title

CHẾT RỒI MỚI ĐƯỢC THỪA NHẬN

Năm 1996, Michael DeBakey (1908 - 2008), bác sĩ phẫu thuật nổi tiếng thế giới, người Mỹ, đã bay đến Moskva để giúp các đồng nghiệp Nga thực hiện ca mổ tim cho TT Boris Yeltsin. Việc đầu tiên ông làm trên đất Nga, không phải là đòi tiền công, không phải là hỏi về bệnh viện nơi sẽ diễn ra ca mổ, mà là yêu cầu "tôi có thể đến cúi mình trước Demikhov không?". Các nhà báo im lặng, ngơ ngác nhìn nhau: một trong những phẫu thuật gia vĩ đại nhất hành tinh lại muốn phủ phục dưới chân một thiên tài mà ở đất nước của người đó không ai nhớ tên.

Họ tên đầy đủ của ông là Vladimir Demikhov, người đã nghĩ ra phẫu thuật bắc cầu cho động mạch và là cha đẻ của ngành ghép tạng từ cách đây hơn 40 năm. Một ông già bị lãng quên, sống những ngày cuối đời trong căn hộ một phòng với các món đồ gỗ cũ kỹ.

Là con của một nông dân ở vùng sông Đông bị giết trong cuộc nội chiến sau CMT10, Demikhov khi còn là sinh viên vào năm 1937 đã tự tay thiết kế quả tim nhân tạo đầu tiên trên thế giới để cấy ghép nó cho con chó. Người ta nói rằng để mua nẹp bạc y tế cho quả tim, ông phải bán đi bộ vest duy nhất của mình.

Tiếp sau, ông thực hiện các ca ghép tạng chưa ai từng làm: ghép tim và phổi, ghép gan. Và con chó được ông thực hiện các ca phẫu thuật sống được 29 ngày. Nó được ông chăm sóc trong nhà mình.

Giới khoa học thế giới biết về kỳ tích này. Và ngay cả bác sĩ phẫu thuật giỏi nhất là Christian Barnard (1922 - 2001), sinh ra ở đảo Síp, là công dân Nam Phi, người thực hiện ca ghép tim đầu tiên vào năm 1967, - cũng đã 2 lần đến gặp Demikhov - để xin ý kiến trước ca phẫu thuật trọng đại. Cho đến cuối đời, Barnard đã gọi Demikhov là người thầy của mình và là "cha đẻ của ngành ghép tạng".

Demikhov được bầu là tiến sĩ danh dự và hội viên của các hội khoa học Leipzig (LB Đức), Upssala (Thụy Điển), Hannover (Canada), Viện Mayo Clinic ở Mỹ. Các nhà y học hàng đầu thế giới kính cẩn ngả mũ trước ông.

Còn ở tổ quốc, người ta gọi ông là "lang băm" và là "người làm khoa học giả hiệu". Giám đốc Viện khoa học nơi ông làm việc cũng hùa theo tuyên bố về "gã lang băm Demikhov".

Chủ tịch Viện hàn lâm y học Liên Xô thì nói với vẻ bao dung "một nhà thử nghiệm thú vị". Ý tưởng cấy ghép tim cho con người của Demikhov được coi là vô đạo đức và phạm thượng. Người ta chỉ trích ông vì không có bằng cấp y khoa, - ông là nhà sinh học, không phải là bác sĩ. Nực cười nhất là lần duy nhất ông được phép xuất ngoại dự hội nghị khoa học ở Munchen (LB Đức), nơi ông đọc báo cáo khoa học được coi là tạo ra "quả bom nổ", gây choáng váng cho giới khoa học. Nhưng về nước, ông bị coi là "đã tiết lộ bí mật quốc gia". Từ "lang băm" và "giả khoa học" đến "bí mật quốc gia" , - đúng là điều không ai hiểu được?

Người ta hạ nhục ông cả tiểu tiết: cậu học trò Christian Barnard như đã nói ở trên gửi tặng ông gói quà nhỏ là vài đôi vớ co giãn được, loại chưa từng có ở Liên Xô. Để nhận được nó, người ta bắt cha đẻ của ngành ghép tạng phải xin giấy phép đặc biệt của Bộ Y tế và Cơ quan an ninh KGB.

Demikhov, người làm thay đổi bộ mặt y học thế giới phải làm việc trong "phòng thí nghiệm" rộng 15 mét vuông ở dưới hầm ẩm ướt, thiếu ánh sáng và nước chảy tong tỏng theo ván gỗ. Thiết bị để thực hiện ca phẫu thuật tim nhân tạo chỉ là đồ tự chế, thường xuyên hỏng hóc. Thay cho máy nén khí lạnh là máy hút bụi cũ. Bên cạnh là lò hơi đốt củi mà các cộng sự của ông không thể chịu nổi mùi khói quá nửa tiếng. Trong phòng làm việc ẩm mốc này, ông đã viết các bài báo cho các tạp chí y khoa hàng đầu thế giới.

Cuốn sách chủ yếu của ông, cuốn khảo cứu về ghép tạng được dịch ở New York, Berlin, Madrid, trở thành sách gối đầu giường với các nhà phẫu thuật toàn thế giới.

Và trước ca phẫu thuật tim cho TT Yeltsin, nhà phẫu thuật Michael DeBakey cuối cùng cũng đã được quỳ dưới chân Vladimir Demikhov. Khi đó, ông đã là ông già lọm khọm, bệnh tật, bị mất trí nhớ sau vài lần tai biến và không dám ra khỏi nhà vì sợ bị lạc trên phố.

Ông qua đời sau đó 2 năm. Người ta đã dựng bia ghi công ông. Một sự công nhận muộn màng.

Tuan Anh Đao