title

VIÊN SỎI TRẮNG & BẮC 54

30/8/2026

——

Nếu phải chọn 1 cuốn sách để giới thiệu cho các bạn gốc Bắc của tôi thì tôi sẽ chọn cuốn ‘Viên Sỏi Trắng’, hồi ký của bà Ngô Đình Nhu, tức Trần Lệ Xuân.

Mỗi một người Bắc 54 và người Bắc ở Hà Nội nên tự hào về bà. Đó là người phụ nữ Việt Nam nổi bật nhất thế kỷ 20 trên trường quốc tế về tài sắc và sự thanh lịch. ‘Áo dài bà Nhu’, tức áo dài cách điệu, và hình ảnh áo dài của Việt Nam vươn tầm quốc tế một phần cũng nhờ bà mà ra.

Tóm tắt về bà Nhu: một thiếu nữ Hà Nội gốc thời Hà Thành thanh lịch, có cha là luật sư người Việt đầu tiên tốt nghiệp ở Pháp, ông Trần Văn Chương. Ông Chương là 1 chính trị gia lỗi lạc, từng làm đại sứ của Việt Nam Cộng Hoà tại Mỹ. Bên ngoại của bà Xuân thuộc dòng dõi hoàng gia nhà Nguyễn.

Bà Nhu vốn theo đạo Phật, nhưng cải sang đạo Công Giáo sau khi kết hôn với ông Ngô Đình Nhu, em trai ruột của tổng thống Ngô Đình Diệm, giữ vai trò cố vấn cho tổng thống. Ông cố vấn Ngô Đình Nhu là dân Tây học, chuyên về quản thủ thư viện, có kiến thức rộng, giỏi Pháp Văn và rất sắc sảo trong giao tiếp với phương Tây. Sau khi trở thành tín đồ Công Giáo thì bà Nhu rất ngoan đạo, thuần thành và lo cho cộng đoàn Công Giáo.

Công lao của bà Nhu đối với người Bắc 54 được ví như trời bể, vì chính bà vận động mọi nguồn lực từ chính phủ cho tới Hội Phụ Nữ Liên Đới của bà để cưu mang đồng bào miền Bắc tị nạn cộng sản theo Hiệp Định Giơ-Ne-Vơ, cộng đồng được dân miền Nam gọi là người Bắc 54.

Thử tưởng tượng xem, cưu mang gần cả 1 triệu người dân tị nạn ở thập niên 1950 không phải là chuyện dễ, từ chuyện hỗ trợ thức ăn, nơi tạm trú cho tới đất đai để họ an cư là 1 bài toán lớn. Ấy vậy là bà Nhu cùng nền Đệ Nhất Cộng Hoà đã lo được cho họ sống gần Sài Gòn, cụ thể là Hố Nai, Biên Hoà, Vũng Tàu…

Những người Bắc 54 này nhanh chóng hội nhập vào đời sống xã hội của Việt Nam Cộng Hoà và rất thành công, vì họ vốn là trí thức tiểu tư sản và con cái của những gia đình khá giả được học và tiếp thu văn minh phương Tây.

Người miền Nam nói câu này rất đúng: Văn hoá Hà Thành thanh lịch đã đi theo người Bắc 54 vào Nam. Trong giới văn nghệ sĩ thì người Bắc 54 luôn nổi trội với Phạm Duy, Phạm Đình Chương, Thái Thanh, Khánh Ly…

Muốn tìm hiểu giọng nói Hà Thành thời thanh lịch, và tìm hiểu văn hoá ứng xử của người Hà Thành xưa thì chỉ có thể là gặp người Bắc 54 mà thôi.

Bà Nhu sống sót trong vụ đảo chính là nhờ lúc đó bà đi du thuyết ở Mỹ. Theo lời kể của bà, phái đoàn của bà tới thủ đô Hoa Thịnh Đốn được báo chí truyền thông và người dân Mỹ đón tiếp còn đông hơn phái đoàn của tổng thống Kennedy. Truyền thông Mỹ vốn đã đặt cho bà mỹ danh ‘Bà Rồng’ (Dragon Lady-Madame Nhu) và tò mò không biết bà sẽ phát biểu gì trước quốc hội Mỹ. Bà Nhu nói chuyện trực tiếp với quốc hội Mỹ bằng tiếng Anh một cách lưu loát, dù bà học trường Tây từ nhỏ và giỏi tiếng Pháp hơn tiếng Anh.

Thử hỏi từ năm 1963 cho tới bây giờ, nước Việt Nam với hơn 90 triệu dân có 1 phụ nữ nào giỏi ngoại ngữ, giỏi phát biểu trước công chúng và có được sự tự tin tầm cỡ quốc tế như bà Trần Lệ Xuân?

Bỏ ra tuyên truyền bôi nhọ của sử nô Bắc Kỳ hay những văn nô đang ở Trường Sơn viết về bà, hãy nhìn thực tế và những sự kiện khách quan để hiểu thêm về người phụ nữ Việt nổi tiếng thế giới này.

Cuốn hồi ký được viết bằng tiếng Pháp và được chuyển ngữ sang tiếng Việt, vì sau năm 1973, bà Nhu sống ở Pháp và cuối cùng sống ở Ý rất kín tiếng và qua đời ở Ý. Bà giỏi viết lách bằng tiếng Pháp hay tiếng Anh hơn là tiếng Việt.

Có một sự thật, đúng hơn là Chân Lý, rằng: Người Bắc 54 và tín đồ Công Giáo miền Nam luôn tôn vinh cụ Diệm và biết ơn nền Đệ Nhất Cộng Hoà đã cưu mang họ, đặc biệt là phụ nữ Công Giáo luôn kính trọng bà Nhu. Chuyện chính quyền Việt Nam sau năm 1975 dựng chuyện bôi bác bà Nhu vô tình tạo nên sự thù ghét chính quyền bất nhân trong cộng đồng người Công Giáo. Cộng sản và Công Giáo vì thế chưa bao giờ thực sự hoà hợp hoà giải. Linh mục nào hoà hợp hoà giải với chính quyền thì sẽ bị người Công Giáo thuần thành gọi là linh mục quốc doanh.

Muốn hoà hợp hoà giải thì phải Công Minh, Liêm Chính và thành thật với lịch sử. Hãy thôi cái trò bôi nhọ, nói xấu người khuất mặt. Thắng như vậy không hề Sang, nếu không nói là Hèn.

Hoa OC

——