title

Alzheimer!

Có một thứ bịnh rất lạ. Người ta mắc nó mà nhiều khi chính người mắc lại là người cuối cùng biết mình mắc. Người nhà con vợ biết trước. Bồ cũ biết trước. Bạn bè biết trước. Hàng xóm đôi khi cũng biết trước. Còn đương sự thì cứ tỉnh bơ: “Tui có quên gì đâu!”

Đó là cái bịnh… quên!

Mà quên thì ai cũng có lúc quên. Quên chìa khóa, quên điện thoại, quên mình để mắt kiếng ở đâu, quên tên một người mới gặp hôm qua. Có khi đi vô phòng rồi đứng giữa phòng, ngó bên nầy ngó bên kia, tự hỏi: “Ủa, mình vô đây làm chi vậy ta?” Rồi đứng suy nghĩ hồi lâu, không nhớ. Bèn đi ra. Ra tới ngoài cửa mới sực nhớ: “À! Mình vô lấy cái điện thoại!”

Quay vô thì… lại quên mình định lấy cái gì!

Cái chuyện nầy, hồi còn trẻ, người ta thường gọi là “đãng trí”. Lớn tuổi hơn một chút thì gọi là “lú lẫn”. Còn khi nghe ai nói tới Alzheimer thì tự nhiên thấy… hết cười!

Nhưng câu chuyện tôi kể sau đây thì xin bà con cười trước đã.

Có một ông nọ đi khám bịnh định kỳ hằng năm. Vừa ngồi xuống trước mặt bác sĩ, ông đã có vẻ bồn chồn, lo lắng.

Bác sĩ hỏi: “Sao bác? Có chuyện gì trong người hổng ổn hả?”

Ông thở dài: “Dạ… nói thiệt với bác sĩ, hình như tui đang bị bịnh quên!”

“Quên chuyện gì?”

“Nhiều thứ lắm bác sĩ ơi! Có khi tui đậu xe xong, đi vô tiệm rồi mà hổng nhớ mình đậu xe ở đâu. Có khi viết thư trả lời cho người ta rồi, vài bữa sau lại hổng nhớ mình đã trả lời hay chưa. Rồi có lúc tui đi tới một chỗ nào đó, đứng giữa đường mà ngẩn tò te: ‘Ủa, mình tới đây làm chi vậy ta?’”

Bác sĩ gật gù, ghi chép lia lịa.

Ông bệnh nhân thấy bác sĩ chăm chú như vậy, tưởng mình nói đúng bệnh, nên nói tiếp:

“Mà cái vụ nầy mới thiệt là rắc rối. Tui bắt đầu lẫn lộn người nầy với người kia. Có bữa tui lẫn vợ tui với đứa em vợ.”

Bác sĩ ngước lên: “Vậy à? Vợ bác có để ý chuyện đó không?”

Ông cười: “Có chớ! Mà lạ một điều là em vợ tui khoái cái vụ tôi quên đó lắm. Mỗi lần tui lẫn hai người với nhau là dì ấy cười tươi rói!”

Bác sĩ cố nín cười.

Ông tiếp: “Nhưng chưa hết đâu bác sĩ. Có lần tui còn lẫn vợ tui với… vợ thằng hàng xóm!”

Bác sĩ giật mình: “Ồ! Vậy ông hàng xóm nói sao?”

Ông lắc đầu: “Nó đòi chém tui!”

Bác sĩ im lặng một hồi, rồi đặt cây viết xuống bàn.

Ông bệnh nhân càng thêm lo, bèn hỏi: “Thưa bác sĩ, như vậy trước hết tui phải làm gì đây?”

Bác sĩ nhìn ông, trầm ngâm vài giây, rồi từ tốn nói bằng một giọng hết sức dịu dàng: “Dạ… trước hết, xin bác trả tiền khám bịnh trước đi!”

Ông bệnh nhân ngạc nhiên: “Ủa? Tại sao vậy bác sĩ?”

Bác sĩ mỉm cười: “Pay me in advance! Tại tui sợ lát nữa bác quên bác đã trả tiền… còn tui thì quên luôn là bác chưa trả!”

Đọc tới đây chắc bà con cười. Tôi cũng cười. Nhưng cười xong rồi, tôi lại nghĩ: cái chuyện quên nầy coi vậy mà đâu có đơn giản.

Bởi càng lớn tuổi, trí nhớ càng trở thành một thứ tài sản quý.

Hồi còn trẻ, mình nhớ đủ thứ. Nhớ số điện thoại của bạn bè. Nhớ địa chỉ nhà người quen. Nhớ ngày sinh của vợ. Nhớ ngày cưới. Nhớ ngày lãnh lương. Mấy chuyện nầy thì đàn ông thường nhớ rất giỏi!

Nhưng tới tuổi về già, bộ nhớ trong đầu bắt đầu giống như cái tủ quần áo lâu ngày không dọn. Đồ vẫn còn đó, nhưng muốn tìm cái áo mình cần thì phải lục một hồi.

Có những chuyện mới xảy ra hôm qua thì quên mất. Trong khi chuyện xảy ra cách đây mấy chục năm lại nhớ rõ mồn một.

Lạ thiệt! Tôi có thể quên mình mới vừa ăn sáng món gì. Nhưng hỏi hồi nhỏ ở Miền Tây đi học bằng gì, nhà ở đâu, cây cầu khỉ bắc qua con kinh ra sao, má nấu món gì ngày Tết… thì tự nhiên ký ức chạy về ào ào.

Có lẽ trí nhớ con người cũng giống như một cái kho. Những chuyện mới bỏ vô thì nằm trên cùng, dễ thấy. Những chuyện cũ tưởng đã mất tiêu, vậy mà một ngày đẹp trời nào đó, chỉ cần nghe một câu hát, ngửi một mùi thức ăn, nhìn một con đường… là nó bật dậy. Bỗng nhiên mình thấy lại cả một thời tuổi trẻ.

Nhưng Alzheimer thì khác.

Alzheimer là một bệnh thoái hóa thần kinh tiến triển, ảnh hưởng tới trí nhớ, khả năng suy nghĩ và nhiều chức năng nhận thức khác. Nó không đơn giản là thỉnh thoảng quên chìa khóa hay quên tên một người. Điều đáng chú ý là những khó khăn ấy ngày càng ảnh hưởng tới sinh hoạt hằng ngày.

Cho nên, đừng thấy người lớn tuổi quên vài chuyện lặt vặt rồi vội nói: “Ổng bị Alzheimer rồi!”

Nói vậy tội người ta. Có khi mình cũng quên mà không biết. Thí dụ sáng nay mình đi tìm cái điện thoại. Lục bàn, lục ghế, lục trong phòng ngủ. Tìm hoài không thấy. Cuối cùng nghe tiếng chuông điện thoại reo.

Mình chạy đi tìm.

Thì ra… điện thoại đang nằm trong túi của mình!

Đó chưa chắc là Alzheimer. Đó có thể chỉ là… tuổi già! Mà tuổi già cũng có cái hay của tuổi già.

Hồi trẻ, mình sợ người khác nói mình quên. Về già, đôi khi mình lại thấy quên được một số chuyện cũng là… phước.

Quên chuyện buồn.

Quên chuyện giận.

Quên người làm mình mất ngủ.

Quên mấy chuyện thiên hạ nói xấu mình.

Quên luôn chuyện mình từng cãi nhau với ai đó cách đây hai chục năm.

Nhưng có những thứ không nên quên.

Đừng quên người đã thương mình.

Đừng quên người đã giúp mình lúc hoạn nạn.

Đừng quên quê nhà.

Đừng quên cha mẹ.

Đừng quên những người đã nằm xuống trước khi mình kịp nói một lời cảm ơn.

Và nhất là đừng quên mình đang sống hôm nay là nhờ bao nhiêu người đã đi qua đời mình.

Tết là lúc người ta nói nhiều tới chuyện nhớ.

Nhớ nhà. Nhớ quê. Nhớ má. Nhớ ba. Nhớ anh em. Nhớ bạn bè. Nhớ một căn nhà cũ. Nhớ con đường làng. Nhớ nồi thịt kho, nồi canh khổ qua, dưa cải, bánh tét.

Người Việt mình ăn Tết mà thiếu chữ “nhớ” thì coi như thiếu mất một phần hương vị.

Có người xa quê vài chục năm, tới Tết nghe một bài vọng cổ là mắt đỏ hoe. Có người nghe tiếng pháo trong một đoạn phim cũ cũng thấy lòng mình chùng xuống.

Đó là ký ức. Mà ký ức, đôi khi còn mạnh hơn cả hiện tại.

Tôi sống ở Melbourne đã hơn 30 năm. Có những con đường bây giờ đã thay đổi. Có những cửa tiệm ngày xưa không còn nữa. Có những người từng quen biết nay đã đi xa. Nhưng chỉ cần chạy ngang một con đường cũ, tôi lại nhớ.

Nhớ cái thời mới tới nước Úc.

Nhớ những ngày đầu đi làm.

Nhớ những chuyện vui buồn của một đời người.

Những thứ đó nằm ở đâu trong đầu mình?

Chắc không ai biết chính xác.

Chỉ biết rằng nó vẫn còn đó.

Cho tới một ngày… mình quên!

Bởi vậy, người lớn tuổi đôi khi cần được người thân kiên nhẫn hơn một chút. Khi cha mẹ hỏi đi hỏi lại một câu, đừng vội gắt. Khi ông bà kể đi kể lại một chuyện cũ, đừng vội nói: “Chuyện đó kể rồi mà!”

Biết đâu đối với họ, đó là một trong những ký ức quý giá cuối cùng còn ở lại.

Một ngày nào đó, người ta có thể quên tên con cháu.

Có thể quên căn nhà mình đang ở.

Có thể quên người đang ngồi trước mặt mình.

Nhưng tình thương đôi khi vẫn còn theo một cách nào đó, dù lời nói và trí nhớ đã không còn như trước.

Cho nên Tết nầy, nếu trong nhà có ông bà, cha mẹ lớn tuổi, xin bà con chịu khó ngồi xuống nói chuyện với họ.

Hỏi chuyện ngày xưa.

Hỏi quê nội ở đâu.

Hỏi hồi nhỏ ăn Tết ra sao.

Hỏi ông bà quen nhau thế nào.

Hỏi má ngày xưa nấu món gì ngon nhứt.

Mấy câu chuyện đó, nếu hôm nay mình không hỏi, mai mốt có khi không còn ai để hỏi nữa.

Còn chuyện ông bệnh nhân trong câu chuyện đầu bài thì… tôi nghĩ bác sĩ nói cũng có lý. "Pay me in advance!"

Nhưng xin bà con nhớ một điều: tiền khám bịnh có thể trả trước.

Còn tình nghĩa thì… đừng để tới lúc quên rồi mới trả!

Tết mà!

Cười một chút cho vui.

Nhớ một chút cho lòng thêm chút ấm.

Và nếu lỡ có quên ai, xin đừng buồn.

Miễn sao mình còn nhớ thương người ta là được.

Còn nếu một ngày thức dậy, mình nhìn vợ rồi hỏi:

“Bà là ai vậy sao leo lên giường của tui?”

Thì… xin bà con đừng cười.

Có khi bà ấy sẽ trả lời:“Ông quên tui thiệt hả? Vậy thì tốt! Tui khỏi cần nhớ ông nữa!”

Lúc đó, Alzheimer hay không Alzheimer…cũng nên đi khám bác sĩ liền!

Đoàn Xuân Thu.

Melbourne.