title

Starlink internet của Elon Musk chính thức triển khai ở Việt Nam

5 ngày trước, Starlink internet của Elon Musk chính thức khai triển ở Việt Nam, dù mới ở giai đoạn thí điểm có kiểm soát, kéo dài đến trước ngày 1/1/2031, như vậy người dân Việt đã có thể bắt đầu đặt mua dịch vụ này, dù giới hạn tối đa chỉ là 600.000 thuê bao.

Theo đó, SpaceX được phép sở hữu 100% (hiếm có ở ngành viễn thông Việt Nam), với cơ sở hạ tầng là 4 trạm gateway ban đầu đặt tại Phú Thọ, Đà Nẵng, Sài Gòn và dự kiến mở rộng thêm, nếu chính quyền chấp thuận.

Giá cả dịch vụ mà SpaceX công bố như sau: Thuê bao gia đình hiện có thể đặt qua trang web cho gói dịch vụ gia đình với giá khởi điểm từ 1,13 triệu VNĐ ($43 USD) mỗi tháng, cho tốc độ đến 100 Mbps, gói cước cao hơn sẽ là 1,71 triệu đồng/tháng (≈ $65–66) cho tốc độ trên 400 Mbps; cộng thêm chi phí thiết bị là 8,66 triệu VNĐ.

Như vậy, Việt Nam trở thành thị trường thứ sáu tại Đông Nam Á có dịch vụ Starlink, gia nhập danh sách cùng với Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore và Đông Timor, theo bản đồ vùng phủ sóng của Starlink.

Khi đọc thấy giá cước và chi phí thiết bị, nhiều người đã giẫy nẩy lên và so sánh với giá thuê bao cáp quang hay 4G/5G của Viettel, VNPT, MobiFone... Tuy nhiên, Starlink chủ yếu phục vụ vùng sâu, vùng xa, hải đảo, tàu biển, máy bay và là phương án dự phòng khi xảy ra thiên tai (bão, lũ) hết sức quan trọng, thậm chí thiết yếu đối với vị trí địa lý của Việt Nam.

Tôi mới đọc được một bài phân tích rất hay về vấn đề này, xin phép chia sẻ cùng quý vị:

"Starlink chính thức mở bán tại Việt Nam với mức giá hơn một triệu đồng mỗi tháng, chưa kể gần mười triệu tiền thiết bị ban đầu. Mà tốc độ thì thua cả gói cáp quang hai trăm nghìn.

Nhiều người đọc tin xong thấy khó hiểu. Vì sao họ bước vào thị trường Việt Nam với mức giá và chất lượng nghe qua có vẻ thiệt thòi đến thế, và liệu an ninh thông tin có được đảm bảo khi người dân nối internet qua vệ tinh của một tư nhân nước ngoài? Có điều Elon Musk là người giàu nhất hành tinh, còn Việt Nam thì nằm trong nhóm quốc gia kiểm soát an ninh chặt nhất thế giới, nên ở đây không có ai ngây thơ cả.

Phải bắt đầu từ chỗ quan trọng nhất, là nhu cầu.

Việt Nam hiện có hơn 1.400 tàu biển thương mại, gần 28.500 tàu cá xa bờ, cộng giàn khoan và tàu kiểm ngư, tính tròn là ba mươi nghìn điểm lênh đênh trên biển mỗi ngày. Một người đi tàu viễn dương ký hợp đồng sáu tháng, có khi chín tháng, mà suốt từng ấy thời gian, liên lạc với nhà chỉ là mấy dòng tin nhắn tính tiền theo ký tự. Khảo sát của Đại học Yale nói thẳng rằng tàu nào có mạng thì thuyền viên gắn bó với nghề lâu hơn.

Con số đó giải thích một chuyện ngành hàng hải trong nước than mãi mấy năm nay, là thiếu thuyền viên lành nghề, mà lương không phải lý do duy nhất. Một người trẻ nhìn vào sáu tháng mất liên lạc với vợ con rồi chùn tay, đó là chuyện thường tình. Cùng nhóm nhu cầu ấy còn có công trường giữa rừng và mấy xã đảo mà cáp ngầm chưa với tới.

Nhưng phải nói cho công bằng: những chỗ đó lâu nay không hề mù thông tin, họ vẫn có mạng vệ tinh, chỉ là loại cũ. Vệ tinh địa tĩnh đời cũ neo cách mặt đất 36.000 km, nhắn một tin xong phải thở một hơi bên kia mới nhận được, tốc độ chỉ 0,3 - 6 Mbps tức là chậm hơn cả 3G, mà giá thì từ 5 tới 20 triệu một tháng.

Vệ tinh đời mới bay ở 550 km, gần hơn tới sáu chục lần, nên độ trễ chỉ còn hai tới năm phần trăm giây, ngang đường mạng trong nhà, và tốc độ vượt 100 Mbps. Giá chia làm hai loại. Loại trên đất liền, gói hộ gia đình 1.131.990 đồng một tháng cho 100 Mbps không giới hạn dung lượng. So với công nghệ vệ tinh địa tĩnh hiện tại thì đúng là một trời một vực.

Đây không còn là cạnh tranh nữa mà là xoá sổ. Người ta không giành khách của hệ thống cũ, người ta làm cho hệ thống cũ hết lý do tồn tại.

Còn gói thứ hai cho thuyền đi biển là 7,2 triệu một tháng. Với tàu vận tải thì rẻ, nhưng với tàu cá của một gia đình thì có trả được không? Chỗ này lại phải hiểu cách người Việt đi biển. Tàu cá xa bờ không đi lẻ mà đi theo tổ đội, mỗi tổ có một tàu dịch vụ hậu cần đi kèm, chở dầu và đá lạnh ra tiếp rồi thu mua hải sản chở về bờ, và một tàu hậu cần như vậy phục vụ được từ 30 tới 35 tàu cá. Chỉ cần chiếc tàu ấy lắp thiết bị, chia đầu người ra thì tiền internet mỗi tàu cá còn khoảng hai trăm nghìn một tháng, bằng đúng gói cáp quang ở nhà.

Có sóng rồi thì bán cá xong quét mã chuyển khoản ngay trên biển, hết cảnh mang tiền mặt ra khơi hay ghi sổ nợ chờ về bờ mới thanh toán.

Nhưng đó mới là phần dễ thấy, vì phần lớn hơn nằm ở chỗ đường truyền mở ra cho máy móc chứ không riêng cho người. Một con tàu có kết nối thật là một con tàu biết nói. Cảm biến dưới nước báo nhiệt độ và độ mặn về bờ, máy chủ đối chiếu dữ liệu nhiều năm rồi chỉ ra vùng nào đang có cá, tàu chạy thẳng tới đó thay vì dò dẫm tốn dầu. Nhật ký khai thác ghi thẳng lên hệ thống theo thời gian thực, gỡ đúng chỗ khó nhất của câu chuyện thẻ vàng thuỷ sản mấy năm nay.

Sâu hơn nữa, hàng chục nghìn phương tiện hoạt động ngoài khơi mà có kết nối liên tục thì mỗi chiếc là một điểm quan sát, và cả vùng biển vốn trắng thông tin nay hiện lên thành dữ liệu chạy về bờ theo thời gian thực. Giữ đất, giữ biển, giữ trời trước hết là biết chuyện gì đang xảy ra ở đó.

Giờ quay lại câu hỏi lúc đầu, câu về an ninh. Chữ "vệ tinh" khiến nhiều người tưởng dữ liệu bay lơ lửng trên trời, ngoài tầm với của luật pháp, mà thật ra không phải vậy. Vệ tinh chỉ làm đúng việc của một tấm gương, nhận sóng từ cái chảo dưới đất rồi hắt xuống một trạm mặt đất khác, và muốn hoà vào internet thế giới thì mọi gói tin đều phải đáp xuống đất, chui vào một trạm cổng, rồi đi tiếp bằng cáp quang biển. Trạm ấy chính là chỗ thắt cổ chai, không có nó thì tín hiệu trên trời mãi chỉ là tín hiệu.

Việt Nam cấp phép cho đúng bốn trạm: một ở Phú Thọ, một ở Đà Nẵng, hai ở Thành phố Hồ Chí Minh. Theo Reuters, phía SpaceX từng tính tới mạng lưới mười lăm trạm. Nhưng chỉ được duyệt thí điểm 4 trạm.

Kèm theo là một loạt điều kiện: phải lập công ty tại Việt Nam, thí điểm có thời hạn kết thúc trước năm 2031, trần 600.000 thiết bị, trạm phía Nam đặt trong một trung tâm dữ liệu do doanh nghiệp Việt Nam vận hành. Đọc hết bộ điều kiện ấy mới thấy nể người ngồi bàn đàm phán.

Ta không cấm, mà cũng không mở toang, cho họ vào để mình tiếp cận được công nghệ tốt nhất nhưng luôn giữ đoạn thắt cổ chai để khi cần thì siết lại ngay. Muốn phục vụ đông hơn, họ phải xin trạm thứ năm, mà xin trạm thứ năm thì lại phải ngồi vào bàn thêm một lần nữa.

Vũ trụ thì chưa nước nào kiểm soát được. Nhưng chỗ tín hiệu buộc phải đáp xuống thì kiểm soát được, và ta đã thiết kế xong từ trước khi đặt bút ký."

Tác giả: Trần Duy Hùng