title

CHIẾC NHẪN VÀ NGÔI MỘ Ở PHƯỚC ĐỒNG

Có những ca bệnh đi qua đời người thầy thuốc chỉ trong vài phút.

Nhưng cũng có những “bệnh nhân” ở lại trong ký ức suốt cả thời gian dài.

Đó là một buổi sáng cuối tuần cách đây nhiều năm.

Khoa Cấp cứu của Bệnh viện Đa khoa tỉnh Khánh Hòa vừa bắt đầu một ngày làm việc thì một chiếc xích lô hối hả dừng trước cửa.

Người đạp xích lô vừa thở dốc vừa nói:

* “Bệnh nhân đi tàu hỏa. Đến ga Nha Trang thì ngất. Nhân viên đường sắt thuê tôi chở vào bệnh viện. Họ sẽ đến ngay.”

Không có người thân.

Không có giấy tờ chuyển viện.

Không có ai biết tên tuổi.

Chỉ có một người đàn ông lớn tuổi đang nằm bất động.

Các bác sĩ và điều dưỡng lập tức lao vào cấp cứu.

Năm phút…

Mười phút…

Mười lăm phút…

Mọi nỗ lực đều không thể đưa ông trở lại.

Hội chẩn xác định bệnh nhân đã tử vong ngoại viện, nguyên nhân chưa rõ.

Theo quy trình, Phòng Kế hoạch Tổng hợp được mời xuống xử lý hồ sơ.

Ngày ấy, tôi là cán bộ của phòng.

Tôi không ngờ rằng quyết định mình sắp đưa ra sẽ theo mình suốt nhiều chục năm sau.

Chúng tôi kiểm tra toàn bộ hành lý.

Một chiếc túi xách cũ.

Một chiếc bình bát.

Một chiếc ví.

Một túi vải nhỏ.

Trong túi vải là một chiếc nhẫn vàng khoảng một chỉ.

Và một phong bì đã được dán kín.

Bên ngoài ghi địa chỉ gửi sang Hoa Kỳ nhưng chưa dán tem.

Kèm theo là tấm ảnh người đàn ông mặc áo lam, ôm bình bát, đứng trước một ngôi chùa ở Thành phố Hồ Chí Minh.

Tôi đứng lặng khá lâu.

Có nên mở lá thư?

Theo nguyên tắc, thư tín là bí mật cá nhân.

Nhưng lúc ấy, trước mặt tôi là một người đã mất.

Không tên.

Không thân nhân.

Không đầu mối liên hệ.

Nếu không tìm được thông tin, ông sẽ mãi mãi trở thành một “người vô thừa nhận”.

Sau khi trao đổi với các bộ phận liên quan, tôi quyết định lập biên bản và mở phong bì trước sự chứng kiến của các bên.

Đó là một quyết định không dễ dàng.

Nhưng tôi tin mình làm vì mục đích duy nhất: tìm người thân cho người đã khuất.

Trong thư là những dòng chữ gửi cho các con đang sinh sống ở Hoa Kỳ.

Những dòng tâm sự khiến tất cả chúng tôi đều lặng người.

Ông kể về cuộc sống cô đơn ở quê nhà.

Về những hiểu lầm trong gia đình.

Về đồng tiền từ nước ngoài gửi về đã vô tình trở thành nguyên nhân khiến anh em nghi kỵ, xung đột.

Ông chọn rời khỏi mái nhà.

Khoác áo lam.

Mang theo bình bát.

Đi khất thực.

Không phải để xin cơm.

Mà để xin cho lòng mình được bình yên.

Có lẽ chuyến tàu hôm ấy là một cuộc hành hương cuối cùng.

Không ai ngờ nó cũng là chuyến đi cuối cùng của cuộc đời ông.

Chúng tôi phối hợp với ngành đường sắt, công an và các cơ quan chức năng để tìm thân nhân.

Những lá thư được gửi đi.

Những thông báo được phát ra.

Ngày này qua ngày khác.

Ba ngày.

Một tuần.

Một tháng.

Ba tháng.

Rồi sáu tháng.

Không một ai đến nhận.

Theo quy định, bệnh viện tổ chức mai táng cho người vô thừa nhận.

Toàn bộ chi phí do bệnh viện đảm nhận.

Tài sản của ông được lập biên bản ba bên gồm Khoa Cấp cứu, Phòng Kế hoạch Tổng hợp và Phòng Tài chính trước khi niêm phong bảo quản.

Ngôi mộ ban đầu chỉ là một nấm đất đơn sơ với tấm bia nhỏ.

Nhưng trong lòng tôi vẫn day dứt.

Một con người, dù cô đơn đến đâu, cũng xứng đáng có một nơi yên nghỉ tử tế.

Sau khi báo cáo lãnh đạo bệnh viện và bàn bạc với Phòng Tài chính, chúng tôi thành lập hội đồng xử lý tài sản.

Chiếc nhẫn vàng được bán công khai theo đúng quy định.

Toàn bộ số tiền dùng để xây lăng mộ cho chính chủ nhân của nó.

Không một đồng nào được sử dụng vào việc khác.

Anh em Nhà Đại thể còn tự nguyện chăm lo hương khói cho ngôi mộ mỗi dịp lễ, Tết và Rằm tháng Bảy cùng với những ngôi mộ vô thừa nhận khác.

Không ai bảo ai.

Đó đơn giản là nghĩa tình của những con người vẫn ngày ngày làm việc giữa ranh giới của sự sống và cái chết.

Hơn một năm sau…

Một ngày, bệnh viện nhận được tin từ Hoa Kỳ.

Gia đình người quá cố đã tìm được địa chỉ.

Ít lâu sau, người con trai và người con gái của ông trở về Nha Trang.

Họ mang theo nhiều day dứt.

Nhiều nước mắt.

Và cả sự biết ơn.

Sau khi được đưa đến nghĩa trang Phật giáo ở Phước Đồng, đứng trước ngôi mộ của cha, họ lặng người rất lâu.

Người con trai nói với chúng tôi một câu mà đến hôm nay tôi vẫn còn nhớ:

“Có lẽ cha tôi có duyên với Nha Trang. Ông muốn nằm lại nơi này.”

Họ không xin cải táng.

Không đưa cha về Bà Rịa - Vũng Tàu.

Họ nói ở quê nhà không còn người ruột thịt thật sự gần gũi để chăm nom.

Các con đều sống ở nước ngoài.

Cha họ lúc sinh thời cũng không muốn làm phiền con cháu.

Gia đình chỉ có một nguyện vọng:

Xin bệnh viện tiếp tục cho phép chăm sóc phần mộ.

Hằng năm, họ sẽ liên lạc, gửi kinh phí nhờ anh em Nhà Đại thể thắp giúp nén hương cho người cha đã khuất.

Cho đến hôm nay, ngôi mộ ấy vẫn còn nằm yên bình tại nghĩa trang Phật giáo Phước Đồng, như một chứng nhân lặng lẽ của lòng nhân ái.

Nhiều người hỏi tôi:

“Nếu ngày ấy anh không mở lá thư thì sao?”

Tôi cười và nghĩ.

Có lẽ sẽ chẳng ai biết ông là ai.

Không ai biết ông từng có những người con ở phương xa luôn mong ngày đoàn tụ.

Không ai biết phía sau một người hành khất lại là một người cha mang đầy yêu thương và đau đáu.

Đôi khi, một quyết định nghề nghiệp phải đặt trên nền tảng của pháp luật, nhưng cũng cần được soi sáng bằng lương tri, trách nhiệm và lòng nhân ái.

Làm đúng quy định là điều bắt buộc.

Làm bằng cả trái tim mới là điều làm nên giá trị của nghề y.

Bài học còn mãi

Câu chuyện này để lại nhiều suy ngẫm.

Đối với mỗi gia đình, người cao tuổi không nên một mình thực hiện những chuyến đi dài khi sức khỏe không bảo đảm. Một cuộc hành hương có thể là mong ước đẹp, nhưng cần có người thân đồng hành để bảo đảm an toàn.

Đối với xã hội, mỗi người đều cần quan tâm hơn đến cha mẹ, ông bà khi họ bước vào tuổi già. Điều người lớn tuổi cần nhất nhiều khi không phải tiền bạc, mà là sự lắng nghe, sẻ chia và tình thân.

Đối với người làm trong ngành y, mỗi bệnh nhân đều có một cuộc đời, một gia đình và một câu chuyện phía sau. Ngay cả khi họ đã qua đời, họ vẫn xứng đáng được đối xử bằng sự tôn trọng cao nhất.

Đối với người làm công tác quản lý, sẽ có những lúc phải đưa ra những quyết định rất khó. Khi quyết định ấy được đặt trên nền tảng của pháp luật, của trách nhiệm và của lòng nhân ái thì kết quả cuối cùng thường sẽ mang lại điều tốt đẹp cho nhiều người.

Lời kết

Sau nhiều năm làm nghề, tôi nhận ra rằng người thầy thuốc không chỉ chữa lành bằng thuốc men.

Có khi chúng ta chữa lành bằng một quyết định đúng lúc.

Có khi bằng một lá thư không nỡ bỏ qua.

Có khi bằng một nén nhang dành cho người không còn người thân.

Và có khi chỉ bằng một chữ Tâm.

Bởi suy cho cùng, cái Nhân làm nên cái Đức; cái Đức nuôi dưỡng cái Tâm; và chính cái Tâm sẽ dẫn đường cho mọi quyết định đúng đắn.

Khi người cán bộ, người thầy thuốc hay bất kỳ ai làm việc bằng Nhân - Đức - Tâm, thì điều còn lại sau tất cả không chỉ là hoàn thành nhiệm vụ, mà còn là gieo thêm hạnh phúc cho con người, cho gia đình và cho xã hội.

Đó cũng chính là giá trị đẹp nhất mà nghề y để lại

BS NGUYỄN VĂN XÁNG

Nguyên GĐ BVĐK tỉnh Khánh Hòa