title

TNS Dan Sullivan (CH) bị đối thủ âm mưu chiếm cử tri ở Alaska qua "trò mèo"

Vụ bê bối này được đặt tên là “Decoy Dan” (Dan giả) đã gây ra cuộc tranh cãi lớn về việc tuyển dụng ứng viên “phá đám” trong cuộc bầu cử Thượng viện Mỹ năm 2026 tại Alaska.

Tờ The New York Times đã công bố chi tiết vào ngày 28/10/2026 và nhanh chóng dẫn đến điều tra của thống đốc tiểu bang cùng hành động của Bộ Tư pháp Mỹ.

Theo đó, bối cảnh như sau: Alaska vốn sử dụng hệ thống bỏ phiếu xếp hạng. Cử tri xếp hạng các ứng viên theo thứ tự ưu tiên. Trên phiếu bầu cuối cùng có 4 ứng viên là:

Dan S. Sullivan (Đảng Cộng hòa, đương nhiệm, được ghi rõ “Incumbent - Đương nhiệm”, hình 2).

Mary Peltola (Đảng Dân chủ, cựu dân biểu, hình 4).

Daniel J. Sullivan Jr. (hay còn gọi là “Decoy Dan”, giáo viên đã nghỉ hưu từ thị trấn đánh cá nhỏ Petersburg, hình 3).

Gerald Heikes (ứng viên lâu năm, ít cơ hội).

Vì trên phiếu bầu có hai người cùng tên “Dan Sullivan” sẽ dễ gây nhầm lẫn cho cử tri, đặc biệt là những người ủng hộ đảng Cộng hòa có thể vô tình chọn lầm người kia.

Theo NYT, vào mùa hè năm 2025, nhân viên chiến dịch của Mary Peltola được chỉ thị từ các phụ tá cấp cao: tìm càng nhiều người tên Dan Sullivan ở Alaska càng tốt, bằng cách lục lọi hồ sơ cử tri. Mục tiêu là tuyển một người trùng tên với Thượng nghị sĩ đương nhiệm để gây nhầm lẫn và “pha loãng” phiếu ủng hộ của ông Dan S. Sullivan, từ đó giúp Peltola thắng.

Nỗ lực này được gọi nội bộ là “dự án cấu trúc phiếu bầu". Họ không chỉ tập trung vào một người tên Dan Sullivan, mà còn cố gắng tuyển thêm các ứng viên “phá đám” khác.

Một nhà vận động Dân chủ kỳ cựu tên Jerid Kurtz đóng vai trò quan trọng. Ông dùng tên giả là “Zane”, rồi đi khắp Alaska, gặp gỡ các ứng viên tiềm năng tại quán bia và thuyết phục họ tranh cử, đồng thời hứa hẹn sẽ chi thêm tiền bên ngoài yểm trợ.

Daniel J. Sullivan (giáo viên nghỉ hưu, từng làm việc cho Lâm nghiệp Mỹ) đã đồng ý tranh cử. Ông từng nói không thích chính trị nhưng “ghét Trump” và sẵn sàng chạy nếu giúp được Mary Peltola. Ông nộp hồ sơ tranh cử vào tháng 5/2026 với tư cách Đảng Cộng hòa (sau này chuyển thành “chưa được công bố”). Theo cựu quản lý chiến dịch Elisa Rios, Kurtz báo cáo rằng Daniel J. Sullivan ghét Trump, thích Peltola, không muốn làm chính trị gia nhưng sẵn sàng tranh cử nếu điều đó giúp Peltola.

Cựu quản lý chiến dịch của Peltola là bà Elisa Rios (bị sa thải hồi tháng, xác nhận với NYT rằng Peltola không trực tiếp tham gia nhưng “chắc chắn biết” về kế hoạch. (Sau đó Rios cố rút lại một số tuyên bố, nhưng NYT cho rằng các cuộc phỏng vấn vẫn nhất quán với bằng chứng khác).

Âm mưu này có sự tham gia của luật sư chiến dịch Peltola và nhân viên cấp cao của Ủy ban tranh cử Thượng viện Đảng Dân chủ - DSCC. Có nhiều tin nhắn trao đổi qua lại giữa các bên về âm mưu này.

Hồ sơ FEC cho thấy 49th State PAC, một super PAC ủng hộ Peltola, đã trả khoảng $87.000 đô cho Wingspan Strategies, công ty do Kurtz đồng sở hữu. Tuy nhiên PAC này tuyên bố họ “chưa bao giờ thuê hoặc trả tiền cho Jerid Kurtz để thực hiện bất kỳ dịch vụ nào”. NYT không nói khoản trả cho công ty đó là tiền trả trực tiếp cho việc tuyển Daniel J. Sullivan.

Theo NYT, nhóm này còn tìm cách đưa thêm các ứng cử viên “spoiler” khác vào lá phiếu để chia phiếu Cộng hòa như ông Matthew Salisbury ở Anchorage được “Zane” tiếp xúc nhiều lần, nhưng cuối cùng không tranh cử. Khi NYT cho xem ảnh Kurtz, Salisbury xác nhận đó là người đã dùng tên Zane.

Gerald Heikes nói một người đàn ông từ miền Trung Tây đã rủ ông tranh cử và hứa sẽ “làm cho mọi việc xảy ra” dù không đưa tiền trực tiếp. Heikes nói người đó không giống ảnh Kurtz, nên chưa rõ người tiếp cận Heikes có phải Kurtz hay không.

Sau vòng sơ bộ, Kurtz bị cáo buộc đã thúc giục David Leslie rút lui. Leslie rút ngày 31/8, mở đường cho Heikes vào lá phiếu chung kết và khiến Peltola trở thành Dân chủ duy nhất.

Nhóm cũng từng bàn việc lập một đảng cánh hữu mới tên kiểu “MAGA Party” để hút thêm ứng cử viên bảo thủ. Giám đốc vận động của DSCC trả lời ý tưởng này là “Smart”, nhưng kế hoạch bị bỏ vào tháng 5.

NYT cho biết họ dựa trên các cuộc phỏng vấn 12 người liên quan hoặc được tiếp cận, tin nhắn văn bản, và tài liệu chuẩn bị cho một vụ kiện có thể xảy ra.

Thế nhưng, khi bài báo của NYT tung ra hôm qua, chiến dịch của Peltola và uỷ ban DSCC đều phủ nhận hoàn toàn, họ nói: “Chiến dịch Alaskans for Mary không liên quan đến bất kỳ chiến dịch Sullivan nào… và không tuyển bất kỳ ứng viên nào vào cuộc đua.”

Với các cáo buộc khá rõ ràng, Thống đốc Alaska Mike Dunleavy hôm nay đã ra lệnh điều tra hình sự qua Sở An toàn Công cộng tiểu bang để xem xét liệu kế hoạch có vi phạm luật Alaska hay không, và có thể đưa ra cáo buộc hình sự hoặc dân sự.⁠

Thực ra Bộ Tư pháp Hoa Kỳ đã biết trước việc này và tiến hành kiện tiểu bang Alaska rồi (1 tuần trước báo cáo NYT), DOJ yêu cầu không chứng nhận kết quả nếu Thượng nghị sĩ Sullivan thua và số phiếu của “Decoy Dan” có thể đã thay đổi kết quả.

Sau bài báo của NYT, DOJ tiếp tục đẩy mạnh điều tra hình sự, chuẩn bị phát hành hàng chục trát đòi hầu tòa của đại bồi thẩm đoàn, xem xét khả năng cấu thành tội âm mưu vi phạm quyền cử tri.

Theo các chuyên gia chiến thuật “ballot-stacking” (xếp chồng phiếu bằng cách đẩy thêm ứng viên) được nhiều chuyên gia pháp lý đánh giá là không bất hợp pháp theo luật hiện hành (đã từng được cả hai đảng sử dụng ở Alaska và nơi khác).

Tuy nhiên, việc cố ý tuyển người trùng tên để gây nhầm lẫn bị chỉ trích nặng nề là “bẩn thỉu”, “lừa dối cử tri” và làm suy yếu tính toàn vẹn của bầu cử.

Trước đó (tháng 6/2026), Sở Bầu cử Alaska từng loại Daniel J. Sullivan khỏi phiếu sơ bộ vì cho rằng ông tranh cử không thiện chí và nhằm gây nhầm lẫn. Tòa án Tối cao tiểu bang sau đó buộc phải đưa ông trở lại phiếu, vì luật không yêu cầu ứng viên phải tranh cử có “thiện chí”.

Cuộc bầu cử sẽ hoàn tất vào ngày 3/11/2026. Vụ bê bối này xảy ra chỉ vài ngày trước ngày bỏ phiếu, vì thế tạo thành một “bất ngờ tháng Mười” lớn. Trong khi các cuộc điều tra của tiểu bang và liên bang vẫn đang tiến hành.

Vụ bê bối này đã khiến Peltola phải trả giá đắt. Chiến dịch tranh cử của Peltola đang mất đi uy tín. Giờ đây, theo học giả luật pháp Jonathan Turley, điều này có thể khiến các luật sư của bà mất khả năng tiếp tục đại diện cho bà ta. Và ngay cả các luật sư này cũng cần mướn luật sư để sẵn sàng bào chữa cho mình.

FB Uyen Vu