You won't believe who's REALLY running the world" w David Icke

NGƯỜI ĐẸP U-MINH

Chúng tôi trình diện lần 2 vào ngày 4/5/75 được phân loại sao đó mà đa số được đưa vào khám lớn Rạch Giá?. Tháng 9 /75 sau vài đợt VC bí mật đưa một số rời khám giữa đêm khuya để đến đâu không ai biết?. Đợt gần nhứt gồm toàn các sĩ quan quân đội từ Đại Úy trở lên, trong số đó có BS Chơn, DS Tám, đã ra khỏi khám mà cũng không thể đoán đã đi đâu? Sau cùng tới phiên 82 anh em chúng tôi đa số là dân Hành Chánh và Cảnh sát cấp bực cao nhứt là Đại Úy được đưa vào Trại Kinh Làng thứ 7 nằm trong Rừng U-Minh Thượng.

Trại của chúng tôi tuy nằm cách bìa rừng không xa mấy nhưng khi lội bộ vô sát bên trại mà vẫn không nhận ra 4 dãy nhà, lợp bằng vỏ tràm, nằm ẩn khuất dưới bóng những cây tràm, cây sậy, được ngụy trang kín đáo khó mà nhìn thấy từ xa vài chục mét. Khi chúng tôi vạch những cây sậy cao rậm rạp, theo chân bộ đội đi vào, khi còn vài mét nữa mới thấy các căn trại cứ tưởng là các chuồng nuôi gà hay gia súc.

Hôm sau, chúng tôi được lịnh dọn sạch chung quanh trại, đốn, chặt hết các cây to được bảo vệ từ nhiều năm trước. Chúng tôi phải mất cả tuần mới phá trống một diện tích từ trung tâm trại ra xa, mỗi bề chừng 100 mét.

Công việc thứ 2 là chúng tôi thiết lập một dãy cầu tiêu , nằm dọc 1 hàng, dài 10 cầu lộ thiên. Vì tháng 9 vẫn còn trong mùa mưa, chỉ mới bắt đầu chuyển sang mùa khô. Cho nên quanh trại vẫn còn ẩm ướt. Chúng tôi được chỉ dẫn đào một mương dài 10 thước, ngang 1.5 thước, sâu 1 thước. Đất đào lên đắp thành bốn vách cao, mỗi phía cách miệng mương 0.3 thước, Khi đào xong mương thì bờ vách 4 phía cũng cao hơn mặt đất chừng 1 mét. Chúng tôi vào rừng đốn tràm cắt ngắn lót đầy trên miệng hầm. Khi lót tràm trên miệng hầm, chừa 10 lỗ hình chữ nhựt 0.2x0.3 tấc – Chúng tôi lại lắp đất chừng 2 tấc phủ lên trên lớp tràm, chỉ chừa lại 10 lỗ trống.

Ở mỗi lỗ trống được gắn một hộc gỗ, có tấm ván hình chữ nhựt, nằm khít dưới đáy, che kín lỗ hộc- Tấm ván chữ nhựt được đóng 2 cây đinh treo thăng bằng vào 2 cạnh hộc gỗ – Bình thường tấm ván chữ nhựt ở tư thế thăng bằng nằm ngang che kín lỗ hộc. Khi có vật nặng (phân người) rơi xuống tấm ván chữ nhựt làm cho tấm ván mất thăng bằng, nó sẽ nghiêng về phía nặng hơn khiến lượng phân tự động rơi xuống hầm cầu. Sau đó tấm ván chữ nhựt trở lại vị trí thăng bằng với tư thế nằm ngang che kín lỗ cầu. Coi như nắp đậy của lỗ cầu để tránh ruồi nhặng bu vào nếu không có tấm ván đó.

Nghe đồn thiết kế nầy cũng do một tù VNCH bị giam cầm trong lúc còn chiến tranh đã giúp VC thiết lập kiểu cầu lộ thiên, phân tự động rơi nầy. 10 cầu lộ thiên ấy hoàn toàn trống rỗng chung quanh và bên trên không có che mưa, che nắng gì cả.

Chỉ trong vòng 1 tháng mà khu trại của chúng tôi hoàn toàn biến đổi. Chung quanh khóang đảng, không u tối, mịt mùng như xưa. Chúng tôi vào rừng lựa những cây tràm to, cắt đứt phần vỏ tràm bên ngoài thân cây theo hình chữ nhựt, ngang chừng 3, 4 tấc, dài hơn 1 thước, sau đó dùng mã tấu nạy tấm vỏ tràm nằm trong khuôn hình vừa đã cắt, rồi tách nó ra khỏi thân cây. Mỗi người vác 7,8 tấm vỏ tràm ấy để lợp lại mái trại đã loang lỗ, mục nát vì bỏ trống lâu ngày. Trại bây giờ tương đối khang trang, không bệ rạc như lúc chúng tôi mới đến.

Trại nầy đã là trại số (người tù gọi nhau bằng số) giam giữ tù binh VNCH bị VC bắt trong lúc còn chiến tranh. Sau 30 tháng tư số tù binh cũ nghe nói đa số được thả và chỉ còn lại một ít VC đã dời đi nơi khác.

Sau khi trại được sửa sang tươm tất một chút thì một bữa nọ tên chỉ huy đội công an giữ an ninh trại là một trung úy tên là Sử Văn Ngan ( Ba Ngan gốc gác Chắc Băng, Vĩnh Thuận, Hồng Vân) báo cho Đại Diện Trại (Sáu Giao): “Ngày mai được nghỉ lao động một ngày, dọn dẹp chổ ăn ở sạch sẽ, ăn mặc đàng hoàng để tiếp đón Thanh Tra Y Tế đến thăm trại.”

Nhà bếp chuẩn bị cơm trưa lúc 12 giờ phải sẵn sàng để chúng tôi ăn uống cho thanh tra quan sát tận mắt!

10 giờ sáng, Ba Ngan và đội công an non chục đứa, ăn mặc chỉnh tề, súng ống đầy đủ đứng dọc con đường vào trại- Mười Đởm là Thủ Trưởng trại tù (mặc thường phục- sau nầy nghe nói lúc đó hắn ta là Đại Tá và 5 năm sau thăng cấp thiếu tướng rồi bị cho ra rìa vì là VC Nam Kỳ, đã chết khá lâu nghe Sáu Giao kể lại) – Mười Đởm hướng dẫn duy nhứt chỉ một PHỤ NỮ đóng vai thanh tra Y Tế vào xem xét trại!

Chị ta đeo túi dết, nhỏ thôi, bên ngoài túi dết có in dấu Hồng Thập Tự- Mười Đởm đi đầu, kế là Chị Thanh Tra, Ba Ngan, ... cách 3. 4 bước là Sáu Giao Đại Diện cải tạo rồi mới đến bầy công an.

Chị Thanh Tra lật cuốn sổ cầm tay ghi, ghi gì đó mỗi khi Mười Đởm giới thiệu từng phần việc của trại. Chị ta nghe xong, tỏ ý muốn được xem chỗ nấu ăn, chị ta xem củi, lửa, soong chảo, lu chứa nước múc từ mương lên lóng cặn để nấu cơm. Chị ta hỏi nước cho cải tạo uống ở đâu? Ba Ngan ấm ớ nói cải tạo tự túc! Chị ta hỏi tự túc là sao? Ba Ngan nói là tự kiếm chỗ có nước sạch mà uống!

Chị ta quay qua Mười Đởm nói là phải báo cáo xin cung cấp lu, thùng chứa nước uống có khử trùng theo chỉ thị của trung ương để tránh sốt rét. Mười Đởm nói sẽ thi hành ngay!

Chị Thanh tra lại bất ngờ đòi cho xem cầu vệ sinh của trại? Mười Đởm, Ba Ngan ngần ngừ ... rồi cũng dẫn chị ta đi thẳng ra cầu tiêu lộ thiên tập thể. Nghe kể lại khi phái đoàn tới trước cầu tiêu thì thấy có 3, 4 mạng đang "công tác", ngồi chò hỏ, đưa nguyên 3, 4 khẩu đại bác với tư thế trực xạ hướng về phía phái đoàn. 3, 4 tên nầy tỉnh bơ tiếp tục công tác... vì chưa hết đạn! Nghe nói chị thanh tra thấy rõ nguyên con giữa ban ngày, chị ta lấy tay che mặt, dòm đi hướng khác ra lịnh: “Khẩn trương dọn trống hiện trường!”- Ba Ngan bước lên cầu đuổi 3, 4 anh trên đó xách quần đi xuống, nhanh lên!.

Các anh ấy đi rồi Chị ta mới quay lại bịt mũi, bước lên xem hệ thống cầu tiêu lộ thiên xã nghĩa- Chị nói với Ba Ngan như thế nầy là “KHÔNG CÓ VĂN HÓA CHÚT NÀO CẢ”- Nếu trung ương tận mắt thấy đối tượng nầy, sẽ bị kiểm thảo đó! Chị ta tới gần Mười Đởm ra lịnh phải cho dừng vách cách biệt mỗi cầu tiêu riêng rẽ, phải lợp mái che bên trên cầu.

Màn kế tiếp dự định thanh tra sẽ đi vòng ngoài 4 dãy trại để xem chúng tôi ăn uống ra sao. Nhưng có lẽ vì đã gặp cảnh ngồi chò hỏ khó coi, thiếu văn hóa mà chị ta không còn hứng thú để ghé ngang qua chứng kiến cảnh chúng tôi ăn 1 phần cơm hạn chế và 1 vá canh rau đắng "toàn quốc" buổi trưa hôm đó. Nhưng vì dự trù có thanh tra quan sát nên chúng tôi mỗi đứa được uống 1/2 ly nước ấm có pha chút đường mía. Lần đầu tiên được nếm chất ngọt kể từ hồi nằm ấp từ khám lớn- Tuy chỉ ngọt lơ lớ thôi nhưng ai cũng cảm thấy ngon hơn ly đá chanh đường trước 75 nhiều!

Cho mãi đến cuối năm 1976 khi chúng tôi rời trại trong. Mười Đởm lịnh cho đốt bỏ trại trong, xóa hết dấu tích, chúng tôi nhập chung với trại ngoài. Cho tới lúc rời trại, vấn đề nước uống và cầu tiêu vẫn “VŨ NHƯ CẨN!”.

Trước khi chúng tôi rời trại trong, chúng tôi được gặp lại chị thanh tra năm trước thêm 1 lần nữa. Lần nầy chúng tôi cùng được báo trước, ngày mai được nghỉ 1 ngày để được Y Tế Tỉnh đến chích thuốc ngừa dịch cúm cho các trại viên.

Sáng sớm hôm sau, chừng 9 giờ, có một vỏ vọt chở một chị và một thùng inox hình thù như thùng đựng sữa tươi mà người tỵ nạn chúng ta đã thấy ở các nước ngoài sau khi định cư tỵ nạn.

*Thùng thuốc trong cải tạo giống y hệt thùng sữa nầy-lhx

Chúng tôi xếp hàng tập trung trước chòi thợ mộc (nơi thực hiện các bộ phận cột, kèo, đòn tay... để cung cấp cho các cơ quan khác trong Tỉnh, xây cất thêm các cơ sở, văn phòng)- Chị Y Tế Tỉnh chính là Chị Thanh Tra năm trước.

Lần nầy thấy chị ta khác hẳn; áo bà ba màu thiên thanh, quần tây màu ngà ủi thẳng cón, tóc uốn lưng chừng, má môi hơi hồng, mang guốc cao gót vừa phải (không phải cái chân đế nhọn hoắc như phe ta).

Trước khi tiêm thuốc- Chị ta sửa soạn 3 ống chích, mỗi ống cỡ 10 phân khối- Bên cạnh có một lò nấu bằng alcol nhỏ, đang nấu các mũi kim phòng hờ. Cứ 3 người chúng tôi chích hết 1 ống- Chích xong 1 người thì chị lau mũi kim bằng alcol để sát trùng.

Trước khi chích chị ta cho biết thuốc ngừa cảm cúm nầy được Nước Anh Em Hữu Nghị Liên Xô gởi tặng chỉ để bảo vệ sức khỏe cho cải tạo viên mà không được chích cho cán bộ hay dân chúng. Các anh phải thành khẩn cám ơn Chánh Phủ và Nhân Dân Liên Xô, từ xa đã hướng về các anh, cầu chúc các anh lao động khỏe mạnh để sớm trở lại với gia đình!

Chị ta lụi kim rất chuyên nghiệp, đưa mũi kim vào dưới da không ai có cảm giác đau đớn gì cả. Chị dặn không được tắm rửa hay làm ướt chổ chích cho tới ngày mai.

Tới đây tôi xin mở ngoặc kể lại lại một chi tiết bên lề khiến anh em chúng tôi còn “nhức nhối” mãi cho sự việc bất thần đã xảy ra hôm đó mà người trong và ngoài cuộc, chắc suốt đời không thể nào quên!!!

Sáng đó, con lộ trước cổng chòi Mộc còn ướt đất sét, chân, cẳng dù không guốc, dép mà bước lên mặt đất lúc đó cũng khó nhấc bàn chân lên, sau mỗi bước. Chị ta từ dưới xuồng máy bước lên đường, 2 bộ đội khiêng thùng thuốc còn đọng các hột mồ hôi do ướp lạnh, để giữ cho thuốc khỏi bị hư nếu ở nhiệt độ cao. Chị đi ngang qua hàng dọc của chúng tôi và vì chúng tôi chiếm hết 1/2 mặt lộ, còn lại ½ chưa đầy 50 phân. Chị ta hơi né tránh để khỏi va chạm chúng tôi nên chi ta bước sát mé lộ và bị trợt chân, chiếc guốc cao gót của chị tuột khỏi bàn chân, rớt tỏm xuống mương, chìm nhanh luôn!

Thấy thế, chưa kịp định tâm ...Một anh chàng phóng ngay xuống mương, không ngờ nó sâu cả thước. Anh ta phải cúi xuống, nước lên gần tới cổ mới mò thấy chiếc guốc, cầm lên đem đến đặt ngay ngắn dưới chân chị ta. Lúc đó chị đã ngồi vào chiếc ghế ngay bên bàn chích.

Anh, người mò chiếc guốc, trở lại vị trí cũ của mình, tự nhiên 2 anh trước và sau thò tay ra bắt tay anh ta. Bắt tay xong 2 anh lại vỗ tay... cả hàng rần rộ vỗ tay theo vang dội!!! Bộ đội phải quát tháo “Trật tự, trật tự” để chấm dứt vỗ tay.

Chị Y Tế đứng lên định bắt đầu chích người đứng đầu hàng ... Không ai ngờ, chị ta làm ngơ với người số 1 mà bước thêm vài bước chỉ tay vào ân nhân của chị, đang ướt toàn thân như chuột mắc mưa. Chị ta ra hiệu cho anh bước tới, là người đầu tiên được chị mời chích ưu tiên! Chị ta cầm kim chích với nét hớn hở mỉm cười rất nhẹ và không nói gì thêm. Anh nầy chích xong lui về phía sau, tách ra khỏi hàng để chờ tất cả chích xong bộ đội sẽ điểm danh, dẫn về trại.

Khi chỉ còn vài người sau cùng; có một anh chàng hiền khô của trại. Anh đến đứng trước chị y tế hỏi chị ta: “ Chị chích đít cho tôi được không? Vì tôi sợ thấy kim chích! Chị ta nhỏ nhẹ giải thích đủ để một mình anh ta nghe thôi; thuốc nầy TIÊM nơi tay, không TIÊM chỗ khác. Anh hiền khô nói: “Tôi muốn "chích" chứ không muốn tiêm.” – Chị ta mỉm cười và nói thêm CHÍCH nghe không có văn hóa bằng chữ TIÊM của chúng tôi! Anh ta đành vén tay, nhắm mắt, chích xong – Anh nói OK! Chị ta hỏi OK là sao? - OK là vì đã được cô mỉm cười! -Tôi mắc cười vì anh không biết chữ TIÊM có trfnh độ văn hóa cao hơn chữ chích của các anh! Chứ không phải như anh tưởng....!!!

Sau buổi cơm chiều, câu chuyện anh chàng nhảy xuống mương mò guốc được bàn luận khắp 4 dãy trại. Đầu tiên là các anh cùng nghề, cùng cấp bậc với anh mò guốc giỡn mặt: “Sao mầy nhanh đột xuất vậy?- Thường ngày mầy là đứa chậm chân nhứt thiên hạ, cái gì mầy cũng đi sau, làm sau. Sao hôm nay mầy là đứa số 1 khiến cho nhiều anh em mất cơ hội ngàn năm một thuở? Mầy có nghĩ tới 2 hậu quả có thể xảy ra không?:

1/- Mầy lon lá 1 chùm mà làm như vậy vạ lây cho tất cả tụi mình- Nếu mầy là lính trơn hay thường dân vô số tội thì không sao!?

2/- Chuyện nầy mà tới tai vợ mầy thì tao e mầy sẽ trở thành cải tạo viên mồ côi không chừng?

Một tuần sau anh mò guốc xin ra khỏi toán nhà bếp- Anh ta xin vào toán lao động nặng – Nhiều lần thấy anh lén lau nước mắt. Nghe đồn vợ anh đã cúp mấy lần thăm nuôi- Các bạn của anh nhờ các Bà về năn nỉ vợ anh nên bỏ qua chuyện vô tình, phản xạ tự nhiên ấy– Qua mấy lần mất thăm nuôi, rồi sau đó vợ anh đã quay trở lại lặn lội đường xa thăm chồng nhưng chị ấy đã tách ra, thuê xuồng đi một mình mà không đi chung với các chị khác như trước....

Chuyện khá dài nên tôi xin đi vào kết luận với những chi tiết tưởng như mơ mà có thật:

Chị Y Tế Thanh tra đó cho tới khi tôi được thả ra, chúng tôi không hề gặp lại và tôi có dọ hỏi nhà tôi là thổ địa trong Nhà Thương Rạch Giá. “Em có biết cô nào tên NĂM HẠNH là Y Tá hay Thanh Tra Y Tế làm việc trong bịnh viện hay trong Ty Y Tế không?” - Nhà tôi cho biết không hề nghe ai có tên là 5 HẠNH làm việc trong nhà thương hay Ty Y Tế cả!!!

Chị 5 HẠNH – Lần đầu chị ta xuất hiện đã làm anh em chúng tôi- Có thể nói tất cả 82 mạng già trẻ, độc thân hay con đùm, cháu đề gì cũng là “NẠN NHÂN NHAN SẮC CỦA CÔ 5 HẠNH”- Cô đẹp “NGOẠI HẠNG”!

(*Xin nói nhỏ cô đẹp trội hơn các Bà Hoa Hậu thời 50, 55 nhiều, nhiều lắm!!!).

Lần đầu là Thanh Tra Y Tế cô ta mặc ÁO BÀ BA TRẮNG – Eo thon, lồi lõm chỗ nào đúng vào chỗ nấy- không dư không thiếu chút nào – Cả 82 đứa chúng tôi đều cho điểm Maximum không bớt ¼ điểm nào cả.

Chúng tôi ao ước được cô đi ngang qua để một lần được hít thở chút hương vị của cô rồi phải kéo dài kiếp cải tạo thêm vài tháng cũng không sao! Nét đẹp của cô thanh tao, nhẹ nhàng hơn tất cả người mẫu mặc áo Bà Ba, kể cả so với các hình vẽ các cô Bà Ba đăng trên Báo Sài Gòn Mới của Bà Bút Trà vào dịp Xuân các năm xa xưa!

Có lẽ anh mò guốc bị cô ta hốt hồn ngay lần gặp đầu tiên. Cho nên lần gặp 2 khiến cho mắt anh ta dán chặt vào cô ta, không rời một giây nên anh ta mới có phản ứng NHANH ĐỘT XUẤT, nhanh hơn cả Hỏa Tiễn của Hoa Kỳ thời đó!

Tin thêm, từ một bộ đội tý hon “BỘ ĐỘI 6” sau khi tham gia 1/4 cái bánh trung thu hiếm hoi năm 1977 cho biết:

Lần vào trại thứ 2, cô 5 Hạnh không đi ngay mà lưu lại với Mười Đởm độ 1 tuần- 2 giờ sáng đêm nọ Bà Vợ của Mười Đởm từ Thứ 11 Tăng Bằng, cách đó hơn 30 km đường sông, đã đi vỏ lãi hỏa tốc với 2 người đàn bà khác- Đột kích vào sào huyệt Mười Đởm, hành hung cô 5 Hạnh tận tình- Mười Đởm phải gọi bộ đội an ninh trại đến giải cứu, đưa Cô Năm Hạnh ra An Biên, về lại Tỉnh ngay trong đêm.

Và từ đó không ai gặp lại Cô 5 Hạnh thêm 1 lần nào nữa cả- Nhưng nét đẹp vô biên giữa cảnh tượng U-Minh xơ xác, muỗi mồng, quạnh hiu, quanh năm suốt tháng. Đêm về Bìm Bịp kêu vang, não nùng... Chốn hoang vu, đọa đày ấy vẫn còn lưu lại trong tâm tư bi hùng mà như một giấc Nam Kha! Đến nay đã 7, 8 bó cả rồi chúng tôi vẫn khó tin Mỹ Nhân năm ấy với biệt danh “NGƯỜI ĐẸP U-MINH 5 HẠNH”! Có phải là hậu duệ huyền thoại của những nàng hầu, từ Kinh Thành xuôi Nam một thời loạn lạc đã dừng chân tại đất địa U-Minh, Phú Quốc trước khi Nguyễn Ánh thu hẹp tùy tùng sang Xiêm lánh nạn?

LHXung- 4/2006

*CHÚ THÍCH: Sau khi định cư ở Hải Ngoại, tôi đọc thêm sách nói về Nga và Trung Cộng đã chích thuốc TẨY NÃO cho tù cải tao. Chị Y Tế chích thuốc lúc đó cho biết sẽ chích 3 lần mới có hiệu lực ngừa cúm vình viễn. Nhưng họ chỉ chích cho chúng tôi 1 lần đó rồi ngưng luôn- Thuốc đó họ chỉ chích cho tù cải tao mà không chích cho công an, bộ đội hay dân chúng./-LHXung

Chiếc Hồ Trên Đá

Ảnh minh họa từ Lê Tường-Vi; Molokini Crater.

***

Một chiếc hồ con nằm lặng yên trên đá,

Mà trong mắt trẻ thơ là cả vũ trụ xanh...

Tôi định cư tại San Diego đã ngoài bốn mươi năm qua. Vùng đất hiếm hoi khó có nơi nào sánh được: bởi chỉ nội trong một ngày lái xe quanh quẩn, người ta có thể đi từ biển lên núi, từ rừng xanh đến sa mạc, thưởng ngoạn đủ đầy hương sắc của đất trời. Sáng sớm thong dong bên vịnh Mission, mặt nước yên như tờ, hàng cọ in bóng trên nền sương mỏng. Trưa ghé Julian, nhâm nhi ly cà phê hay lát bánh táo giữa tiết trời lành lạnh và màu xanh thăm thẳm của rừng thông. Chiều về, con đường tới Borrego mở ra vùng sa mạc hoang vu, xương rồng rải rác trên nền đá đỏ. Suốt dọc hành trình đâu đó hiện ra vườn cam, vườn bơ, đồng nho trĩu quả giữa thung lũng nắng chan hòa. Cảnh vật thay đổi không ngừng, khi mộc mạc, lúc rực rỡ, nhưng vẫn hài hòa như một bản nhạc êm dịu của đất trời. Mỗi lần lái xe ngang qua, tôi cảm thấy mình như được nối lại với nhịp sống của đất, và lòng bỗng nhẹ nhàng lạ thường.

Tiếc thay, suốt bốn năm liền California oằn mình trong hạn hán, ảnh hưởng đủ đường đến đời sống cư dân. Không ai biết bao giờ tuyết và mưa mới trở lại như xưa để thảm cỏ trước nhà có cơ hội hồi sinh, để màu xanh công viên thôi lụi tàn.

Tôi vẫn nhớ hôm tiểu bang ban bố tình trạng khẩn cấp vì thiếu nước, nhà tôi nhận được một cú điện thoại kêu gọi tiết kiệm. Chồng tôi vui vẻ trả lời:

- Thưa cô, nhờ tiết kiệm nước mà sức khỏe vợ chồng tôi tốt lên nhiều lắm!

Giọng cô nhân viên ngạc nhiên:

- Dạ... ông vui lòng giải thích rõ hơn?

Nhà tôi thản nhiên đáp:

- Vì ngày nào vợ chồng tôi cũng tới phòng tập thể dục, tập xong thì tắm luôn ở đó!

Còn Thành, em chồng tôi, tếu táo khoe danh hiệu "vô địch tiết kiệm nước bang Cali":

- Chị Hai biết không, hồi trước một ngày em đánh răng ba lần. Giờ thì... ba ngày mới đánh một lần! Vậy đủ tiết kiệm chưa?

Điều khiến tôi buồn nhất không phải hóa đơn tiền nước, mà là mất trắng bốn mùa hoa Tần Ô. Ở San Diego, loài hoa ấy mọc khắp nơi: chỗ đất hoang, bên lề xa lộ, dọc những sườn đồi nắng cháy. Ngay sau nhà tôi, nơi lưng chừng đồi, cứ đầu tháng Hai là những bụi Tần Ô nhú xanh non; sang tháng Ba hoa nở vàng rực kéo dài suốt gần ba tháng. Màu hoa dân dã và đầy sức sống ấy từng làm lòng tôi rộn ràng; tôi rủ không biết bao nhiêu bạn bè cùng đến ngắm. Mất mùa hoa là mất đi những buổi rong chơi với các cháu, mất cả những khung hình tuổi thơ tôi treo trong nhà, giữ làm kỷ niệm trong album. Cứ nghĩ đến đó, tôi lại buồn đến tê tái lòng.

Vốn say mê chụp ảnh, tôi xem mỗi mùa hoa đến như món quà riêng của đất trời dành cho bà cháu tôi. Từ khi các cháu còn bé xíu, chúng đã trở thành "người mẫu" trong những buổi dạo đồng hoa. Mỗi lần đi ngắm hoa là một ngày đầy ắp tiếng cười, tay nắm tay, váy áo tung bay giữa trời hoa vàng, mây trắng. Mất mùa hoa nghĩa là mất luôn những buổi rong chơi và cả những khung hình rực rỡ nơi tuổi thơ đang cười tươi giữa nắng sớm lung linh. Những tấm ảnh ấy như một thứ quý giá nho nhỏ lưu giữ kỷ niệm, khiến tôi càng tiếc nuối khi mùa hoa vụt qua.

Ngoài hoa Tần Ô, San Diego còn nhiều cảnh đẹp làm say đắm lòng người. Công viên Balboa là một ốc đảo xanh giữa phố thị, với thảm cỏ mượt mà, hồ nước phẳng lặng. Rồi còn bao nhiêu viện bảo tàng, vườn Nhật, vườn xương rồng hòa quyện cùng kiến trúc Tây Ban Nha cổ kính. Mỗi bước chân dạo quanh như lạc vào một thế giới khác, vừa thư thái vừa gợi hoài niệm. Thành phố cũng nổi tiếng với những bãi biển, mỗi nơi một vẻ: La Jolla Cove với biển xanh như ngọc, vách đá ôm lấy sóng bạc; Mission Beach rộn ràng tiếng cười với xe đạp nối đuôi nhau chạy dọc bờ cát trắng; Sunset Cliffs, chỉ cần ngồi yên trên mõm đá, đôi chân thong thả đong đưa, mắt ngắm nhìn mặt trời lặn là lòng dịu hẳn lại.

Từ suốt mấy năm nay, một nơi cách nhà tôi chừng chục dặm đường đã trở thành chốn tôi hầu như tuần nào cũng ghé một hai lần: bán đảo Coronado. Muốn sang bên đó, tôi phải lái xe qua một cây cầu dài vắt ngang vịnh San Diego như dải lụa bê tông uốn cong mềm mại trên mặt nước. Đến giữa cầu, chiếc xe như được nâng lên để ngắm toàn cảnh thành phố với những tòa cao ốc lấp lánh và dòng nước êm đềm xanh trong mênh mang; đủ loại thuyền lướt qua, thuyền buồm, ca nô, du thuyền và thỉnh thoảng vài chiếc tàu hải quân hùng dũng diễn hành trước bao con mắt ngắm nhìn. Gió biển nhè nhẹ thổi lên làm mát cả thân người lẫn tâm hồn.

Qua khỏi chân cầu, tôi phải lựa chọn: rẽ vào công viên Tidelands với bãi cỏ xanh mướt, hàng cọ thẳng tắp và con đường xi măng sạch bóng để dạo bộ, hòa mình cùng trẻ con và các cặp đôi tận hưởng nắng vàng, gió mát, hoặc cứ thế chạy thẳng ra Coronado Beach.

Mấy lần đầu tôi đến rồi đi, biển Coronado không để lại ấn tượng đặc biệt nào; thậm chí còn khiến tôi khó chịu vì từ bờ xuống mé nước phải băng qua một bãi cát khô, nhiều đoạn dài cả trăm thước. Mãi sau một chuyến sang Hawaii, vợ chồng tôi mới khám phá ra thú vui đi chân trần trên cát, và từ đó nhìn Coronado bằng đôi mắt khác, như nhận ra một món quà bất ngờ vốn đã có từ lâu.

Coronado, một bãi cát dài quay ra Thái Bình Dương, bị căn cứ hải quân chặn hai đầu nên chỉ còn khoảng hai dặm dài cho người ta vui chơi; cát trắng mịn pha ánh kim trải như dải lụa, biển xanh ôm lấy đường chân trời, xa xa mái ngói đỏ của khách sạn Del Coronado nổi bật như lâu đài cổ tích. Đứng trước tòa nhà ấy, tôi nghĩ nơi này đã chứng kiến bao dấu chân người đời, từ thuở ông cha tôi còn đội khăn đóng đến hôm nay, một người đàn bà Việt xa xứ mới chịu đặt chân trần xuống cát để cảm nhận hết vẻ quyến rũ.

Mỗi buổi chiều, ánh hoàng hôn nhuộm đỏ cả bầu trời lẫn mặt biển; lớp cát khô ngày trước từng làm tôi ái ngại, giờ như đang xoa bóp dưới gan bàn chân. Càng đến gần mé nước, cát càng mềm mại, mát rượi, len vào từng kẽ chân và cả vào tâm hồn. Mỗi lần đặt chân lên cát, tôi thấy như được rửa sạch những lo toan nhỏ nhặt; mỗi hạt cát khắc một ký ức dịu êm vào lòng và gợi tôi nhớ về tuổi thơ, những chiều dắt trâu ra đồng, chân lội bùn mát lạnh in dấu trên mặt đất.

Từng bước trên cát Coronado như đưa tôi trở về, không hẳn vì cảnh vật giống nhau, mà vì cái gần gũi lặng thầm giữa thiên nhiên và lòng người. Mỗi chiều là một bức tranh mới: đôi tình nhân ôm nhau, em bé nhảy sóng, người chụp ảnh bên hàng dừa; khi mặt trời khuất, ánh đèn flash chớp lên như cố lưu giữ thêm vài khoảnh khắc cuối ngày.

Bãi biển Coronado thoai thoải hiền hòa; từ trẻ nhỏ đến người già, người biết bơi hay không, ai cũng có thể nô đùa với sóng hoặc nằm dài trên cát phơi nắng. Sau khi quen đi chân trần, tôi vẫn thấy quanh mình có những người "quê mùa" như tôi ngày trước, khó chịu chỉ vì vài hạt cát chui vào giày; nhưng rồi chính những hạt cát ấy lại đem về cho tôi nhiều niềm vui và kỷ niệm.

Những sắc vàng của hoa Tần Ô mà tôi từng bấm máy lưu giữ cho mấy đứa cháu nội nay đã nhường chỗ cho biển xanh, cát trắng và tiếng reo vui rộn ràng của hai đứa trẻ lớn lên bên tôi. Không đứa nào sợ nắng như bà, cũng chẳng ngại gió; ra đến biển, chúng như tan vào sóng: chạy không biết mỏi, miệng cứ thế hét vang, nhảy ùm xuống nước, rồi ngồi bệt nhặt vỏ sò, đuổi theo chim hải âu, tìm ông nội, thậm chí đòi chạy đua cùng ông.

Coronado gợi tôi nhớ những bãi biển quê nhà: Vũng Tàu với con đường cát trắng thoai thoải, Nha Trang với hàng dừa nghiêng bóng, Đà Nẵng chiều xuống rì rào tiếng sóng. Ở mỗi nơi màu nước, loại gió khác nhau, nhưng đều có điểm chung: gió mằn mặn thấm vào da thịt, tiếng sóng như nhịp tim biển cả, và hạt cát dưới chân lấp lánh như vụn vàng mặt trời. Giữa Coronado, tôi vừa thấy mình đứng ở một miền đất mới, vừa chạm lại những mùa hè đã xa.

Linzy, vốn quen xưng mình là "chị Hai", đứa cháu nội đầu lòng, sinh ra đúng vào năm tôi tròn sáu mươi. Sự vào đời của cháu ngày ấy là một nỗi lo lớn không chỉ riêng vợ chồng tôi mà cả bên sui gia cũng phập phồng theo dõi từng ngày. Linzy chỉ nằm trong bụng mẹ sáu tháng mười ba ngày; hình hài đỏ hỏn, bé xíu, nặng vỏn vẹn một ký năm gram. Cháu được đặt vào lồng kính như cái bụng mẹ bằng thủy tinh để giành giật từng hơi thở với sự sống. Suốt hai tháng trời cả nhà chỉ còn biết âm thầm cầu nguyện, mong sao chút sinh khí mong manh kia đủ vững vàng để bám trụ với cuộc đời. Mãi đến ngày được phép đón cháu về, ai nấy mới thở phào nhẹ nhõm như vừa vượt qua một trận bão lớn. Vậy mà giờ đây cháu đã tung tăng trên bãi biển, vừa cười vừa thách đố:

- Ông nội bắt con đi!

Còn tôi tha hồ bấm máy, lưu lại từng khoảnh khắc để mai này, khi các cháu lớn lên, chúng biết rằng đã từng có ông bà nội bên cạnh. Cái túi vải tôi luôn đeo trên vai mỗi lần ra biển chẳng có gì nhiều: áo quần khô, khăn tắm, nước uống, bánh mì, bánh ngọt, không dư thừa nhưng đủ cho một buổi dạo biển ấm áp. Mỗi lần nhìn cháu chạy nhảy, lòng tôi như tan chảy; tôi biết mình may mắn khi còn được chứng kiến và giữ lại những khoảnh khắc ấy.

Một hôm thấy tôi cầm vài chiếc lông chim hải âu đen trắng, Lya, cái tên bố mẹ đặt với ý nghĩa Love, You, Always, tròn xoe mắt hỏi:

- Bà nội nhặt mấy cái lông chim này làm chi vậy?

Tôi mỉm cười:

- Để khi cần vẽ mấy nét nhỏ thiệt nhỏ lên mấy bức tranh bà đang tô trên tường nhà.

Lya thích thú cầm lấy, rồi lượm thêm những mảnh sò bé tí, dúi vào tay tôi bảo cất vô túi. Có lần tôi nhặt được một chai rượu nhỏ, ngắt vài bông hoa dại bỏ vào, đưa cho cháu gọi là "bình bông du mục"; Lya ôm bình hoa cười khúc khích như nhận một món quà kỳ diệu.

Còn Linzy thì thích đắp cát lên người, múc nước đổ vào hố cát, vẽ số vẽ chữ bằng tay, những con số và chữ cái tôi mới dạy ở nhà. Một buổi chiều, khi đang đi dọc theo dãy đá, Linzy reo lên:

- Nội ơi, con thấy một cái baby lake!

Tôi nhìn theo ngón tay cháu: một vũng nước nhỏ trong veo nằm gọn trên phiến đá, khuất sau bụi cỏ. Trong mắt cháu đó là cả một cái hồ bí mật. Ba bà cháu rửa tay, rửa sò, hai đứa cháu nhúng cả đôi bàn chân bé xíu vào; Linzy mắt sáng rỡ:

- Linzy là người đầu tiên tìm ra cái hồ baby bí mật này! Từ nay con khỏi cần đứng chờ rửa chân ở vòi nước nữa nghen nội!

Lya phụng phịu:

- Chị Ba cũng thấy giống như chị Hai mà!

Tôi xoa dịu:

- Vậy cái "baby lake" này là của cả hai: chị Hai lẫn chị Ba.

Nhìn hai chị em hồn nhiên cười khúc khích, dẫm chân xuống vũng nước nhỏ trong đá, lòng tôi chợt nhớ tới một câu hát cũ khiến lòng se thắt: Bây giờ trong cái nón sắt của anh để lại trên bờ lau sậy này, chỉ có một con ễnh ương mượn vũng nước mưa đọng trong đó làm hồ. Trong cái nón sắt của anh bây giờ vẫn có đủ trời, vẫn mây hiền hòa trôi và bốn mùa vẫn về. Xuân muôn thuở dịu dàng, Đông rét lạnh, Thu khi xám buồn, khi rực vàng nắng quái, Hạ cháy lửa nung trời... Chiếc hồ nhỏ trong chiếc nón sắt bỏ quên giữa bờ lau sậy có thể là dấu tích cuối cùng của một người lính không trở về; còn cái hồ nhỏ hôm nay trên bãi đá Coronado là mảnh trời tuổi thơ lấp lánh, nơi sự sống tiếp tục nảy mầm qua tiếng cười của trẻ con, hai đứa cháu tôi.

Tôi không biết người chiến sĩ đã để lại chiếc nón ấy giờ ở đâu, có thể chỉ còn là một cái tên khắc trên bia đá. Nhưng tôi biết chính sự hy sinh lặng thầm của họ đã vun bồi cho buổi chiều bình yên này, với đứa cháu ôm "bình bông du mục" cười khúc khích, như thể cả thế giới chỉ còn lại niềm vui. Lòng tôi bỗng nghẹn lại trước hình ảnh quá khứ và hiện tại gặp nhau trong một khoảnh khắc mỏng manh, nhưng đầy ắp ơn nghĩa và tình người.

Chiếc hồ trong chiếc nón sắt và chiếc hồ trên bãi đá, hai hình ảnh, hai giai đoạn lặng lẽ nối nhau qua những thế hệ. Và tôi, người từng đi qua khói lửa, giờ bên cháu mình, thấy lòng ấm lại. Trong ánh hoàng hôn nhạt màu, tôi thầm cảm tạ Ơn Trên và gọi tên những người vô danh đã để lại cho đời những vũng nước nhỏ để cháu con mai sau có nơi in dấu bàn chân đầu đời. Bãi biển Coronado, trong khoảnh khắc ấy, hiện lên như một phép ẩn dụ cho những điều quý giá âm thầm ẩn mình giữa đời sống, chờ một bàn tay nâng niu để bừng sáng.

Sapy Nguyễn Văn Hưởng

Chú thích của TG: Viết theo lời kể của bà nội để riêng tặng vợ tôi và hai đứa cháu nội.

Niềm Vui Đầu Năm

Ảnh minh họa: istockphoto.com

Dù chưa đến tuổi nghỉ hưu, nhưng con cái đã lớn, tài chánh gia đình không còn là nỗi lo, Nàng quyết định đi làm volunteer tại một Nhà Già (Retirement Home). Lúc đầu, nàng muốn làm chỗ Nhà Già dành cho người Việt để Nàng được trò chuyện lắng nghe tâm tình của những “cư dân”, nhưng nơi đó khá xa, ông xã khuyên nàng chọn làm chỗ gần nhà, chỉ có 3 blocks đường đi bộ, người Tây họ cũng có những nỗi lòng, những câu chuyện đời để cần người chia sẻ.

Nàng chọn giờ làm chiều Chúa Nhật hàng tuần, từ 4 giờ đến 8 giờ tối, công việc đơn giản nhẹ nhàng, phụ với Culinary staff chuẩn bị và phục vụ bữa tối.

Nhà Già này, có ba nhóm cư dân. Nhóm thứ nhất là những người còn khỏe mạnh, tự túc được mọi việc, họ chọn vào sinh sống ở Nhà Già để an hưởng tuổi già, không phiền bận con cái. Nhóm thứ hai, ở trên lầu một, là nhóm Assisted Living, là những người có chút bệnh của tuổi già, cần sự hỗ trợ của y tá và chuyên viên y tế trong chuyện ăn uống, theo dõi sức khỏe mỗi ngày. Nhóm cuối cùng, nhóm chăm sóc trí nhớ, dành cho những người bắt đầu hoặc đang bị vấn đề về trí nhớ, kèm theo các bệnh khác. Nhóm này, ở khu riêng biệt, cửa nẻo luôn đóng, chỉ có người có nhiệm vụ mới có thể vào, các cư dân cũng không thể tự tiện ra, vào như các cư dân của hai khu còn lại, ngoại trừ có người thân đến đón đưa hoặc y tá dẫn đi khi có việc cần.

Nàng làm ở khu các cư dân khỏe mạnh. Nàng đến nơi lúc 4 giờ chiều, dù giờ ăn bắt đầu lúc 4 giờ 30 chiều nhưng nhiều ông bà già rảnh rang đã lai rai kéo xuống phòng ăn. Có vài người tụ tập trước quầy bar, ngồi trên các ghế sofa tán gẫu chuyện mưa nắng và xem tin tức trên chiếc màn hình tivi, có vài người đến thẳng chỗ ngồi vào bàn, thảnh thơi lặng im, sẵn sàng đợi chờ bữa tối .

Nàng thích nhất thời gian này, khi nàng quanh quẩn ngoài phòng ăn, xem xét các bàn đã được setup đầy đủ ly, tách, muỗng nĩa, nước lọc, khăn giấy, trà và cafe, Nàng có dịp hỏi han, nói chuyện với ông này bà kia, những người có nhu cầu được nói, dù chỉ là những câu chuyện vẩn vơ không đầu không đuôi.

Từ thứ hai đến thứ bảy, bữa tối được phục vụ tận bàn cho cư dân. Riêng ngày chúa nhật, bữa tối được gọi là “Buffet and Pub Night”. Nhóm đầu bếp chuẩn bị thức ăn bên ngoài phòng ăn nơi có quầy dùng làm Buffet, các cư dân sẽ xếp hàng để tự lấy thức ăn, đem về bàn thưởng thức, dĩ nhiên, nếu có người nào “long thể bất an” thì có thể nhờ nhân viên lấy thức ăn giùm.

Sau bữa tối chúa nhật, đúng bảy giờ, phòng ăn sẽ được dọn dẹp gọn gàng, chừa một không gian rộng với nhiều chiếc ghế gần quầy bar, sẽ có một “one band man” đến chơi đàn guitar hoặc keyboard, ca hát giúp vui cho các cư dân có một cuối tuần vui vẻ.

Họ ngồi thưởng thức những bài hát theo yêu cầu, nhắc nhớ một thời kỷ niệm vàng son, có thể kêu chút rượu nếu không muốn uống trà hoặc cafe, nếu có hứng thì bước ra sàn nhún nhún theo điệu nhạc, cũng vui lắm.

Nàng thích thời gian “giải trí vui chơi” này, nhìn ngắm các ông bà già yêu đời theo lời ca tiếng nhạc, theo từng điệu nhảy, họ như trẻ ra, như những chàng trai thiếu nữ của những ngày ấy xa xôi.

Chủ nhật hôm ấy, mới sau Lễ Giáng Sinh, các ông bà già ai cũng hớn hở, có lẽ những ngày Lễ vừa qua đã được con, cháu đến thăm, hoặc đón về nhà chung vui quây quần, nhận những món quà từ những người thân yêu . Nàng vừa bước vào chỗ làm, bà Ellen khoe liền:

- Chiếc áo đầm này cô thấy đẹp không, con dâu tôi tặng đấy.

Ông Bryan tiến đến:

- Còn đây chiếc mũ mới, con trai tôi lùng khắp thành phố để mua đúng chiếc tôi yêu thích đấy.

Bà Wendy hài hước ồn ào hơn:

- Ối dào, mấy đứa cháu nội tưởng tôi còn sung sức nên cho tôi mấy chai rượu vang, đêm giao thừa sắp đến tôi phải… mở tiệc, chơi lớn luôn!

Cả buổi ă tối buffet hôm ấy, Nàng cũng vui theo những cư dân hạnh phúc này, những câu hỏi thăm về mùa Noel luôn là cảm hứng cho những câu chuyện bất tận.

Rồi đến giờ dọn dẹp cho đêm nhạc, lần này đặc biệt hơn, sẽ có thêm một người chơi keyboard bên cạnh “one man band” guitar vì là mùa Lễ, chuẩn bị đón Năm Mới.

Nàng vẫn theo thường lệ trách nhiệm của mình, đứng nơi bàn trà và cafe để phục vụ khi có yêu cầu. Ban nhạc, mỗi trước bài hát, thường có vài lời tâm tình, hỏi han các cư dân có biết bài này bài kia, có kỷ niệm gì thì chia sẻ, sau đó mới hát, có khi còn nhắc các cư dân hát theo, rồi vỗ tay.

Đến gần cuối giờ, vì chúa nhật tuần sau sẽ lố qua ngày đầu năm, nên tối nay mọi người sẽ cùng nhau “count down” đếm giờ đón mừng năm mới với ban nhạc. Nơi quầy bar đã có sẵn những chiếc mũ giấy sặc sỡ, những chiếc kèn giấy, và cả những túi confetti, khi đèn được tắt bớt đi, chỉ còn ánh đèn màu mờ ảo, ban nhạc chậm rãi nổi lên bài nhạc nổi tiếng của đêm giao thừa “Auld Lang Syne” cùng giọng ca trầm ấm của chàng “one man band”.

Cả phòng bỗng im lặng, không gian chùng xuống, hình như ai cũng thả hồn theo khoảnh khắc mỗi năm chỉ có một lần này, và nàng cũng thế. Nàng nhớ gia đình, tình thân ruột thịt, nhớ bạn bè của những mùa lễ đầu năm nơi quê nhà, nhớ tuổi thanh xuân, rồi bỗng dưng nước mắt tuôn trào không thể ngăn lại. Khi bài nhạc kết thúc, tiếng “pháo hoa” rộn rã từ những chiếc kèn giấy, tiếng cười, chúc tụng ồn ào, bài hát khác nhộn nhịp bắt đầu, có vài ông bà già bước ra sàn nhảy, nàng sực tỉnh, tìm hộp khăn giấy, thì phía sau có tiếng hỏi nhẹ nhàng:

- Cô có sao không? Tôi mời cô nhảy nhé!?

Nàng vẫn cúi đầu, bối rối lau nước mắt, vội vàng trả lời:

- Không! Tôi không sao cả, cám ơn!

Có tiếng bước đi chậm rãi, Nàng quay ra nhìn, đó là bóng dáng của ông Joe đang từ từ chống gậy đi về phía thang máy nơi cuối hành lang.

Ruth, cô nhân viên làm chung, nói với nàng:

- Hình như ông Joe buồn vì cô đã từ chối lời mời ra sàn nhảy của ông ấy!

Trời ơi, nào Nàng có để ý đến câu mời của ông Joe khi Nàng còn đang rối bời với bao cảm xúc buồn vui theo tiếng nhạc Auld Lang Syne (có ai nghe bài này mà không bâng khuâng?). Lòng nàng tràn ngập nỗi day dứt, vô tình nàng đã đem lại nỗi buồn cho ông Joe vào thời khắc của mùa cuối năm này. Bây giờ nàng có muốn mời ông nhảy cũng đã muộn rồi, ông vừa bước vào thang máy, trở về phòng.

Ruth nhìn nàng, mỉm cười:

- Thôi cô đừng buồn, cô có cơ hội chuộc lỗi trong bữa tiệc “New Year” dành cho nhân viên vào tuần tới.

- Ừ nhỉ! Tôi mới vào làm, nên chưa biết tiệc cũng có cư dân Nhà Già tham dự sao?

- Tiệc cho chúng ta, nhưng có một số cư dân làm thiện nguyện, giúp dọn dẹp, đứng quầy bar, tặng quà, phục vụ chúng ta, có DJ chơi nhạc, và bất cứ cư dân nào muốn xuống chung vui cũng được, vui lắm, rồi cô sẽ thấy.

- Vậy ông Joe trong nhóm thiện nguyện ư?

- Mọi năm thì có, còn năm nay ông mới bị bong gân mắt cá chân vì hôm bữa giúp ông Terry kê lại cái sofa, ổng mang gậy cả tuần nay cô cũng biết mà, nhưng chắc chắn ông Joe sẽ xuống vì ổng hoạt bát và chưa bao giờ bỏ lỡ… cuộc vui nào!

Nàng nhẹ nhõm cõi lòng, vì Joe là một trong những cư dân Nàng thường chuyện trò và cảm mến nhất nơi Nhà Già. Tuổi trẻ của Joe rong ruổi khắp miền đồng bằng thảo nguyên của đất nước, với công việc kỹ sư Nông Nghiệp. Khi về hưu, hai vợ chồng Joe là thành viên hăng hái của Hiệp Hội Red Cross. Cách đây năm năm, vợ Joe qua đời, ông ở lại căn nhà nhỏ vẫn tiếp tục niềm vui thiện nguyện, rồi hai năm sau, hai người bạn thân của ông cũng rời xa ông: một người đi về bên kia thế giới, một người đi tiểu bang khác, nên ông quyết định dọn vào khu Nhà Già này, tìm thêm những người bạn mới chia sẻ buồn vui quãng đời còn lại.

Nhìn Joe nhanh nhẹn, khó ai đoán được trúng tuổi 85 của ông. Cao gầy, khỏe mạnh, Joe thường xuống ăn tối với chiếc quần Jeans và áo thun hoặc áo sơ mi ngắn tay gọn gàng, nói chuyện rôm rả, dí dỏm hài hước với tất cả mọi người, kể cả mấy bà già khó tính nhất trong Nhà Già cũng phải bật cười mỗi khi nghe Joe kể chuyện.

***

Ngày tiệc Năm Mới, vợ chồng Nàng đến sớm, hòa vào không khí nhộn nhịp, ngắm nghía không gian bữa tiệc đã được trang trí thật đẹp. Khán phòng đông đúc, Nàng chẳng thấy Joe đâu, Nàng tính đi ra cửa hỏi thăm bàn tiếp tân Nhà Già, nơi có theo dõi chi tiết mỗi ngày, cư dân nào đi đâu, với ai, có xuống ăn trưa ăn tối hay không, có bệnh hoạn vào bệnh viện hay ở tại phòng… thì may quá, Ruth xuất hiện giải tỏa thắc mắc cho Nàng với khuôn mặt đăm chiêu giùm Nàng:

- Hồi trưa ông Joe được vợ chồng cô con gái đón về nhà ăn tối, không biết có quay về đây, hay sẽ ở qua đêm nhà con gái?

Nàng trở lại bàn, băn khoăn, coi như đêm nay không có dịp được chuộc lỗi với Joe. Bên ngoài tuyết đang rơi dày đặc, dự báo thời tiết cho biết nhiệt độ sẽ rất lạnh trong suốt tuần lễ, người trung niên như Nàng còn thấy ớn lạnh, huống chi những người già, chẳng ai muốn ra ngoài đường nếu không có việc cần thiết.

Giữa buổi tiệc, Nàng quay qua chồng:

- Mình về thôi anh, đường xa trơn trợt lắm. Chắc ông Joe ở lại nhà con gái rồi!

Chồng nhìn Nàng, cảm thông:

- Đành vậy! Lần tới em sẽ mời Joe nhảy sau bữa tối “Buffet and Pub Night”, cũng vẫn còn tháng 1, còn là New Year.

Nhưng kìa, Nàng nhìn ra ngoài khi cánh cửa ngoài bàn tiếp tân mở rộng, dáng cao gầy của Joe bước vào cùng vợ chồng cô con gái. Joe nở nụ cười tươi chào cô tiếp tân, vừa đứng giậm chân nơi tấm thảm để rũ bỏ những mảng tuyết còn bám trên đôi giày boots, cô con gái phụ bố cởi chiếc áo măng tô dày màu lông chuột, cậu con rể ôm Joe tạm biệt, rồi đôi vợ chồng bước ra khỏi cửa. Nàng sung sướng, rời bàn, chạy đến bắt tay Joe:

- Happy New Year Joe! Tôi đợi ông nãy giờ, cứ tưởng ông không về tối nay!

Joe rạng rỡ cầm tay Nàng:

- Tôi phải về chớ, dù con gái có nài nỉ tôi ở lại qua đêm, tôi nhớ mấy ông già bà già bạn của tôi, và nhớ mấy cô nhân viên dễ thương tốt bụng như cô nữa đấy.

Nàng nói vội vàng vì sợ Joe đổi đề tài:

- Vậy tôi xin được mời ông nhảy nhé. Tôi xin lỗi vì tuần trước không nhảy với ông, khiến ông buồn…

Joe bật cười lớn:

- Trời ơi! Tôi không buồn cô chút nào hết á! Cô biết không, từ khi vợ tôi mất, tôi thường có thói quen, là chiều cuối năm sẽ uống champagne một mình với…vợ và đón giao thừa với bả, nhưng hồi tuần rồi chưa phải chính thức giao thừa nên tôi mới ở lại chung vui, ai dè ban nhạc chơi bài Auld Lang Syne hay quá, làm tôi rưng rưng xúc động nhớ vợ, quay qua thấy cô đang khóc, chắc cô cũng nhớ kỷ niệm nào đó, nên tôi muốn chia sẻ an ủi, nhưng cô còn nức nở hơn, tôi đành bỏ về phòng tâm sự cùng…vợ vậy!

Nàng giúp Joe treo chiếc áo khoác trên móc áo ngoài phòng tiếp tân rồi kéo ông ra sàn nhảy, đúng lúc DJ chuyển qua điệu slow rock chậm rãi. Nàng và ông đứng đối diện nhau, nhún nhảy theo điệu nhạc giữa đám đông cũng đang nhịp nhàng theo từng bước nhảy. Ông Joe hôm nay mặc chiếc quần kaki màu đen, với chiếc áo thun tay dài màu bọc-đô, bỏ trong quần với dây thắt lưng đúng điệu, đúng màu sắc của Năm Mới, miệng cười liên tục, vừa nhảy vừa chào hỏi những người nhảy gần bên, rồi nháy mắt nhìn nàng như biểu nàng đừng ghi nhớ chuyện của tuần trước, hãy vui lên, năm mới mà!

Nàng cũng chợt nhận ra, ông Joe không còn mang gậy, vậy là chân của ông đã khỏi hẳn, không còn bong gân nữa!

Quả là một niềm vui đầu năm!

Edmonton, Tháng1/2026,

KIM LOAN

 

Về Florida Thăm Nhà Cũ, Trường Xưa

Dịp nghỉ lễ cuối năm 2025, vợ chồng tôi trở lại thành phố St. Petersburg sau 37 năm, tìm về căn nhà cũ và trường xưa của bà xã tôi.

Đầu năm 1987, nhà tôi rời trại tị nạn Galang, Indonesia đi Mỹ định cư sau hành trình vượt biển nhiều lần và đã từng bị công an bắt giam cả tháng.

Gia đình vượt biển trong năm 1985, ba của Hương đi trước, đem theo hai người con lớn. Má đi sau mấy tháng với hai người con còn lại và may mắn cả nhà đã đến các đảo của Indonesia, trước khi được chuyển vào trại chuyển tiếp Galang dưới sự điều hành của Cao ủy Tị nạn Liên Hiệp Quốc. Ở đây, người vượt biển được gặp nhân viên di trú của Hoa Kỳ, Úc, Canada, Hà Lan, Đức, Nhật để phỏng vấn định cư. Mỗi lần bị phái đoàn từ chối nhận là một nỗi buồn, nhưng ai cũng kiên nhẫn chờ đợi cho lần phỏng vấn kế tiếp.

Tác giả và bà xã chụp ảnh trước ngôi nhà nơi gia đình vợ từng sống 37 năm trước đây (Ảnh: Bùi Văn Phú)

Vào cuối thập niên 1980, thời gian ở trại của một người tị nạn ít nhất cũng là một năm, trung bình là hai năm và có những người đã phải ở lâu hơn, vì trục trặc hồ sơ hay vì có bệnh lao.

Gia đình bà xã được Hoa Kỳ nhận cho định cư. Chuẩn bị lên đường đi Mỹ, nhưng đã gặp những trở ngại vào giờ chót.

Nếu mọi chuyện như dự định, gia đình đã lên đường định cư từ tháng 9/1986, nhưng người bảo trợ ở Denver, Colorado vào phút chót đã không tiếp tục hoàn tất hồ sơ để đón qua Mỹ. Lần thứ hai, cả nhà đã ra cầu tàu, sắp xuống tàu rời Galang thì cô em gái bị mạt cưa làm đỏ mắt nên lại không được lên đường, vì chính phủ Singapore không cho người bị đỏ mắt quá cảnh bên đó. Thế là phải trở về trại, nhận lại nồi niêu, chén bát vừa cho hết hàng xóm, tiếp tục cuộc sống trong trại với nhiều lo âu không biết ngày nào mới có thể rời đảo.

Lần thứ ba, đầu tháng 1/1987, gia đình rời Galang qua Singapore, có tôi đón tại cầu tàu. Chuyến tàu đó, ngoài gia đình Hương còn có linh mục Tống Kiến Hùng, gia đình ông Lê Bé là những người tôi quen trong trại đi định cư ở California. Vào trại chuyển tiếp Hawkins Road ở vài ngày chờ chuyến bay đi Mỹ. Như với nhiều thuyền nhân từ Galang đã qua đây, tôi đưa Hương đi chơi Singapore một ngày, rồi ra phi trường Changi tiễn gia đình đi Mỹ định cư. Còn tôi đi Bangkok nhận công việc mới, cũng làm cho chương trình giáo dục tị nạn.

Gia đình được cơ quan Bác ái Công giáo (USCC) bảo trợ về thành phố St. Petersburg, Florida định cư. Có sơ Yến giúp đỡ ổn định chỗ ở, làm các thủ tục giấy tờ, ghi danh học tiếng Anh ESL cho ba mẹ, nhập học các trường cho bốn chị em.

USCC thuê cho gia đình một căn nhà hai phòng ngủ, một phòng tắm ở số 731 17th Street N., St. Petersburg, bên cạnh có gia đình ông Liêm Nguyễn đến sống đã vài năm. Cũng ở thành phố này còn có gia đình bác Mai Văn Hòa, từ Galang đến định cư vài tháng trước.

Nhà tôi và em trai kế vào trường Northeast High School. Hai em nhỏ học tiểu học và cấp hai. Đi học nếu không có người đưa đón thì đi xe buýt vàng của trường.

Sau vài tháng quen dần với cuộc sống mới, ba đi làm phụ bếp ở nhà hàng, cuối tuần Hương theo má đi dọn phòng trong khách sạn.

Năm 1988, tôi trở lại Hoa Kỳ, về thăm gia đình Hương và cũng tìm việc ở khu vực Tampa-St. Petersburg, có gặp bà Thanh Đồng Ingall là người sống ở đây lâu năm hướng dẫn tìm việc làm trong lãnh vực xã hội và giáo dục.

Nhưng rồi vùng Vịnh San Francisco mời gọi tôi trở về, làm việc với Hội Ngư phủ ở Oakland, giám đốc là anh Phạm Minh Chiếu. Tôi phụ trách giúp tìm việc làm cho những người mới đến định cư.

Hè năm 1988, gia đình Hương từ giã vùng Vịnh Tampa, Florida dọn về vùng Vịnh San Francisco, California. Chúng tôi kết hôn với nhau năm 1992.

Ba mươi bảy năm sau, chúng tôi trở lại St. Petersburg. Căn nhà xưa đã được sửa lại, hai căn, trước đây gia đình ông Liêm và gia đình Hương ở, đã nhập với nhau thành một. Theo sàn giao dịch bất động sản Zillow, giá căn nhà bây giờ là 340.000 đô la.

Năm 1987, ông Liêm đã mua nhà riêng, sau mấy năm định cư. Căn nhà ba phòng ngủ hai phòng tắm, cách nhà cũ chừng dăm phút lái xe, giá 50.000 đô la.

Ngôi nhà cũ bây giờ có hàng rào gỗ chung quanh, không còn nhiều cây cao xum xuê trước sân. Kín cổng và không thấy ai ngoài sân. Gặp người láng giềng ở đối diện, chúng tôi hỏi thăm, ông nói chắc chủ nhà đi chơi. Ông kể là căn nhà kế cận, bây giờ là một Art Studio mới bán với giá 700.000 đô la vào năm ngoái. Trước đó dăm năm đó là một căn nhà hư hỏng bán chưa đến 50.000 đô.

Sau khi nhìn lại nhà cũ, chúng tôi đến trường Northeast High School. Vì là dịp lễ nghỉ nên trường đóng cửa. Từ ngoài nhìn vào, nhà tôi thấy sân trường vẫn quen thuộc, là nơi học sinh ngồi ăn trưa.

Những thầy cô dạy Anh ngữ và toán còn lưu lại nhiều kỷ niệm và lòng biết ơn trong tim bà xã vì lúc bấy giờ tiếng Anh còn yếu nhưng được thầy cô hết lòng giúp đỡ, khuyến khích học tập, giờ toán hay được gọi lên bảng giải bài mẫu cho bạn học làm theo. Ở trường khi đó có vài chục học sinh Việt, nhiều em qua Mỹ đã lâu nên rất thời thượng với tóc punk, quần ống túm mà rộng trên đùi.

Theo số liệu của Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ, năm 1990 có 1.000 người Việt ở St. Petersburg và 600 ở Tampa. Đến nay con số lên đến 21.000 cho toàn vùng Vịnh Tampa, gồm các thành phố Pinellas Park, St. Petersburg, Tampa, Largo, Clearwater. Một số làm việc cho các hãng xưởng, nhiều người làm móng tay. Có người đi câu, lưới cá về bán hay buôn bán rau trái.

H02: Chợ nông sản với nhiều cây trái Việt ở Clearwater, Florida (Ảnh: Bùi Văn Phú)

Những ngày ở đây chúng tôi đi chợ trời cuối tuần, có hàng quán bán cháo lòng, bún mắm, nước mía. Cuối tháng 12 dương lịch mà có nhiều trái cây quê nhà như na, sapôchê, mít, vú sữa, ô ma, nhãn, xoài, ổi, cóc, khế; các loại rau muống, rau mồng tơi, rau dền, mướp hương. Rau tương đối rẻ còn trái cây nếu so với California thì không. Sapôchê, nhãn 5 đô một cân Anh, na nhỏ 8 đô, na lớn 15 đô một cân, vú sữa hai trái 8 đô 50 xu. Cây me non, cao chừng một mét có người mua với giá 40 đô.

Nhà hàng có phở Zen, khá ngon. Cơm tấm bì, bún thịt nướng ở quán Kiên Giang rất ngon và đông khách lúc hai, ba giờ chiều. Không như bên California, vào quán Việt gọi thức ăn, trong vòng 5 phút là có ngay, ở đây có thể vì thiếu người phục vụ nên khách phải chờ cũng khá lâu, hay nếp sống ở Florida chậm rãi hơn nên mọi thứ không nhanh, chớp nhoáng như ở California?

Trong vùng Vịnh Tampa nay có nhiều xứ đạo Công giáo và chùa Phật giáo. Các cơ sở tôn giáo đều tọa lạc trên những khu đất rộng. Chùa Phật Pháp ở St. Petersburg theo phái Theravada, trước chùa có nhiều tượng Phật và những hàng tre xanh mang lại khung cảnh rất Việt Nam.

Chủ nhật dự lễ ở nhà thờ Thánh Giuse của riêng người Công giáo gốc Việt ở Tampa. Trong bài giảng, cha chính xứ Đinh Xuân Chiến, dòng Ngôi Lời SVD, nhắc đến nhiều đóng góp cho giáo xứ của những gia đình làm đẹp móng tay, mái tóc.

Nhà thờ Các Thánh Tử đạo Việt Nam ở St. Petersburg, Florida (Ảnh: Bùi Văn Phú)

Khi tôi sống ở đây đôi tháng vào năm 1988, lúc đó có cha Tước phục vụ cộng đồng Công giáo trong một giáo xứ Mỹ của Giáo phận St. Petersburg. Nay thành phố này đã có nhà thờ Các Thánh Tử đạo Việt Nam với cha chính xứ Nguyễn Vũ Việt từ nhiều năm qua. Giáo xứ không chỉ là nơi sinh hoạt tôn giáo cho 500 gia đình mà còn là cơ sở giáo dục, có chương trình học tiếng Việt và giúp học sinh ôn bài, làm bài tập sau giờ học.

Ghé thăm mới được biết cha chính xứ là cháu của linh mục Nguyễn Văn Lý, một người tranh đấu cho tự do tôn giáo và nhân quyền đã bị Hà Nội giam tù nhiều năm. Không hẹn trước nhưng chúng tôi đã được cha đón tiếp, cho biết về các sinh hoạt của cộng đoàn giáo dân ở St. Petersburg, như đại hội tôn kính các Thánh Tử đạo cuối tháng 11 vừa qua.

Khác với California là nơi không có giáo xứ Việt, ở Florida linh mục Việt có thể lập giáo xứ riêng và tự lo điều hành mọi việc với sự đóng góp của giáo dân. Vì thế ở đây đã có các linh mục khai sinh ra giáo xứ và làm chánh xứ cả chục năm hay lâu hơn.

Trước khi ra về, cha Việt tặng chúng tôi mấy trái khế, cây nhà lá vườn của người trong giáo xứ. Khế ngọt, có lẽ cũng là loại trái được dân địa phương ưa chuộng vì trong siêu thị Publix có bán, giá 3-4 đô một trái.

Hỏi chúng tôi về hưu có tính trở lại đây sống vì cha cũng biết bán nhà ở California về St. Petersburg thì dành một nửa mua nhà, nửa còn lại cộng với tiền an sinh xã hội là sống hưu thoải mái với khí hậu ấm áp quanh năm như ở Việt Nam và cây trái, rau cỏ quê nhà cũng không thiếu.

Một lần nữa giã từ St. Petersburg.

Bãi biển Siesta ở thành phố Sarasota, Florida đông du khách trong ngày cuối năm dương lịch (Ảnh: Bùi Văn Phú)

Mấy ngày qua, ghé thăm nhà xưa, trường cũ, gặp gỡ nhiều người cho chúng tôi hiểu biết hơn về vùng Vịnh Tampa. Nhất là có dịp ra biển ở Clearwater, ở Sarasota mà mê cát trắng mịn như bột và nước xanh màu ngọc bích nên sẽ trở lại trong một ngày không xa, làm khách du lịch vui cùng sóng nước biển xanh. Không như đã đi xa 37 năm mới trở về trong chuyến đi vừa qua.

Bùi Văn Phú