai, ca nhạc sĩ Nhật Trường Trần Thiện Thanh rất xứng đáng được tưởng niệm, được vinh danh. Nhưng riêng về ca khúc “Chiều trên phá Tam Giang” cần nói rõ trên đài, ghi rõ trên báo là “Thơ Tô Thùy Yên, Nhật Trường phổ nhạc”.

Nhưng ca nhạc sĩ Nhật Trường Trần Thiện Thanh đã đi rồi. Một người lính cũ được đồng đội và người dân miền nam yêu mến cũng như tôi . Tôi yêu mến ông vì tôi chưa từng thấy ai hát bài “Biển mặn” hay hơn Nhật Trường vì ai cũng thua ông cái điệu rất đàn ông làm mê hoặc chị em phụ nữ trong bài hát ấy. 

(Thêm một chuyện vui nho nhỏ. Ở Dallas có cha Minh, cha xứ của giáo xứ Thánh Phê rô Garland hát bài Biển mặn là lúc hội trường im lặng nhất vì cha hát quá hay, nhưng cha không điệu được như Nhật Trường nên cha hạng hai. Thầy trụ trì chùa Đạo Quang là thầy Tịnh Đức cất tiếng hát bài “Rừng lá thấp” là sự im lặng bao trùm tất cả, nhưng thầy cũng hạng hai vì hạng nhất ca nhạc sĩ Nhật Trường Trần Thiện Thanh đã đem đi rồi. Ông không phải là người thích ngộ nhận, nhưng chính những người mến mộ ông đã ngộ nhận thì đúng hơn! Anh chị em làm truyền thông ở Dallas như đồng thuận với nhau vậy.) 

Thầy Tịnh Đức cũng đã lên chức Cố Hoà Thượng vì bạo bệnh. Lịch sử tham lam đã bốn ngàn năm đưa vào lịch sử những nhân tài, nhưng vẫn thâu phục những người đáng kính để cõi trọc ngày càng trọc hơn…
…
Nhà thơ Tô Thùy Yên với “Ta về”, “Chiều trên phá Tam Giang”, “Trường Sa hành”, “Hề, ta trở lại gian nhà cỏ” và nhiều bài thơ khác có sức sống mãi trong lòng người đọc yêu văn chương miền nam. Nhưng rồi ông cũng qua đời ngày 21 tháng 05 năm 2019 ở Houston, Texas hưởng thọ 81 tuổi.

Tôi tin ông sẽ lên trời vì trái tim ông đẹp quá và độ lượng khó sánh. Nhật Trường Trần Thiện Thanh vì bạo bệnh mất sớm, nhưng sống lâu không bằng để lại được cho đời những gì sau khi qua đời thì người ca nhạc sĩ tài hoa này cũng được mãn nguyện nơi suối vàng.

Những người lính cũ đã yên nghỉ, một giai đoạn lịch sử đã đi vào lịch sử. Phá Tam Giang là một địa danh ở Quảng trị được nhiều người biết đến qua câu ca dao, “Thương em anh cũng muốn vô/ sợ truông nhà Hồ sợ phá Tam Giang…” Truông nhà Hồ và Phá Tam Giang bây chừ teo hẹp lại do người dân khai hoang. Dù “Phá Tam Giang ngày rày đã cạn/ truông nhà Hồ nội tán cấm nghiêm…” Nhưng cho dù truông nhà Hồ với Phá Tam Giang không còn trên thực địa thì phá Tam Giang đã bất tử qua bài thơ “Chiều trên phá Tam Giang” của Tô Thùy Yên, cộng hưởng phổ nhạc của Nhật Trường cũng rất hay nên hai ông đều có công lớn với văn học nghệ thuật nước nhà. Không cần lo hậu sự như Tố Như tiên sinh lo xa sau khi viết truyện Kiều, “Thế nhân tam bách dư niên hậu/ thiên hạ hà nhân khấp Tố Như…” Bài thơ, bản nhạc “Chiều trên phá Tam Giang” tự thân mang giá trị lịch sử trung thực trong tuần hoàn vũ trụ chỉ có lịch sử trung thực tồn tại. Hành tinh này vỡ tung do con người hay thiên nhiên thì lịch sử trái đất vẫn còn đó trong thiên hà, trong vũ trụ vì sự bất hoại của trung thực.

Hậu bối cớ chi phải bận lòng về tác giả tác phẩm “Chiều trên phá Tam Giang” khi bỗng minh tỏ được qua một việc nhỏ từ nghiềm ngẫm câu thơ “cảm ơn hoa đã vì ta nở…”

Tôi thường đi câu cá những lúc rảnh, bỗng thấy bên bụi cây dại ven hồ có cây hoa khẳng khiêu vươn lên đón nắng mặt trời, một bông hoa lạ nhưng rất đẹp, ngửi mùi cũng đê mê vì khó tả nên mượn lời nhà thơ Nguyễn Bính để diễn tả cho đúng được phần nào là “hương đồng cỏ nội” bởi bông hoa đơn sơ mộc mạc nhưng hương hoa quyến rũ trong tiết xuân về… Rồi mùa thu đến, hoa đã tàn bên đời hiu quạnh, bên hồ cô lẻ. Mùa đông lạnh không em thì em ở nhà có máy điều hoà còn lạnh teo nói gì hoa ngoài hồ một mình với tiếu đông phong. Nghĩ thế từ mùa thu năm ngoái nên tôi tuốt mớ hột đen trên cánh hoa tàn, đem rải dọc đường mòn băng qua bãi cỏ từ bãi câu ra chỗ đậu xe. 

Năm nay xuân đã về, sáng nay được một ngày nắng và trời không lạnh lắm. Tôi trở lại bãi câu vì thèm ăn cá mà ngoài chợ cá lên giá còn hơn con gái, cá tripper bass hôm nay ngoài chợ bán mười đồng một pound thì cắt cổ quá đi nên tôi đi câu. Nhưng niềm vui hơn được cá là hoa năm ngoái đã mọc trên lối đi quen… khà khà, hoa đào năm ngoái đây rồi. Rồi hoa sẽ ra nụ chừng tháng ba ấm trời, tháng tư mưa nhiều hoa trổ mã vươn cao, tháng năm hoa nở, tháng sáu kiêu sa, tháng bảy mặn mà, tháng tám ong bướm, tháng chín bói hạt, tháng mười sương sa… mùa lạnh lại về, đông tàn một đời hoa... Thôi thì vui đi khi hoa đã nẩy mần lên cây, xanh như mạ non. Hãy vui từng tháng thấy hoa trưởng thành tới lạnh hãy hay. Đừng suy nghĩ nhiều nên chợt hiểu đạo lý của cuộc sống: Hoa tên gì đâu quan trọng, ai tuốt hạt khô đem rải trên đường mòn cũng không cần biết tên. Điều quan trọng là từ một bông hoa dại ven hồ nhưng hữu sắc thiên hương nay đã thành loài hoa lác đác ven đường mòn, sang năm nữa, năm nữa… bãi câu có đường hoa khiêm tốn như hoa đồng nội nhưng đặc biệt là ở những nơi khác không có. Thơ-nhạc cùng vậy thôi, là cái đẹp trên đời cần tồn tại và phát triển, ai là tác giả, ai là người phổ biến đều không quan trọng; quan trọng là cái đẹp trong đời sống không mất đi mà phát huy… Tôi thầm mang ơn cố thi sĩ Tô Thùy Yên đã viết, “Cảm ơn hoa đã vì ta nở” Bông hoa dại còn không so đo người cảm ơn có đáng mặt không thì lòng người tự biết mình nhỏ mọn dường nào!

Tôi hiểu hơn về lời thơ phổ nhạc trong Chiều trên phá Tam Giang, “nhớ, ôi niềm nhớ đến bật tận…” như tôi đã nhớ một thời… thành nhớ một đời bất chấp thời gian vì nhớ đã sẵn trong gặp như Thanh Thâm Tuyền nhớ, “ôm em trong tay đã nhớ em những ngày sắp tới…” Nên tôi thích “Chiều trên phá Tam Giang”, thích lời thơ phổ nhạc, ‘Nhớ, ôi niềm nhớ đến bất tận…” nhớ như người lao công quét dọn hành lang nhớ thương xá đã đóng cửa… Tôi sẽ nhớ mãi thơ-nhạc làm cho cuộc sống thăng hoa, không quan trọng chuyện tác giả tác phẩm. Tôi như viên kẹo nhỏ/ lóc cóc trong miệng em. Em như cây nến đỏ/ thắp sáng linh hồn tôi… là thơ ai không quan trọng vì kẹo tan, nến tàn trong đời người ngắn ngủi. Thậm chí chưa nhắm mắt xuôi tay mà kẹo đã không còn dư hương, nến đã tắt đêm trường tăm tối. Chút hư danh trên đời có nghĩa gì đâu để phải rõ ràng danh phận. Làm đẹp cho đời quan trọng hơn ai là tác giả, cảm ơn hoa vì hoa cũng không biết xuất xứ của mình nhưng làm đẹp cho đời vô điều kiện nên hoa được người hiểu hoa nói lời cảm ơn từ trái tim độ lượng, lòng vị tha, nhân cách lớn…

Phan

(*Viết chưa xong bài viết hàng tuần đã nhận tin nhà thơ Phan Xuân Sinh vừa qua đời ở Houston do bệnh tim mạch ngày 28 tháng 02 năm 2024. Thêm một người anh xứ Quảng ra đi. Cha sanh mẹ đẻ anh nguyên vẹn, nhưng chiến tranh đã lấy mất của anh một bên chân khi anh làm sĩ quan Thám báo bên bờ sông Thạch Hãn năm 1972. Anh không oán hận gì vì từ trong khói súng mịt mù của mùa hè đỏ lửa anh đã từng viết cho người lính Bắc phương, “Nếu có thể ta gầy thêm cuộc nhậu/ bày làm chi trò chơi xương máu/ để đôi bên thêm mầm mống hận thù/ ta chán lắm rồi ba chuyện ruồi bu/ chỉ có bạn, có ta là người thua cuộc…”

Bây chừ thì anh đã có thể đi uống rượu thoải mái với những người anh em bên kia chiến tuyến cho thoả lòng anh không thích hận thù, tâm anh chỉ thấy anh em một nhà chém giết lẫn nhau làm đau lòng cha ông dựng nước…

Chúc anh lên đường khoẻ nhẹ tâm linh sau cuộc đời nhiều uẩn khúc, thiệt thòi với chiến tranh và hoà bình trên quê hương chúng ta. Cảm ơn anh đã để lại cho đời, cho những thế hệ sau trái tim nhân hậu, lòng vị tha và ước nguyện hoà bình của một người con xứ Quảng, một nhà thơ đi giữa chiến tranh không hận thù…

Kính bái nhà thơ xứ Quảng, người lính Cộng Hoà Phan Xuân Sinh

Tiểu đệ
Phan

***************************
Bài thơ, “Uống rượu với người lính Bắc phương” của Phan Xuân Sinh.

hãy rót cho ta thêm cốc nữa đi
ngồi với bạn hôm nay làm ta hứng chí
chuyện ngày mai có chi đáng kể
dẹp nó đi cho khỏi bận tâm
thằng lính nào mà không rét lúc ra quân
khi xung trận mà không té đái
ta cũng có người yêu nhỏ dại
mỏi mắt trông chờ song cửa quê nhà
chuyện sống chết căn bệnh trầm kha
đâu dễ gì thoát vòng sinh mệnh
những thằng lính thời nay không mang thù hận
bạn hay thù chẳng một lằn ranh
thôi hãy uống. Mọi chuyện bỏ lại sau
nếu có thể ta gầy thêm cuộc nhậu
bày làm chi trò chơi xương máu
để đôi bên nuôi mầm mống hận thù
ta chán lắm rồi ba chuyện ruồi bu
chỉ có bạn, có ta là thua cuộc
người yêu của bạn ở ngoài phương Bắc
giờ này đang hối hả tránh bom
hay thẩn thờ dõi mắt vào Nam
để chờ người yêu mình trở thành liệt sĩ
rồi cũng sẽ quên, như bao điều suy nghĩ
tình yêu như một thứ điểm trang?
che đi chút dối lòng

uống với bạn đêm nay ta phải uống thật say
để không phải còn nhìn nhau hận thù ngun ngút

(những ngày đầu xuân 1972)

Warning From Exiled Journalist: The U.S. Is Making a Huge Mistake





HẠNH PHÚC LÀ GÌ?

- Người nghèo nói : Có tiền là hạnh phúc.

- Người tàn tật nói : Đi được là hạnh phúc.

- Người mù nói : Nhìn được là hạnh phúc.

- Người điếc nói : Nghe được là hạnh phúc.

- Người bệnh nói : Mạnh khỏe là hạnh phúc.

- Người chưa chồng nói : Có chồng sẽ hạnh phúc

- Người chưa vợ nói : Có vợ sẽ hạnh phúc

- Người chưa có con nói : Có con sẽ hạnh phúc.

- Người lo lắng sợ hãi nói : Bình an là hạnh phúc

- Người xấu nghĩ mình xinh sẽ hạnh phúc

- Người lùn nghĩ mình cao sẽ hạnh phúc

- Dân đen nói : Làm quan sẽ hạnh phúc

- Người đang rất đói nói : được bữa cơm là hạnh phúc.

- Người đang buồn ngủ nói : Nếu được ngủ một giấc sẽ hạnh phúc.

- Người không có quần áo nói : Nếu có bộ quần áo đẹp sẽ hạnh phúc.

- Người không có xe nói : Có xe để đi sẽ hạnh phúc.

- Người không có điện thoại nói : Nếu có chiếc điện thoại sẽ hạnh phúc...

Thực ra con người họ thấy thiếu cái gì thì họ nghĩ rằng có nó sẽ hạnh phúc. Nhưng khi có rồi họ lại muốn cái khác và nhiều hơn nữa thành ra mãi mãi không bao giờ họ thấy hạnh phúc vì ham muốn là vô cùng thì bạn làm sao đủ sức để thỏa mãn ham muốn đây.

“BIẾT ĐỦ” và hài lòng với những gì mình có chính là hạnh phúc. Nếu bạn biết đủ thì cả khi đối diện với cái chết bạn cũng không sợ hãi vì bạn biết là sống thế là ĐỦ RỒI.

Vân Lương

Sầu riêng không gai

Liệu hương vị của chúng sẽ ra sao?

Sầu riêng (Durian) không phải là loại quả xa lạ gì với quốc gia thuộc khu vực Đông Nam Á như Việt Nam chúng ta, chúng còn được mệnh danh là 'vua của các loại trái cây' đối với những người sống ở khu vực Đông Nam Á.

Dù bạn có ăn được loại quả có mùi rất mạnh này hay không thì chắc hẳn việc quả sầu riêng có gai rất nhọn và cứng là điều hầu như ai cũng biết. Thế nhưng ngay cả một tín đồ cuồng nhiệt của sầu riêng cũng chưa chắc đã biết về loài sầu riêng không hề có gai dưới đây.
Sầu riêng không gai

Hái thử xuống xem nhé!
Cùng tách vỏ ra nào!

Rất ngon!

Đây là một loài sầu riêng do các nhà khoa học của Bộ Nông nghiệp Indonesia lai tạo thành công sau 12 năm nỗ lực bền bỉ, thay vì có lớp gai nhọn và cứng như thông thường thì loại sầu riêng này lại có vẻ ngoài giống một trái... dưa hơn với bề mặt da trơn láng!

Hơn nữa phần vỏ của loài sầu riêng này mỏng hơn một chút so với các loài sầu riêng thông thường và chúng lại có vị ngọt hơn. Từ đó cho phép người ăn có thể dễ dàng tách vỏ ra mà không bị gai đâm như các loài sầu riêng khác.

Dự án tạo ra sầu riêng không gai đã bắt đầu từ năm 2007 tại ngôi làng Trenggaluh gần núi Rinjani của Indonesia, tuy nhiên phải mất tới hơn một thập niên thì nhóm nghiên cứu mới thành công khi cho ra đời loại quả kỳ lạ này.
Sầu riêng không gai. Ảnh: Indonesia

Loại quả này có vị tương tự như các loài sầu riêng thông thường và thậm chí còn ngọt hơn, mang tiềm năng cạnh tranh cao so nhưng khó khăn lớn nhất chính là việc nhân giống chúng ra đại trà.

Theo người đứng đầu nhóm nghiên cứu là ông Maisin thì họ đã phải chọn ra 23.000 hạt giống và chỉ có 2% số hạt giống nảy mầm và phát triển tốt, họ gọi loại cây này là sầu riêng Gundul.

Thực tế, trước đó thì Philippines cũng đã thành công trong việc tạo ra loài sầu riêng không gai vào những năm 1950 tại thung lũng Compostela, thành phố Davao. Tuy nhiên loại cây này lại có vị không ngon nên không được nhân giống đại trà.



Năm nhóm cộng đồng hải ngoại biểu tình chống chế độ độc tài tại quê nhà trước thềm hội nghị ASEAN-Australia

Gần 1,000 người từ các nhóm cộng đồng, bao gồm người Việt Tự do đã biểu tình trước Tòa nhà Quốc hội Victoria. Credit: SBS Vietnamese

Cộng đồng người Campuchia hải ngoại, cộng đồng người Việt Tự do, cộng đồng người Burma và người Lào phản đối các chính phủ độc tài, đàn áp người dân tại các quốc gia quê nhà, kêu gọi chính phủ Úc cảnh giác trước sự can thiệp của thế lực nước ngoài vào nền dân chủ Úc trước hội nghị thượng đỉnh ASEAN được tổ chức tại Melbourne.

Sau khi tuần hành khắp các ngả đường của Melbourne suốt một giờ đồng hồ, các thành viên của Cộng đồng người Việt Tự do tập trung trước Tòa nhà Quốc hội Victoria, cùng biểu tình với cộng đồng Campuchia hải ngoại, cộng đồng Burma, cộng đồng Lào và cộng đồng Khmer Krom.

Năm nhóm cộng đồng đều có chung trải nghiệm sâu sắc về việc bị đàn áp, tước đoạt quyền tự do dân chủ, quyền bầu cử trên chính quê hương của mình.

Họ cùng hợp lực để lên tiếng, yêu cầu chính phủ nước ngoài tôn trọng các quyền được nêu trong Hiến pháp, đồng thời cảnh báo chính phủ Úc về sự can thiệp của các thế lực nước ngoài vào nền tự do và dân chủ của Úc.

Đây là hoạt động diễn ra nhân hội nghị ASEAN- Australia, kỷ niệm 50 năm quan hệ ngoại giao diễn ra từ ngày 3 đến ngày 6/3/2024.

"Chúng tôi đang kêu gọi khôi phục nhân quyền và dân chủ ở các nước chúng tôi", dân biểu đảng Lao động gốc Campuchia Meng Heang Tak nói với SBS.

"Nhà lãnh đạo chế độ Campuchia, Hun Manet, đang duy trì chế độ đàn áp, tham nhũng do cha ông là Hun Manet thành lập cách đây 38 năm. Hiệp định Hòa bình Paris năm 1991 xác nhận rằng Campuchia sẽ là một nền dân chủ dựa trên nhân quyền và những điều này đã được ghi trong Hiến pháp Campuchia.

Tuy nhiên, dưới chế độ Hun Manet, không có quyền tự do ngôn luận hay hội họp, không có bầu cử tự do và công bằng, phần lớn dân số đều nghèo, trong khi giới thượng lưu lại tích lũy được khối tài sản khổng lồ", cựu nghị sĩ Lao động gốc Hoa-Cambodia Hong Lim cho biết.

Tiến sĩ Yu Yu Chit, đại diện Miến Điện nhấn mạnh thông điệp của mình: “Chúng tôi kêu gọi chính phủ Úc ủng hộ mạnh mẽ cho nền dân chủ và nhân quyền ở các quốc gia của chúng tôi, đồng thời ngăn chặn sự đe dọa và quấy rối của các chế độ này đối với cộng đồng hải ngoại ở Úc”.

Ông Khampheo Lathamany, nhà đấu tranh dân chủ, đại diện Lào cho biết: “Chúng tôi kêu gọi ban hành lệnh cấm thị thực đối với các nhà lãnh đạo của các chế độ đàn áp này, để ngăn chặn các mối đe dọa với cộng đồng của chúng tôi ở Úc”.

Ông Nguyễn Quang Duy, lãnh đạo Cộng đồng người Việt Tự do Victoria chia sẻ với SBS: "Rất nhiều vụ tham nhũng diễn ra trong thời gian gần đây, 10% GDP của Việt Nam vào túi các nhà cầm quyền.

Chúng tôi không muốn chính quyền cộng sản tiếp tục chiêu dụ tiền của các công ty Úc, xin tiền của chính phủ Úc để làm giàu cho mình, trong khi người dân Việt Nam không được hưởng lợi.Chủ tịch VCA VIC, Nguyễn Quang Duy

Những người Việt tại hải ngoại phải lên tiếng để bảo vệ cho những người dân trong nước, để đấu tranh cho bà con, một ngày nào đó được hưởng tự do, nhân quyền như chúng ta có ở đây."


Blog Archive