title

Thái Thanh

Tập sách này viết về những người đàn bà của một Sài Gòn cũ: Bạch Yến, Thái Thanh, Ý Lan... và những người đàn bà vô danh khác.

Đọc, để biết Thái Thanh đã chọn im hơi lặng tiếng suốt 10 năm ở lại Sài Gòn sau 1975, đúng cách một kẻ sĩ Bắc Hà.

Nàng từ chối mọi lời mời của những ông chủ mới để hát những bài hát mới, đứng trên sân khấu mới để hát cho những con người mới.

Sáng sáng, nàng bận bộ bà ba tối màu, vì áo dài bấy giờ đã là một thứ quá xa xỉ, che nghiêng nón lá và bước đi về phía chợ, mua những mẩu bánh mì cũ cho bữa ăn.

Sau khi bán lần mòn trang sức, nàng mở gánh nước bán loanh quanh trong các con hẻm, cung đường nhỏ trong thành phố để kiếm kế sinh nhai cho những đứa con.

Nhưng khi đêm về, tại nhà thân hữu, nàng được âm thầm mặc áo dài, âm thầm phục sức, phấn sáp và rảo tay trên những phím đàn, nhỏ nhẹ ngước nhìn họ và hỏi đầy duyên dáng “Bây giờ, anh muốn nghe bài gì?" như chưa từng có bất cứ sự khó nhọc nào.

Khi đó nàng đã trở thành một con người hoàn toàn khác hoặc nàng đang quay về, trở lại là chính nàng, của trước kia.

Đó hẳn là một điều kinh hoàng với nàng, người hát từ khi lên năm, lên ba, và hát như hơi thở, tiếng nói, sự sống của nàng. Hoặc giả là nàng đã chết từ cái ngày chiếc máy vi âm bị đánh rơi cùng Đêm - Màu-Hồng. Một cái chết ngay từ khi ta vẫn còn sống. Có thể đi đứng, nói năng, nhưng thực ra đã chết, chết hẳn, chỉ hành xử như một cái xác không hơn.

Tạ Tỵ, trong cuốn Những khuôn mặt văn nghệ đã đi qua đời tôi, kể một câu chuyện xúc động về Thái Thanh sau 1975:

"Một bữa, nhận được tin Thanh Tâm Tuyền được tha qua Doãn Quốc Sỹ, chúng tôi rủ nhau tới thăm, có cả Thái Thanh.

Sáng sớm, tôi và Sỹ đã có mặt ở nhà Thái Thanh ở gần chợ Thái Bình. Sau khi trèo chiếc cầu thang dốc ngược, tôi thấy Thái Thanh đang chải đầu. Xung quanh nhà toàn chậu hoa, tôi biết Thái Thanh mê cây cảnh.

Sợ mất xe đạp, tôi và Sỹ xuống thang, chờ Thái Thanh ở dưới chân cầu thang. Chừng 15 phút sau, Thái Thanh khoan thai, tay xách cây dù nhỏ đi xuống. Tôi và Sỹ đều ghếch chân lên bàn đạp sẵn sàng. Doãn Quốc Sỹ mời Thái Thanh ngồi vào chiếc pọoc-baga để anh đèo, nhưng Thái Thanh nói:

– Em nặng quá, anh đèo gì nổi, từ đây lên Tuyền bên Gia Định xa lắm!

Nói xong, Thái Thanh đi ra phía lộ, kêu xích lô. Sau khi ngã giá, Thái Thanh bước lên xích lô ngồi, trông vẫn đúng điệu lắm.

Tôi và Doãn Quốc Sỹ như hai vệ sĩ già, đạp xe lẽo đẽo theo sau. Khi xe leo khỏi con dốc cầu Kiệu, tôi mệt muốn đứt hơi, rồi qua lăng Tả Quân, gặp tòa tỉnh trưởng Gia Định cũ, chúng tôi quẹo trái, rồi quẹo mặt, qua trường trung học Hồ Ngọc Cẩn một đoạn khá dài, chúng tôi nhìn thấy Thanh Tâm Tuyền đứng chờ ở ven đường. Doãn Quốc Sỹ đã hẹn trước với Tuyền rồi.

Lúc ấy đã gần 9 giờ sáng. Thấy đói, tôi mời tất cả vào một quán cóc bên lề đường ăn sáng, uống cà phê.

Ăn uống xong, Tuyền đưa chúng tôi vào nhà bằng lối đi ngoằn ngoèo, nhỏ hẹp dẫn đến căn nhà trệt xinh xắn có hàng ba sơn màu xanh, có cả giàn hoa giấy màu tím hồng trông rất nên thơ.

Vào đến trong nhà, ngoài chiếc bàn nhỏ, trên mặt để sẵn đĩa bánh bích-quy loại bình dân và ấm nước trà. Cách đấy một khoảng có mắc chiếc võng. Ở cuối nhà kê chiếc phản gỗ.

Chị Tuyền, người miền Nam, trông hãy còn duyên dáng lắm ra chào, rồi xin phép phải đi có chút việc. Thế là chỉ có chúng tôi.

Nói chuyện tù mãi cũng chán, Thái Thanh lấy cây đàn gui­tare treo trên vách xuống, so lại dây, rồi hát những ca khúc của Phạm Duy, Cung Tiến. Thoạt đầu tiếng hát còn nhỏ, sau như không trấn áp nổi sự hào hứng, Thái Thanh hát thật mạnh, thật to.

Tiếng hát âm vang rồi thoát đi qua khung cửa sổ, qua chiếc cửa ra vào không khép, nên chỉ một thoáng sau, một rừng người đứng lố nhố che kín cả khoảng rộng để nghe tiếng hát Thái Thanh."

Tác giả tập sách tự nhận mình là một “Mặc khách sống tại Sài Gòn, yêu nhạc vàng, nói chút tiếng Tây, thích tán chuyện thiên trời địa đất vô tư.”, và thể hiện cái chất Sài Gòn - Nam Bộ thấm nhuần trong từng câu chữ. Từ đó, những con người xưa cũ, những lớp từ vựng của một thời đã qua, một Sài Gòn xưa và nay hòa trộn vào nhau hiện lên một cách tự nhiên, đẹp, sang và đầy hoài niệm.

Dang Nguyen Triet